گردشگری روستایی همدان در عزلت

با این حال محمد یمانی، کارشناس گردشگری استان همدان معتقد است علی‌رغم وجود بسیاری از جاذبه‌های منحصر به فرد توریستی در کشور که در استان همدان واقع‌اند همچون غار علیصدر و سراب‌ها و طبیعت بکر که در محیط روستاها قرار گرفته است، متاسفانه برنامه‌ریزی عملیاتی موثری در رابطه با توریسم روستا و راه‌های گسترش آن صورت نگرفته است.

وی در گفت‌وگو با مهر افزود: توریسم روستایی باید به صورت یک شیوه زندگی که بیشتر بر پایه عقاید مربوط به جوامع روستایی است، درک شود. یکی از دلایل مهمی که باعث محدود شدن گردشگری روستایی شده کم بودن قدرت کششی عناصر روستایی و ناتوانی در رسیدن به رقابت در حال افزایش بازار توریسم است. در واقع توریسم روستایی باعث به وجود آمدن مشاغل بسیار زیاد کوچک با منشا خانوادگی و فامیلی می‌شود که این امر ادامه رقابت را برای صنعت توریسم روستایی و ایجاد و نگهداری آن محدود می‌کند.

بی‌ربط نیست اگر گفته شود وجود مناظر دیدنی در جای جای استان همدان ازجمله رودخانه‌های گاماسیاب، خرم‌رود، قره‌چای، قلقل‌رود و رود تلوار، غار علیصدر در روستای سراب از توابع کبودرآهنگ، قله‌های الوند، شاه‌نشین، کرکس، قزل ارسلان، چهار قله، آداب و رسوم مختلف مردم روستاهای آن، زبان، غذاها، هنرهای دستی، بافندگی، گیوه‌دوزی، صابون‌پزی، روغن‌کشی، عبابافی و زیبایی روستاهای کوهستانی از پتانسیل‌های همدان در توسعه صنعت گردشگری روستایی به شمار می‌رود. روستاها در مناطق مختلف همدان کم نیستند و تحت عنوان روستاهای دارای بافت باارزش معرفی شده‌‌اند و به عنوان منطقه‌ای توریستی ـ گردشگری مطرح هستند.

همچنان که در شهر همدان که از سوی شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، به عنوان یکی از 5 شهر فرهنگی و تاریخی کشور معرفی شده است، این خصوصیت در چند روستای منطقه به چشم می‌خورد که این امر بر نقش توریستی آنها به لحاظ جاذبه‌های تاریخی و طبیعی تاکید دارد.

بنا بر نظر کارشناسان گردشگری توجه به گردشگری روستایی، نه‌تنها برای قشر روستایی سودآور است بلکه برای آنها، اشتغال و بهبود شرایط اقتصادی را به ارمغان می‌آورد و می‌تواند روند مهاجرت روستاییان به شهرها را کاهش دهد. همچنان که همراه شدن کشاورزی با مناظر طبیعی، جذابیت‌های دیگر گردشگری و فرهنگ محلی، مزایایی را برای ساکنان روستا فراهم می‌کند. البته یمانی به کافی نبودن حمایت‌های مالی از گردشگری روستایی اشاره کرد و گفت: توسعه توریسم روستایی نیازمند سرمایه‌گذاری زیادی است تا بتوان با اتکا به آن برنامه‌ریزی کرد.

به نظر می‌رسد که مردم روستاها در تصمیم‌گیری‌ها، برنامه‌ریزی‌ها و اجرای سیاست‌ها دخالت داده می‌شوند، اما واقعیت این است که روستاییان آگاهی چندانی در مورد گردشگری ندارند.

کارشناسان گردشگری بر این باورند که توریسم روستایی می‌تواند به عنوان منبع جدید درآمدی برای روستاییان باشد و تا اندازه‌ای مشکلات آنها را حل کند به اعتقاد آنان این امر مستلزم مدیریت و برنامه‌ریزی خاصی است. در گردشگری روستایی توریسم علاوه بر دیدن مناظر و چشم‌اندازهای طبیعی آن نقاط، با آداب و رسوم و فرهنگ آنجا آشنا می‌شود و با خرید محصولات روستا از قبیل صنایع دستی، محصولات محلی و غذاهای سنتی به افزایش درآمد روستاییانی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در این صنعت دخیل هستند، کمک می‌کند.

بعلاوه احداث و راه‌اندازی هتل‌ها و رستوران‌ها و به طور کلی اماکن تفریحی و ورزشی همراه با ایجاد اشتغال از طرفی باعث افزایش درآمد و از طرف دیگر موجب کاهش بیکاری و در نتیجه کاهش فقر می‌گردد.

لیلا غفاری، یکی دیگر از کارشناسان استان همدان نیز با بیان این که ناکافی بودن و نامناسب بودن زیرساخت‌های موجود در روستاهای مقصد گردشگری از محدودیت‌های اصلی موجود بر سر راه توسعه توریسم روستایی به شمار می‌آید، گفت: باید در مکان‌های روستایی مورد علاقه گردشگران، زیرساخت‌های گوناگونی برای راحتی و آسایش گردشگران فراهم شود. بی‌شک در توسعه این زیرساخت‌ها باید نگرش روستاییان مدنظر قرار گیرد. بعلاوه صنایع دستی محلی، ابزاری معتبر برای پیشرفت هستند و درآمد اضافی را برای مردم کسب می‌کنند که می‌توان با دادن یک یادگاری و برخورد مناسب زمینه فروش محصولات را فراهم آورد.

حسن ظفری، مدیرکل بنیاد مسکن همدان نیز گفت: احیای بافت باارزش روستاها موجب رونق و شکوفایی صنعت گردشگری استان همدان می‌شود. البته احیای بافت باارزش روستایی از برنامه‌های مهم بنیاد مسکن استان است که تلاش جدی در این زمینه، صنعت گردشگری را مقتدر می‌کند. بعلاوه توجه ویژه به احیای بافت‌های ارزشمند روستاها، رونق گرفتن جاذبه‌های صنعت توریسم روستایی را به دنبال دارد. در این راستا 21 روستای دارای بافت باارزش در استان همدان شناسایی شده است. وی افزود: از این تعداد، طرح بافت باارزش 5 روستای استان همدان تهیه شده است. این روستاها با داشتن پیشینه و هویت غنی، امتیاز مناسبی برای جذب گردشگر روستایی و رونق گردشگری استان همدان هستند.

سیدحسن موسوی، معاون امور عمرانی استاندار همدان نیز با تاکید بر این که فرهنگ و هویت اصیل روستایی باید در اجرای طرح‌های بهسازی و گردشگری حفظ و احیا شود، افزود: با حفظ و بازسازی فرهنگ اصیل روستاها باید از ورود فرهنگ غربی و در نتیجه بروز مشکلات مختلف اجتماعی در این مناطق جلوگیری کرد. بعلاوه در روستاهای هدف گردشگری باید فعالیت‌های اقتصادی منطبق با استعداد و ظرفیت روستاها تقویت شده و توسعه یابد. همچنین با توجه به قابلیت‌های منحصر به فرد بافت تاریخی و همچنین جاذبه‌های طبیعی روستاهای گردشگری باید به روش‌های مختلف، روستا را به علاقه‌مندان به تاریخ و طبیعت معرفی کرد.

اسدالله بیات، مدیرکل میراث فرهنگی و گردشگری استان همدان نیز خبر داده است که ساماندهی  11 روستای هدف گردشگری استان که در 2 دوره سفر رئیس جمهور به همدان به تصویب رسید از اقدامات این سازمان برای سال جاری است.