پیشگیری از معلولیت

در حال حاضر 90 درصد کودکان در 6 ـ 4 سالگی حداقل یکبار مورد غربال بینایی قرار می‌گیرند و 95 درصد از افراد مشکوک تشخیص داده شده تا انجام بررسی‌های کامل و انجام مداخله دنبال می‌شوند.

به ازای هر 1850 ازدواج ثبت‌شده در سال یک مرکز مشاوره پزشکی ژنتیک وجود دارد و در اکثر شهرها افراد به مرکز مشاوره دسترسی دارند.

مراکز مشاوره ژنتیک با هدف پیشگیری از معلولیت‌های ارثی از طریق مشاوره قبل از ازدواج، قبل از بارداری یا پس از تولد اولین فرزند معلول به افراد کمک می‌کنند تا از بروز معلولیت در کودکان جلوگیری کنند. 85 درصد افراد هنگام ازدواج جهت انجام مشاوره پزشکی ژنتیک به مراکز مراجعه می‌کنند، بیش از 90 درصد افرادی که از نظر ابتلای فرزند به بیماری‌های ژنتیک پرخطر هستند و 90 درصد افرادی که خود در معرض بروز اختلالات ژنتیک هستند (شامل مولتی‌فاکتوریال و سایر بیماری‌های ژنتیک با بروز دیرهنگام) به مراکز مراجعه می‌کنند. دسترسی آسان به امکانات آزمایشگاه در تمامی مراکز فراهم است و امکان دسترسی به خدمات تشخیصی و مداخلات دوران بارداری فراهم است.

تمامی نوزادان و شیرخواران قبل از یک ماهگی مورد غربال شنوایی قرار می‌گیرند و کودکان مشکوک مرحله اول تا تکمیل بررسی‌های تشخیصی و انجام مداخله به هنگام مورد پیگیری کامل قرار می‌گیرند.

ساکنان مناطق روستایی و شهری تحت پوشش یکی از برنامه‌های آگاه‌سازی پیشگیری از نوعی از معلولیت می‌باشند.

نوزادان در بدو تولد از نظر ابتلا به هیپوتیروئیدی مادرزادی و سایر بیماری‌های متابولیک شایع غربال می‌شوند و در صورت لزوم مورد مداخله زودهنگام قرار می‌گیرند.

این اقدامات تمامی کارهای ممکن نیست. در دوران جنینی، انسان حساس‌ترین زمان را از نظر پیدایش معلولیت پشت سر می‌گذارد. به این ترتیب اهمیت مراقبت‌های دوران بارداری و تاثیر آموزش همگانی در این دوره کاملا مشخص می‌شود. ازدواج‌های فامیلی، بیماری‌های مقاربتی و عفونی، تغذیه، ناسازگاری خون مادر و جنین، سیگار و مواد مخدر، داروها، پرتوها، دیابت و بالا بودن فشارخون، زایمان زودرس، پارگی زودرس پرده‌های جنین، خونریزی در دوران بارداری، سابقه بیماری‌های ژنتیکی در خانواده، سابقه ابتلای مادر به برخی بیماری‌ها و سن و مسائل روحی مادر در دوران بارداری از جمله عوامل مهمی هستند که می‌توانند منجر به بروز معلولیت شوند. عواملی که با آموزش بهداشت و بالابردن دانش بهداشتی خانواده‌ها قابل کنترل و پیشگیری هستند.

متاسفانه به‌رغم این‌که پیشگیری هزینه کمتری نسبت به درمان دارد و توانبخشی به‌واسطه آن‌که ظهوری آنی و زودهنگام در جامعه ندارد و زمان بر است، نادیده گرفته می‌شود یا مورد غفلت واقع می‌شود. لازم است نهادهایی چون صدا و سیما به صورتی جدی‌تر در به‌کارگیری مفاهیم پیشگیری در برنامه‌ها ترغیب شوند، زیرا رسانه در جامعه کنونی ما جایگاهی اساسی یافته است و می‌تواند بسیار گسترده و عمیق در آگاه‌سازی جامعه نقش ایفا کند.