روزی برای همه دانشجوها

با همه اینها دانشجویان دانشگاه تهران در اعتراض به تجدید روابط سیاسی بین ایران و آمریکا که با سفر ریچارد نیکسون، رئیس‌جمهور وقت ایالات متحده به ایران همراه بود، کلاس‌های درس را تعطیل کردند. درگیری‌ها بین دانشجویان و تعدادی از استادان با نیروهای مسلح شاه در محوطه دانشگاه و مخصوصا در اطراف دانشکده فنی آغاز شد. فردی به اعتراض فریاد زد درها را باز کنید و صدای دیگری فریاد اعتراض او را همراهی کرد. همین کافی بود تا گلوله‌ها راه خود را از لوله‌های تفنگ سربازان شاه به سمت دانشجویان معترض دانشگاه تهران باز کنند.

البته ریچارد نیکسون، معاون رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، به همراه همسر و عده‌ای از مقامات عالی‌رتبه آن کشور برای یک توقف 3 روزه به ایران آمدند، آن هم تنها 2 روز بعد از آن اتفاق در دانشگاه تهران. محمدرضا پهلوی که حسابی مقام شاهی‌اش را در خطر می‌دید برای توجیه این واقعه به تکاپو افتاده بود. آنها درباره اتفاقات روز 16 آذر 1332 به خبرنگاران گفتند: «دانشجویان براى گرفتن تفنگ سربازان حمله کردند و سربازان نیز اجبارا تیرهایى به هوا شلیک نمودند و تصادفا 3 نفر کشته شدند.» در همان روزها یکى از مطبوعات نوشت: «اگر تیرها هوایى شلیک شده، پس دانشجویان پر درآورده و خود را به گلوله زدند!»

با آن که خاطره 16 آذر با شهادت 3 دانشجوی جوان دانشگاه تهران احمد قندچی، آذر (مهدی) شریعت‌رضوی و مصطفی بزرگ‌نیا همراه است، اما چیزی که در گذر 60 ساله تاریخ بر فراز این اتفاق مانده مفاهیمی مانند مبارزه، انتظار و باور است؛ مفهومی که از 16 آذر ‌مانده در کنار نام آن 3 شهید، مفهوم ساده آزادی و مبارزه با سلطه خارجی است. تلاش همیشگی آدم‌ها جز برای آزادی نبوده است. حتی اگر به قیمت کشته شدن و اسارت یکی یا عده بسیاری تمام شود.

سمیرا معادی