نیلگون برفرازکوه

سفری به چند دریاچه کوهستانی ایران

کد خبر: ۳۷۱۹

قسمت های زیادی از سرزمین پهناور ایران کوهستانی است این کوهها سرچشمه رودهای کوچک و بزرگ بسیار و منشا آبادانی و خرمی دامنه ها و روستاهای فراوان است در برخی از مناطق کوهستانی ، دریاچه های زیبایی خودنمایی می کنند که جلوه هایی پرشکوه از طبیعت بکر و استثنایی سرزمین ما به شمار می آیند بیشتر این دریاچه ها در کوهها و دره های البرز و زاگرس آرمیده اند و مشتاقان طبیعت را به تماشا فرا می خوانند سفر به هر یک از این دریاچه ها، فرد خسته از زندگی شهری را شاداب می کند و به او آرامش و نشاط می بخشد با هم به دیدار چند دریاچه کوهستانی ایران می رویم:شاید بسیاری از ساکنان تهران ندانند که در نزدیکی این شهر و در منطقه دماوند، دو دریاچه آرام و زیبا بین دو کوه بلند قرار گرفته اند که سفری یک روزه به آنجا، خستگی هفته ها کار و زندگی پرشتاب و پراضطراب شهری را از تن بیرون می کند.از دماوند، دو مسیر اصلی به دریاچه های تار و هویر وجود دارد: یکی از این مسیرها از روستای جابان واقع در جاده دماوند به فیروزکوه می گذرد با گذر از روستا که بر دامنه کوه بنا شده است ، وارد دره ای کوهستانی می شویم و با چند ساعت کوهپیمایی در مسیری نسبتا آسان ، به ارتفاعات زرین کوه می رسیم در اواخر بهار، بر سر راه خود، چند گوسفندسرا را می بینیم که در اطراف آن چوپانان ، دامهای خود را به چرا می برند با رسیدن به خط الراس ، دریاچه کوچک هویر که در دره بین دو کوه آرمیده است ، دیده می شود کسانی که برای نخستین بار به این نقطه کوهستانی می روند، گاهی به اشتباه تصور می کنند به دریاچه تار رسیده اند؛ در حالی که این دریاچه به فاصله چند صدمتر و بعد از یک گردنه کوهستانی، در جنوب دریاچه هویر قرار دارداگر بخواهیم از داخل شهرستان دماوند عازم دریاچه تار شویم ، باید به سمت شمال برویم . با گذشتن از باغهای باصفای اطراف شهر، در محله روح افزا از جاده فاصله می گیریم و مسیر راهپیمایی طولانی خود را به سوی شرق و به سمت قله زیبای زرین کوه پیش می گیریم راه مالروی باریک و روشنی را در میان تپه ماهورهای قهوه ای و سیاه ادامه می دهیم در میان انبوهی از بوته های سرسبز و گلهای بهاری ،2 تا3 ساعت دیگر طی طریق می کنیم تا در نهایت در پس آخرین گردنه و قله تپه مانند آن ، دره مرتفع تار به چشم می آید دره تار بین دو کوه زرین کوه و دوبرار قرار دارد دوبرار در شمال دره قد برافراشته است و برای صعود زمستانی ، ایده آل کوهنوردان ورزیده است ؛ هر چند صعود از این قله در فصول دیگر سال هم جالب و خاطره انگیز است.با رسیدن به بلندای گردنه شمالی زرین کوه ، گستره ای از رنگ فیروزه ای در برابر دیدگانمان جلوه می نماید؛ به دریاچه بزرگ تار رسیده ایم دریاچه تار در ارتفاع 3000 متری قرار دارد این دریاچه ، محلی بسیار مناسب برای شنا و ماهیگیری است کوهپیمایان و علاقه مندان به طبیعت در ماههای گرم سال با رسیدن به کناره دریاچه در محلی مناسب چادر می زنند و شبی را در آنجا می گذرانند با دور زدن دریاچه از سمت جنوب و غرب و از گردنه شرقی دریاچه ، بعد از یک سراشیبی ، به دریاچه هویر که در شمال دریاچه تار واقع است ، می رسیم دریاچه های تار و هویر راههای دستیابی دیگری هم دارند که عبارتند از:1 - شهر دماوند، جاده فیروزکوه ، آبادی آرو، پل دلیچای و دهنار2 - شهر دماوند، آبادی چنار عرب ها، جاده معدن ، دریاچه تار در جاده خاکی3 - جاده فیروزکوه ، دلیچای ، جاده خاکی عبور از آبادی های یمره ، لیپشت ، مومج ، دهنار و هویر.مجموعه کوههای زیبا و سر به فلک کشیده اشترانکوه در زاگرس مرکزی از زیبایی های شگفت انگیز کشور ماست سفر به آنجا چنان نشاط و طراوتی در انسان ایجاد می کند که سالها با او همراه خواهد بود در اشترانکوه ، انواع گیاهان وحشی و به ویژه گلهای رنگارنگ ، مناظری بدیع و چشم نواز پدید می آورند آنجا آسمان را لاجوردی می بینیم و احساس می کنیم فاصله ما با آن آبی صاف و تماشایی ، بسیار کم است فراز ارتفاعات اشترانکوه ، دو دریاچه گهر کوچک و بزرگ چون دو نگین فیروزه ای در دل کوه خودنمایی می کنند برای رفتن به گهر، از شهرستان دورود و در جاده ای کوهستانی به سوی جنوب رهسپار می شویم . رو به سوی ارتفاعات و سختورهای دندانه دار قلل اشترانکوه ، دشتها و دره های بسیار سرسبزی را پشت سر می گذاریم تا به آبادی درب آستانه و شاه پیرولی می رسیم ادامه جاده به سوی جنوب را با وسیله نقلیه پی می گیریم و پس از نیم ساعت در زیر گردنه سرآوند، راهمان را پیاده ادامه می دهیم در مسیری سرسبز و پر از گل و بوته های وحشی چند چشمه با آب زلال خود را نمایان می کنند، سپس به گردنه گله چیره در ارتفاع2500 متری میرسیم.سمت شرق ما، دیواره ها و برفچالهای درون جناح غربی اشترانکوه سمت جنوب و جنوب شرقی ، دره گهر و در غرب ، کوهستان تخت کالا دیده می شود با پیمودن راهی مالرو، به ارتفاع 2590 متری قله ای تپه مانند می رسیم در این نقطه از راه به تدریج در سراشیبی می افتیم و با پیچ و خم های متعدد تا کف دره گهر رود پایین می رویم و پس از یک ساعت به مقصد می رسیم از کنار رودخانه به سوی گردنه پنبه کال راه می افتیم با دو ساعت راهپیمایی و پشت سر گذاشتن شیبی تند به دریاچه گهر می رسیم که ما را به میهمانی خود فرا می خواند در پای کوه سرسبز و پرگل و بوته ، دریاچه ای بسیار بزرگ و مواج غنوده است که بیدزارها و بوته های فراوان آن را احاطه کرده اند. اینجاست که با تمام وجود، بکر بودن طبیعت زاگرس را حس می کنیم ما اکنون در کنار دریاچه گهر بزرگ قرار داریم در اواخر بهار و فصل تابستان می توان گروههای کوهنوردی را دید که در کنار دریاچه و در سایه سار درختان بید، چادرهای خود را بر پا کرده اند در زمستان کوهنوردان ورزیده به اشترانکوه و ساحل گهر می روند در این فصل دیگر اثری از گل و سبزه نیست و کوهستان جامه سفید برف به تن کرده است.دریاچه های گهر بزرگ و کوچک در ارتفاع 2400 متری و در تنگه ای موسوم به تنگه تابله در جهت شمال غربی جنوب شرقی قرار گرفته اند و آب هر دو دریاچه از رودخانه هایی که سرچشمه آنها در جناح غربی اشترانکوه است ، تامین می شود عمق دریاچه گهر بزرگ در حدود30 متر و مساحت آن حدود100 هکتار است طول این دریاچه زیبا2500 متر و متوسط عرض آن 500 متر است برای رسیدن به دریاچه گهر کوچک از سمت شرق گهر بزرگ راهپیمایی خود را آغاز می کنیم و پس از طی 2 کیلومتر به بوته زار و دریاچه گهر کوچک می رسیم که طول آن 150 متر و عمق آن 4 متر است رنگ این دریاچه ، آبی متمایل به سبز است دریاچه ای شگفت انگیز بر فراز سبلاندر منطقه کوهستانی سبلان ، چند دریاچه وجود دارد که معروف ترین آنها لجن گول ، آت گولی ، طاووس گول ، قره گول هستند، اما وقتی صحبت از سبلان به میان می آید، همه ذهنها به قله بلند و دریاچه زیبای این قله معطوف می شود با حرکت از آبگرم و پس از یک ساعت طی طریق به پناهنگاه شرقی می رسیم پس از استراحتی کوتاه در ارتفاع 3600 متری ، از شیب تند سنگلاخی به سمت جنوب مسیر را پی می گیریم و در ارتفاع 3800 متری به سمت غرب تغییر جهت می دهیم و از شیب تند مسیر بالا می رویم پس از3 ساعت صعود از بالای صخره های بزرگ و کوچک و در حالی که در پس هر گام ارتفاع افزایش می یابد، بر گرده اصلی قله قرار می گیریم بعد از آن به منطقه مسطح محراب داشی در ارتفاع 4600 متری می رسیم پس از یک ساعت و نیم به لبه خاکی هموار می رسیم ؛ نفسی تازه می کنیم و سپس به راهمان ادامه می دهیم ناگهان در مقابل دریاچه بسیار زیبای قله سبلان در ارتفاع 4800 متری که پوششی از یخچال ها آن را در برگرفته است ، قرار می گیریم هوا در اینجا بسیار سرد است آب زلال و شفاف دریاچه ، چشم را خیره می کند گردش در اطراف دریاچه ، خستگی راه را از تن بیرون می کند و نشاطی به روح آدمی میدهد که ساعتها و روزها با او همراه است کوهنوردانی که بر فراز سبلان گام می نهند و کنار دریاچه آن به تماشا می ایستند، اصلا راضی نمی شوند چشم انداز زیبا و با شکوه را ترک کنند آنها سرمای قله را فراموش می کنند و می خواهند مدتی طولانی به گردش در اطراف دریاچه بپردازند و از قله کوههای دیگر منطقه همچون هرم داغ را ببینند و بر دامنه های سرسبز و زیبای سبلان نظر بیندازند، اما بعد از ساعتی توقف ، چاره ای جز بازگشت ندارند و بعد از آن ، خاطره ای شیرین برای همیشه در ذهنشان می ماند و همواره تصویر خیال انگیز دریاچه سبلان در برابر چشمانشان نقش می بندد منطقه کوهستانی و تاریخی الموت از دیرباز مورد توجه مردم ، به ویژه شیفتگان طبیعت بوده است این منطقه دارای کوههای مرتفع و سبز، دره های خرم و آباد و جویبارها و رودخانه های پرآب است رودخانه خروشان و گل آلود شاهرود که از محل تلاقی رودهای طالقان و پراچان تشکیل می شود، از شرق به غرب در جریان است پس از وارد شدن به عمق دره الموت ، به شهرک مرکز آن می رسیم از شهرک ، جاده آسفالته را پی می گیریم و پس از فرود به یک دره بسیار بزرگ ، به آبادی زیبا و دور افتاده دیکین می رسیم این آبادی بالای تپه مسطحی بنا شده است پس از گذشتن از کوچه پس کوچه های ده ، به ابتدای دره بزرگی می رسیم و با نگاهی به شمال می توانیم قسمتهایی از کوهستان خشچال را مشاهده کنیم از این ده با یک ساعت راهپیمایی به زیر آبادی کوشک می رسیم پس از یک پیچ ، از رودخانه فاصله می گیریم و با بالا رفتن از یک شیب ، ناگهان خود را مقابل دریاچه ای به وسعت آسمان نیلگون می یابیم هیچ هیاهویی در باغستان پیرامون دریاچه به گوش نمی رسد محل اقامت خود را در ضلع غربی دریاچه و در محلی مناسب انتخاب می کنیم و به گردش پیرامون این آبگیر بزرگ و مواج می پردازیم دریاچه اوان می تواند طی یک برنامه جذاب ، از دو جنبه بازدید و صعود به قله های مشهور خشچال و زیورچال مورد استفاده قرار گیرد آبادی های زواردشت و زرآباد در اطراف آن از مسیرهای رسیدن به این دریاچه است.