ماوریک تک‌رو، سر عقل آمده است!

اگرچه شاید کاربران معمولی متوجه تغییرات زیادی که نسبت به نگارش پیشین در این سیستم‌عامل انجام شده، نشوند اما مهم‌ترین تغییرات در اوبونتو، در توزیع نت‌بوک آن است. با این تغییرات، استفاده از منابع سیستمی در صفحه‌های کوچک به‌شیوه‌ای بسیار مناسب انجام می‌گیرد. در واقع، این اوبونتو مستقیما برای نت‌بوک‌ها طراحی شده است.

اوبونتوی 04/10 با تغییر اسکیم رنگی قهوه‌ای به‌ بنفش، باعث ایجاد بزرگ‌ترین تغییر ظاهری پس از مدت‌ها به این سیستم‌عامل شد و حالا اوبونتوی 10/10 از فونت لوگوی 04/10 استفاده کرده و شکل و ظاهری جدید و منطقی به این سیستم‌عامل داده است.

فونت جدید یکی از همین تغییرات کوچک در نگارش جدید است، اما شاید مهم‌ترین تغییر در این نگارش، توزیع بر مبنای ابر (Cloud) باشد. شیوه استفاده از سرویس حافظه Ubuntu One نیز در این نگارش تغییر کرده است و تمام کاربران اوبونتو 2 گیگابایت فضای اوبونتو وان دریافت می‌کنند که البته می‌توان با پرداخت هزینه‌ای این فضا را افزایش داد.

نکته جالب این است که اوبونتو به‌زودی نرم‌افزاری ویندوزی عرضه می‌کند که به‌کمک آن می‌توان از طریق ویندوز نیز به اشتراک فایل‌ها، موسیقی و... پرداخت. این کار باعث می‌شود حرکت از سوی ویندوز به اوبونتو ساده‌تر انجام شود. نوآوری دیگر اوبونتو این است که می‌توان با پرداخت هزینه‌ای اندک از طریق این سرویس، موسیقی و فایل‌ها را به‌گوشی‌های آیفون و آندرویدی منتقل کرد.

کانونیکال نگارش میزکار گنوم را از 3/2 به 31/2 ارتقا داده است (البته قرار بود نگارش 3 استفاده شود که گویا باید تا نگارش بعدی اوبونتو منتظر آن بود). همچنین نگارش Gwibber‌ که یک نرم‌افزار شبکه اجتماعی است نیز ارتقا پیدا کرده است و می‌توان در آن از تصاویر داخلی، فهرست‌های توییتر و ابزارهای ثالث استفاده کرد. از سوی دیگر از نرم‌افزار F-Spot (که در نگارش 04/10 به‌‌کار رفته بود) خبری نیست و نرم‌افزاری به‌نام Shotwell به‌صورت پیش‌فرض برای ویرایش تصاویر ایجاد شده است. هر چند نرم‌افزار F-Spot در مقایسه با Gimp‌ که کار با آن دشوار بود، با استقبال زیادی روبه‌رو شد ولی انتظار نمی‌رود کسی از غیبت آن ناراحت شود.

البته اگر کسی بخواهد، می‌تواند به‌سادگی F-Spot را در مرکز نرم‌افزار اوبونتو جستجو کرده و آن را نصب کند و همین جاست که یکی دیگر از برتری‌های اوبونتوی 10/10 را می‌توان مشاهده کرد. مرکز نرم‌افزاری دیگر محدود به‌ نصب نرم‌افزارهای رایگان نیست و می‌توان از طریق آن به خرید نرم‌افزار نیز پرداخت. البته هنوز نرم‌افزارهای پولی در این سرویس زیاد نیستند و Fluendo DVD Player یکی از همین گزینه‌ها‌ست. پولی هست یا نه؟

بسیاری معتقدند در لینوکس باید همه نرم‌افزارها رایگان باشد، اما به ‌عقیده برخی دیگر از کاربران، نرم‌افزارهایی که معتبر، سالم و بدون نقص هستند، حتی اگر پولی باشند، ارزش آزمایش را دارند.

اوبونتو 10/10 از تمام قابلیت‌های چندلمسی نیز پشتیبانی می‌کند و برای استفاده از آن کافی است سخت‌افزاری روی سیستم وجود داشته باشد که بتواند 4 انگشت یا بیشتر را تشخیص دهد. مارک شاتل‌ورث، موسس کانونیکال معتقد است هدف اوبونتو این است که در نگارش 04/11 بسیاری از نر‌م‌افزارهای موجود در این سیستم‌عامل را به تشخیص چندلمسی مجهز کند.

اگر نگارش دسکتاپ اوبونتوی10/10 با ریزه‌کاری‌های کوچکی به‌روز شده، اما اوبونتوی 10/10 نگارش نت‌بوک تغییرات زیادی دارد و ظاهر زیباشناختی اوبونتوی نت‌بوک به‌طور کامل تغییر کرده و تقریبا سیستم‌عامل جدیدی از آب درآمده است. همچنین در قلب اوبونتوی 10/10 نگارش نت‌بوک، رابط کاربری جدیدی به‌نام Unity طراحی شده که در مقابل بیشتر سیستم‌های‌عامل حرف‌های زیادی برای گفتن دارد و به‌طور خاص منوی اصلی برنامه‌ها به‌سمت چپ منتقل شده است. کانونیکال برای این ‌کار 2 دلیل بزرگ دارد: نخست این‌‌که بیشتر صفحه‌های نمایش امروزی نت‌بوک‌ها، نمایشگرهای کوچک پهنی دارند و بنابراین حذف منوهای بالا و پایین و استفاده از فضای چپ و راست، کمک زیادی به استفاده بهینه از فضا خواهد کرد. دیگر این که در صفحه‌های نمایش کوچک نت‌بوکی، دکمه‌های بزرگ بیشتر قابل دسترس خواهند بود.

هر چند هم‌اکنون بیشتر نت‌بوک‌ها به ‌قابلیت صفحه‌های لمسی مجهز نیستند، اما کانونیکال با نگاهی به‌ آینده و احتمالا به‌دنبال شکار بازار تبلت‌ها، قابلیت‌های لمسی را در این توزیع قرار داده و در هر یک از این دو حالت، آماده پشتیبانی از صفحه‌های لمسی است.

انتخاب برنامه‌های پیش‌فرض عالی است: فایرفاکس، مسنجر امپاتی، ایمیل اولوشن، ریتم‌باکس، مرکز نرم‌افزاری و....

البته می‌توان نرم‌افزارهای پیش‌فرض را جایگزین نرم‌افزارها کرد، کافی است روی نرم‌افزار دلخواه کلیک‌راست کرده و گزینه
Keep in Launcher را قرار داد (همانند سوزن کردن آیتم‌ها در ویندوز7).

یکی از مشکلات این رابط کاربری شاید این باشد که با اجرای هر برنامه، رابط کاربری تغییر می‌کند که شاید بتوان به ‌این موضوع عادت کرد و شاید هم نه. هر چند برنامه‌های استاندارد، پنجره‌های خود را در یک گروه قرار می‌دهند، اما ممکن است برنامه‌ای از این قابلیت استفاده نکند و فضای لانچر را اشغال کند.

در نگارش نت‌بوک، به‌طور کلی همه چیز از آغاز تا پایان مناسب طراحی شده و برخلاف اوبونتوی دسکتاپ، همانند موزه ساعت‌هایی از وقت کاربر را به ‌خود مشغول خواهد کرد.

نگارش‌های دسکتاپ و نت‌بوک اوبونتوی 10/10 از نظر بازدهی نسبت به نگارش 04/10 بهتر شده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات در این توزیع‌ها، نصب آنهاست که حتی از نگارش 04/10 نیز ساده‌تر شده است. البته بهتر است برای نصب، پیش‌نیازهایی از جمله فضای کافی روی دیسک و اتصال اینترنت در سیستم پیش‌بینی شود. گزینه‌ای هم وجود دارد که هنگام نصب می‌توان از طریق آن، آخرین درایورهای سخت‌افزاری را دریافت کرد تا بالاترین کیفیت در سیستم وجود داشته باشد. همچنین با اتصال به اینترنت در زمان نصب،‌ می‌توانید مطمئن باشید که آخرین نگارش‌های نرم‌افزارها در اوبونتو روی سیستم نصب می‌شود و از این‌رو در وقت صرفه‌جویی خواهد شد.

از آنجا که پایه نرم‌افزاری نگارش‌های دسکتاپ و نت‌بوک یکی است، زمان نصب برای هر دو تقریبا یکسان است و حدود 25 الی 26 دقیقه وقت می‌گیرد (البته با احتساب دریافت اطلاعات هنگام نصب با اینترنت 2مگابیت بر ثانیه، که بهتر است برای نصب همراه ارتقا، با اینترنت‌های ایرانی حدود 2 ساعت را در نظر بگیرید!)

بازدهی و افزایش سرعت سیستم‌عامل در دو آزمایش مختلف مورد بررسی قرار گرفت که طی آن مشخص شد نگارش جدید با اختلاف اندکی از 04/10 بهتر است.

آزمون نخست، روی برنامه ترانسکد کردن فایل‌های ویدئویی انجام گرفت و در بخش بعدی، آزمون Geekbench روی سیستم‌عاملی انجام شد که نشان داد نگارش 10/10 از نگارش 04/10 سرعت کمتری دارد ولی آنقدر نیست که برای کاربری معمولی قابل لمس باشد.

نتیجه‌گیری

با احترام به اوبونتوی 10/10، کانونیکال کار بزرگی انجام داده است! رابط کاربری برای نت‌بوک‌ها و تبلت‌ها، پاشنه آشیل سیستم‌عامل لینوکسی در این دو دستگاه بوده و نگارش نت‌بوکی اوبونتو، طراحی کاملا مناسبی برای این
صفحه‌ها دارد.

اوبونتوی 10/10 به‌طور خاص مسیر اصلی اوبونتوی 04/10 را تغییر نداده، بلکه تنها گزینه‌های کوچکی به ‌آن افزوده شده است (به‌جز پشتیبانی از چندلمسی که تغییر مهمی به‌شمار می‌رود). مرکز نرم‌افزاری اوبونتو نیز با اضافه کردن نرم‌افزارهای تجاری، نشان داد که این سیستم‌عامل، رایگان بودن را فدای مفید بودن نخواهد کرد و این خود یک تغییر بزرگ در این سیستم‌عامل است.

محمدرضا قربانی