کاهش حس بویایی

حس بویایی در مواردی نیز می‌تواند نجات‌دهنده جان انسان باشد. تصور کنید که در محل اسکان فرد مبتلا به آسیب بویایی آتش سوزی روی دهد بدیهی است هنگامی این فرد متوجه آتش‌سوزی می‌شود که ممکن است خیلی دیر شده باشد.رشته‌های اعصاب بویایی از قسمت بویایی که در زیر لوب فرونتال مغز واقع شده است منشأ گرفته و مستقیما از طریق سوراخ‌های ریزی که حد فاصل حفره جمجمه و حفره بینی است وارد قسمت‌های فوقانی حفره بینی شده و در آن ناحیه پخش می‌شوند. ذرات بودار معلق در هوا به هنگام تنفس وارد بینی شده و به این رشته‌های عصبی می‌رسند و باعث تحریک این رشته‌ها می‌شوند. این رشته‌ها جریان عصبی ایجاد شده را به مغز منتقل می‌کنند و مغز «بوی» مربوطه را درک می‌کند.

برای این‌که انسان بوی یک ماده را متوجه شود شرایطی لازم است:

ـ مولکول‌های ماده باید فرار باشد یعنی قادر باشند از ماده جدا شده و به پایانه‌های اعصاب بویایی برسند.

ـ بینی باید باز باشد تا این مولکول‌های فرار بتوانند با عبور از بینی به قسمت‌های فوقانی آن که اعصاب بویایی در آن واقع شده است برسند.

ـ سطح داخلی بینی مرطوب است و مایع نازکی روی سطوح در بر گیرنده پایانه‌های اعصاب بویایی را پوشانده است.

بدیهی است چنانچه به هر دلیل مسیر تنفس از بینی دچار انسداد یا تنگی شود ذرات بودار نمی‌توانند به میزان کافی وارد بینی شده و خود را به رشته‌های عصبی بویایی برسانند، در نتیجه حس بویایی فرد مبتلا به انسداد بینی کاهش می‌یابد. التهاب داخل بینی شایع‌ترین علت کاهش حس بویایی است، هر چند انحراف شدید تیغه بینی و پولیپ بینی نیز می‌توانند باعث کاهش حس بویایی شوند.

از عوامل شایعی که باعث التهاب داخل بینی می‌شوند، می‌توان از ویروس سرماخوردگی و همچنین از حساسیت بینی یا آلرژی نام برد. خوشبختانه در این موارد با برطرف شدن التهاب و تورم داخل بینی مجددا فضای داخل بینی باز می‌شود و بیمار احساس بویایی خود را به دست می‌آورد. متاسفانه نقش ویروس سرماخوردگی فقط به ایجاد تورم درداخل بینی محدود نمی‌شود و در موارد نادری ویروس مستقیما به عصب بویایی حمله کرده و باعث آسیب غیرقابل برگشت آن می شود.

برای درمان کاهش حس بویایی باید علت ایجادی آن درمان شود. بدیهی است درمان آلرژی و عفونت بینی و سینوس‌ها بسیار کمک کننده است. ترک کردن استعمال دخانیات نیز سودمند است. استفاده از داروهای کم‌کننده التهاب داخل بینی مثل اسپری‌ها می‌تواند مفید باشد. در مواردی که انسداد بینی به دلیل انحراف تیغه بینی یا پولیپ باشد باید بیمار تحت عمل جراحی قرار گیرد.