یک انتخاب مشکل

امسال هم مثل سال قبل کشورهای مختلف جهان امکان آن را داشتند هر فیلمی را که مایل هستند به آکادمی اسکار ارائه کنند. دلیل این امر هم قانون جدید اسکار در رابطه با فیلم‌های خارجی زبان است که از 2 سال قبل به مورد اجرا گذاشته شده است. طبق این قانون، فیلم‌هایی که از سوی کشورهای مختلف برای شرکت در رشته بهترین فیلم خارجی سال فرستاده می­شوند، الزاما نباید به زبان مادری آن کشور باشد یا قصه‌اش در همان کشور رخ دهد یا اصلا قصه‌اش مربوط به مردم آن کشور باشد. قانون قدیمی اسکار می‌گفت فیلم‌هایی که در رشته بهترین فیلم خارجی سال حضور پیدا می‌کنند، حتما باید محصولاتی بومی باشند که قصه‌ای محلی را به زبان محلی در یکی از شهرهای همان کشور تعریف می‌کنند، اما در طول چند سال گذشته فیلم‌هایی (عمدتا از سوی کشورهای اروپایی)‌ برای آکادمی ارسال شدند که این قانون را زیرپا گذاشته بودند. این فیلم‌ها اگرچه نماینده آن کشور در رقابت‌های اسکار بهترین فیلم خارجی سال بودند، ولی قصه و حال و هوای آنها مربوط به کشور سازنده نمی‌شد و حتی بعضی وقت‌ها از زبان دیگری هم استفاده کرده بودند.

آکادمی اسکار طبق قوانین خود از پذیرش این فیلم‌ها در رقابت‌های بخش بهترین فیلم خارجی سال امتناع کرد و این مساله با اعتراض کشورهایی روبه‌رو شد که این آثار را برای آکادمی فرستاده بودند. این اعتراضات و بحث‌های مربوط به آن باعت شد تا آکادمی اسکار در مقررات این بخش تجدیدنظر کند. براساس این تجدیدنظر، حالا فیلم‌هایی که به عنوان محصول بومی کشورهای مختلف هم شناخته نمی‌شوند، می‌توانند به عنوان نماینده رسمی آن کشور در رقابت‌ها شرکت کنند. این فیلم‌های غیربومی معمولا محصولاتی هستند که توسط کشورهای اروپایی ساخته می‌شوند و مضمون اصلی آنها در ارتباط با موضوعات مهم بین‌المللی مثل جنگ عراق و افغانستان یا بوسنی است، اما امسال این طور به نظر می‌رسد که اکثریت فیلم‌های حاضر در رقابت‌های اسکار بهترین فیلم خارجی سال، مضمون‌های ملی و بومی دارند.

یکی از معدود فیلم‌هایی که قصه‌اش در خارج از کشور سازنده آن رخ می‌دهد «آتش افروزان» محصول کشور کاناداست که نام دنیس ویله نووه را به عنوان کارگردان بر خود دارد. این فیلمساز اهل مونترال فیلمنامه اقتباسی فیلم خودش را براساس قصه یک نمایشنامه موفق صحنه‌ای سال 2003 نوشته است. آتش‌افروزان قبل از این در جشنواره‌هایی مثل ونیز و تورنتو به نمایش درآمده و شرکت سونی امتیاز پخش آن را در آمریکا خریداری کرده است.

«وقتی ما ترک می‌کنیم» اولین ساخته سینمایی فیو آلاداگ از سوی آلمان در رقابت‌ها شرکت دارد. آلاداگ متولد شهر وین و قبل از این بازیگر سینما بوده است. خانم آلاداگ برای فیلمش یک زن جوان را محور قصه قرار داده که هویتی دوگانه (ترکیه‌ای و آلمانی)‌ دارد.

«خدایان و آدم‌ها» ساخته خاویر بیوویس محصول کشور فرانسه است. این درام اجتماعی نمایش موفقیت‌آمیزی در جشنواره کن داشت و جایزه هیات داوران آن را دریافت کرد. نروژ با «فرشته» ساخته مارگارت اولین در اسکار حضور دارد. فیلم که از سوی منتقدان سینمایی لقب یک کار شاعرانه و کوبنده را گرفته، در دو جشنواره اسلو و گلدنبرگ موفق شد جایزه ویژه تماشاگران را دریافت کند. سوزان بیر، فیلمساز ضدجنگ دانمارکی با «در یک دنیای بهتر» نماینده رسمی کشورش در رقابت‌های اسکاری است. قصه این فیلم در این ارتباط است که چگونه وقایعی که در یک اردوگاه پناهندگان و مهاجران در آفریقا رخ می ‌دهد،‌ می‌تواند تاثیری بزرگ بر زندگی خانواده‌‌ای در یک شهر دانمارکی بگذارد. اولین نمایش بین‌المللی فیلم بیر در جشنواره تورنتو بود.

کشور هند هم فیلمی از یک فیلمساز زن را برای آکادمی اسکار ارسال کرده است. این فیلم واقعگرای دهقانی «زندگی» (پیپلی)‌ نام دارد که توسط عامرخان بازیگر مشهور هندی تهیه شده و سازنده‌اش آنوشا ریزوی، روزنامه‌‌نگاری است که با این فیلم به جرگه فیلمسازان پیوسته است.

کنسول فیلم کره با انتخاب «یک رویای آشکار» برای حضور در رقابت‌های اسکار، شگفتی‌آفرین شده است. این فیلم توسط کیم تائه کیون کارگردانی شده و قصه‌اش را از یک ماجرای واقعی گرفته است. حال و هوای ورزشی و شرح‌حال‌گونه فیلم درباره یک فوتبالیست قدیمی است که پس از فراز و نشیب‌های زیاد، مربیگری یک تیم فوتبال نوجوانانه را در تی‌مور شرقی به عهده می‌گیرد. در سال 2008 هم فیلم دیگری از این فیلمساز، نامزد شرکت در رقابت‌های اسکار بود. «یک رویای آشکار» از بین 6 فیلم کره‌ای انتخاب شد. منتقدان و تحلیلگران سینمایی قبل از اعلام نام این فیلم به عنوان نماینده رسمی کشور کره جنوبی، از آن به عنوان فیلمی یاد می‌کردند که کمترین شانس را در بین این 6 فیلم برای انتخاب شدن دارد. این انتخاب با واکنش‌های منفی زیادی در رسانه‌های گروهی روبه‌رو شد.

کشور ترکیه «عسل» را برای رقابت‌های اسکاری انتخاب کرد، فیلمی که اوایل سال جاری میلادی خرس طلای جشنواره بین‌المللی برلین را به عنوان بهترین فیلم از آن خود کرد. اتحادیه سینماگران ترکیه که این درام اجتماعی را انتخاب کرده، به موفقیت اسکاری آن امید زیادی دارد. فیلم توسط سمیت کاپلان اوغلو ساخته شده و سومین قسمت از یک تریلوژی است و قصه پسری 6 ساله را تعریف می‌کند که در یک جنگل دورافتاده به دنبال پدر خود است. شغل پدر نگهداری زنبورهای عسل بوده است و مدت‌هاست که دور از خانه زندگی می‌کند و پسربچه نمی‌داند که بر اثر حادثه‌ای، جان خود را از دست داده است. منتقدان سینمایی فیلم را بشدت پسندیده‌اند و می‌گویند لحن روایتی قصه (که از دیدگاه پسربچه روایت می‌شود)‌ پرسش‌های زیادی را در برابر تماشاگران خود قرار می‌دهد، پرسش‌هایی که عمدتا بی‌پاسخ می‌مانند. 2 قسمت قبلی تریلوژی کاپلان اوغلو «تخم‌مرغ» و «شیر» هم موفقیت‌های خوبی در جشنواره‌های بین‌المللی کسب کرده‌اند.

فنلاند هم ترجیح داده یک فیلم مستند را به آکادمی اسکار معرفی کند. این مستند «بخار آب زندگی» نام دارد و توسط تیم 2 نفره جوناس برگهال و میکا هوتاکیانن کارگردانی شده است. خط اصلی قصه فیلم بشدت ساده و معمولی است. مردان فنلاندی که راهی سونا می‌شوند و روی نیمکت‌های آن می‌نشینند و با اطرافیان خود، خیلی صریح درباره زندگی‌شان صحبت می‌کنند. دو کشور اروپای شرقی لیتوانی و مقدونیه هم فیلم‌های «محرمانه هنگ‌کنگی» و «مادران» را در رقابت‌های اسکاری دارند. «محرمانه هنگ‌کنگی» محصول لیتوانی را ماریس مارتینسونز کارگردانی کرده و قصه‌ای عاشقانه را تعریف می‌کند که طی یک هفته شکفته می‌شود. این فیلم 3 هفته قبل در لیتوانی اکران عمومی شد و توانست تماشاگران زیادی را جذب خود کند. «مادران» محصول مقدونیه توسط میلچو مانچوسکی ساخته شده و قصه‌اش تلفیقی از مستند و سینمای داستانی است. این قصه ماجراهای زندگی دو دختر 9 ساله را دنبال می‌کند که در جستجوی مادران خود هستند و درگیر ماجرای یک سری قتل زنجیره‌ای در یک دهکده دور افتاده می‌شوند.

«لبه» محصول کشور روسیه را آلکسی روچیتل کارگردانی کرده است و یک بار دیگر ماجراهای جنگ جهانی دوم را (که همیشه مورد علاقه فیلمسازان روسی بوده)‌ در راس قصه خود دارد. این بار یکی از سربازان کهنه‌کار دوران جنگ برای کار به سیبری فرستاده می‌شود، جایی که افراد حاضر در یک اردوگاه برای زنده ماندن تلاش سختی را آغاز کرده‌اند. کشور آذربایجان هم درام روانکاوانه ایگار صفت به نام «بخش» را در اسکار خواهد داشت. این فیلم درباره یک عکاس است که مجبور می‌شود بین نامزد سمج خود و یک شغل خوب در آفریقا، یکی را انتخاب کند. یونان هم فیلم تازه یورگوس لانتیموس به نام «دندان سنگ» را در کنار بقیه فیلم‌ها در مراسم اسکار دارد. قصه فیلم درباره یک پدر مستبد است که اعضای خانواده خود را از بقیه دنیا جدا کرده است. این فیلم در سال 2009 یکی از جوایز مهم جشنواره کن را گرفت.

فیلم برزیلی «لولا، پسر برزیل» ساخته فابیو باره‌تو قصه زندگی رئیس‌جمهور کشور برزیل لوئیز ایناسیو لولا دسیلوا را تعریف می‌کند. با وجود آن که گفته می‌شود لولا دسیلوا محبوبیت زیادی در کشور خود دارد، ولی فیلم شکست سخت مالی در جدول گیشه نمایش خورد. این فیلم پرسر و صدا با این اتهام روبه‌رو شد که هزینه تولید خود را از سرمایه‌های دولتی گرفته است، ادعایی که سازنده‌اش آن را رد کرد. بنگلادش هم با فیلم «سومین شخص» ساخته مصطفی سرور فاروق به اسکار می‌رود. قصه فیلم حکایت زن جوانی است که قصد سنت‌شکنی دارد و با چالش‌های زیادی روبه‌رو می‌شود. این فیلم قبل از این در جشنواره‌های بوسان و رتردام حضور داشته و چندین جایزه هم دریافت کرده است.

شورای انتخاب آکادمی اسکار در بخش بهترین فیلم خارجی سال، پس از دیدن فیلم‌های ارائه شده به آکادمی، برترین آنها را انتخاب و به آکادمی معرفی خواهد کرد. آکادمی اسکار اسامی نامزدهای رشته بهترین فیلم خارجی را همراه با بقیه رشته‌های اسکار 25 ژانویه اعلام خواهد کرد. یکی از 5 فیلمی که در این رشته نامزد دریافت جایزه می‌شود، در مراسم وی‍ژه اسکار که شب 27 فوریه در سالن کداک تیه‌تر شهر لس‌آنجلس برپا می‌شود، به عنوان بهترین فیلم خارجی سال انتخاب و معرفی خواهد شد. امسال هشتاد و سومین دوره مراسم اسکار در شرایطی برگزار می‌شود که سال قبل فیلم دلهره‌آور آرژانتینی «راز چشم‌هایش» موفق به دریافت اسکار بهترین فیلم خارجی سال شد.