دلیل مناقشه ارضی چین و ژاپن

روزنامه اقتصادی نیکی چاپ ژاپن روز یکشنبه  19 سپتامبرخبر داد در صورتی که چین فعالیت های حفاری خود را در آبهای دریای چین شرقی گسترش دهد، ژاپن نیز احتمالا نزدیک یکی از میادین گازی واقع در آبهای مورد مناقشه عملیات حفاری را آغاز خواهد کرد. سوالات و پاسخ هایی در رابطه با دلیل مناقشه ارضی چین و ژاپن:

سوال: موضوع مناقشه دو کشور چیست و چرا اهمیت دارد؟

پاسخ: ژاپن با عملیات حفاری چین در میادین گازی واقع در مرزهای همپوش overlap دو کشور در آبهای دریای چین شرقی مخالف است.

چین قبول ندارد که مرزهای دو کشور همپوشی دارند. اختلاف نظر برسر توسعه میادین گاز طبیعی است که منطقه ای به طول نهصد و هفتاد کیلومتر قرار دارند؛ چین این منطقه را شیهو Xihu و ژاپن اوکیناوا می نامد.

این منطقه به موازات ساحل چین و در فاصله پانصد کیلومتری جنوب شرق شانگهای قرار دارد. بر اساس برآوردهای چین، میزان گاز طبیعی این میادین حدود هفده تریلیون و پانصد میلیارد فوت مکعب و موجودی نفت آنها بیست میلیون بشکه است. اگر این اعدام و ارقام صحیح باشد، ذخایر گاز این میادین حدود بیست درصد ذخایر ثابت شده گاز طبیعی چین است؛ یعنی ذخایری که می توان با فناوری های موجود از آنها بهره برداری کرد. شرکت ملی نفت برون ساحلی چین CNOOC که سخت در این منطقه فعالیت دارد، شش میدان را شناسایی کرده و آنها را چونشیائو Chunxiao، تیانوایتیان Tianwaitian، دوانکیائو Duanqiao، بائویونتینگ Baoyunting، کانشیو Canxue و وویونتینگ Wuyunting نامگذاری کرده است.

این میادین در مجموع حدود سیصد و شصت و چهار میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی دارند. اختلاف و مناقشه دو طرف عمدتا برسر میدان گازی چونشیائو Chunxiao است که بزرگترین میدان گازی این منطقه محسوب می شود و بنابر اعلام شرکت ملی نفت برون ساحلی چین یکصد و شصت و نه میلیارد فوت مکعب گاز طبیعی دارد.

با توجه به علاقه مندی و عزم دولت چین برای استفاده از سوختهای پاکیزه تر، گاز طبیعی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. ژاپن هم که تقریبا هیچ ذخایر نفت و گاز داخلی ندارد، مایل است از وابستگی خود به واردات مواد سوختی بکاهد. برای چین و ژاپن، که نگران ادعاهای مرزی و مقاصد وسیع تر همدیگر هستند، این مناقشه اهمیتی نمادین نیز دارد.

سوال: اختلاف نظر دو طرف چیست؟

پاسخ: اختلاف دو طرف برسر برداشت و نظر ژاپن و چین از مرزهای دریایی است.

هر طرف مدعی است مقررات بین المللی موید ادعای آن است. ژاپن می گوید مرزهای مناطق ویژه اقتصادی دو کشور بر اساس خط قاطع میانی median line بین سواحل دو کشور تعیین شود.

در مقابل، چین می گوید این مرزها بر اساس فلات قاره ترسیم و مشخص می شود؛ بدینسان محدوده چین از خط قاطع میانی هم فراتر می رود. منطقه ای که دو طرف بر سر آن اختلاف نظر دارند مساحتی نزدیک به دویست و ده هزار کیلومتر مربع را در بر می گیرد. چاه نفتی چونشیائو Chunxiao چین در منطقه ای خارجی از محدوده مورد اختلاف قرار دارد.

ولی توکیو از آن بیم دارد که با بهره برداری از این میدان، ذخیره گاز مناطق متعلق به ژاپن کاهش یابد. در ژوئن دو هزار و هشت میلادی، توکیو و پکن به طور اصولی موافقت کردند که با توسعه مشترک این میادین گاز به اختلاف نظر دوطرف پایان دهند. مذاکرات دو طرف درباره انعقاد پیمانی به منظور توسعه مشترک این میادین گاز طبیعی ماه ژوئن آغاز شد ولی چین دور بعدی این گفتگوها را به تعویق انداخت تا عصبانیت خود را از این اصطکاک و تنش نشان دهد. قرار است دور بعدی این مذاکرات اواسط سپتامبر برگزار شود. ژاپن، چین را متهم کرده است که حفاری های مذکور ناقض توافق دوجانبه است.

سوال: میزان تولید گاز میادین مورد مناقشه دو کشور چقدر است؟

پاسخ: تولید گاز طبیعی از میان تیانوایتیان نیمه نخست سال دو هزار و شش آغاز شد و سال بعد به حدود چهار میلیون فوت مکعب در روز رسید.

تولید روزانه این میدان گازی در سال دو هزار و هشت میلادی به حدود هفده میلیون و هفتصد هزار فوت مکعب افزایش یافت.

شرکت ملی نفت برون ساحلی چین به تازگی آمار جدیدی از میزان تولید این میدان گازی منتشر نکرده است. میدان چونشیائو Chunxiao در فاصله کمتر از پنج کیلومتری غرب خط قاطع میانی قرار دارد و از طریق یک خط لوله به میدان نفتی تیانوایتان متصل است.

گاز طبیعی تولیدی این دو میدان از سکوی تیانوایتان با یک خط لوله دیگر به پایانه ها و انبارهای ساحلی منتقل می شود. اگر اکتشاف بیشتری در این میادین صورت نگیرد، هیچ راهی برای تخمین دقیق میزان موجودی ذخایر این میادین در دست نیست. برآوردهای حاضر نیز که از طرف اداره اطلاعات انرژی آمریکا و به نقل از منابع چینی اعلام شده مربوط به ده سال پیش است. چین هم به تازگی اطلاعات جدیدی در این رابطه منتشر نکرده است.

رویترز