5 پرسش درمورد آزادی المقراحی

هفته نامه تایم طی گزارشی در این زمینه نوشته است:

«عبدالباسط المقراحی‌، تنها فرد محکوم شده در ارتباط با انفجار هواپیمای خطوط هوایی آمریکا بر فراز منطقه لاکربی اسکاتلند در سال 1988، هم‌اکنون یک سال است که در کشورش لیبی زندگی می‌کند. این حادثه منجر به کشته شدن 270 سرنشین این هواپیما شد که اکثر آنها آمریکایی بودند. هم اکنون سیاستمداران آمریکایی و بریتانیایی به همراه شرکت نفتی بریتیش پترولیوم با یکدیگر درخصوص انگیزه‌های آزادی المقراحی بحث و مجادله دارند.

این در حالی است که دولت اسکاتلند تاکید می‌کند که المقراحی را به خاطر ملاحظات انسانی آزاد کرده است، زیرا پزشکان وی به این نتیجه رسیده بودند که المقراحی به دلیل ابتلا به سرطان پروستات تنها سه ماه فرصت زندگی دارد.

لیبیایی‌ها روز جمعه اولین سالگرد بازگشت المقراحی را جشن گرفتند، اما وی همچنان زنده است.

با توجه به افزایش عصبانیت‌ها در آمریکا به خاطر آزادی المقراحی،‌ کمیته روابط خارجی مجلس سنای این کشور جلساتی را برای بحث در این خصوص ترتیب داده که به زودی تشکیل خواهد شد، اما با وجود اینکه مقامات اسکاتلندی و انگلیسی و مقامات بریتیش پترولیوم می‌گویند راضی به شهادت دادن نخواهند شد،‌ رابرت منندز‌، سناتور دموکرات آمریکایی از ایالت نیوجرسی‌، از کارکنان بریتیش پترولیوم و مقامات اسکاتلندی و انگلیسی خواسته تا به ارائه اطلاعات بپردازند. منندز به آنها اطمینان داد که نامشان فاش نخواهد شد.

در صورت موافقت هر یک از این مقامات برای همکاری، احتمالا منندز بر روی این پنج پرسش متمرکز خواهد شد:

1- اسنادی که وجود یک توافقنامه میان بریتیش پترولیوم و لیبی را اثبات می‌کند، کجاست؟

پس از گذشت تنها چند هفته از آزادی المقراحی،‌ دولت لیبی با امضای یک قرارداد استخراج نفت با شرکت بریتیش پترولیوم به ارزش 900 میلیون دلار موافقت کرد، اما مقامات بریتانیایی اظهار داشتند که همزمانی آزادی المقراحی و امضای قرارداد مذکور به طور تصادفی رخ داده و هیچ توافقنامه‌ای مبنی بر تسهیل آزادی وی در ازای موافقت دولت لیبی با امضای این قرارداد وجود نداشته است، اما سرنخ‌هایی علیه ادعای مقامات بریتانیایی وجود دارد. به عنوان مثال دیوید میلیبند، وزیر خارجه وقت بریتانیا، در مصاحبه با بی.بی.سی اظهار داشت: ما از بیم آنکه به منافع بریتانیا آسیب وارد شود، نمی‌خواستیم المقراحی در زندان بمیرد".

البته هنوز هیچ سند نوشتاری مبنی بر وجود توافقنامه آزادی در ازای تجارت وجود ندارد. از جمله کسانی که احتمال می‌رود در مورد موجودیت این توافقنامه اطلاعاتی داشته باشند، تونی بلر، نخست وزیر اسبق بریتانیا و تونی هیوارد، مدیر اجرایی سابق بریتیش پترولیوم هستند.

سر مارک آلن،‌ افسر سابق اطلاعات بریتانیا که به مذاکرات برای امضای توافقنامه‌های بلر با معمر قذافی، رهبر لیبی کمک کرده‌ بود، می‌تواند از جمله دیگر افراد مطلع در این خصوص باشد.

مارک آلن همچنین مدتی به عنوان نماینده بریتیش پترولیوم به لیبی فرستاده شد، اما آنها هیچ صحبتی نمی‌کنند.

2- آیا اسکاتلند گزارش پزشکی المقراحی را تحریف کرده است؟

مقامات دادگستری اسکاتلند می‌گویند که تصمیم آزادی المقراحی برپایه پیش بینی تومورشناسان مبنی بر فوت وی ظرف مدت سه ماه بوده است.

براساس قوانین مربوط به ملاحظات انسانی در مورد زندانیان در اسکاتلند،‌ اگر یک زندانی تنها چند ماه برای زنده ماندن فرصت داشته باشد می‌تواند آزاد شود، اما در گزارش‌های خبری در تاریخ 16 اوت آمده بود که چندین تومورشناس که المقراحی را در زندان ملاقات کرده‌اند، معتقد نیستند که وی ظرف مدت سه ماه فوت خواهد کرد.

مقامات اسکاتلندی از انتشار گزارش کامل پزشکی المقراحی امتناع ورزیدند،‌ اما نسخه سانسور شده این گزارش که در اینترنت منتشر شد نشان می‌دهد که مرگ قریب الوقوع المقراحی به سختی قابل تائید است.

در پائیز 2008 پیش از وخیم شدن شرایط المقراحی، تومور شناسان پیش بینی کردند که المقراحی 18 تا 24 ماه زنده خواهد ماند، اما این موضوع که چگونه این مدت به سه ماه کاهش یافته همچنان یک معما است.

3 - آیا مقامات اسکاتلندی المقراحی را متقاعد کردند که پیش از آزادی از درخواست تجدید نظر در حکمش صرف نظر کند؟

المقراحی مدت اندکی پیش از آزادی خود، بدون هیچ توضیحی از درخواست تجدید نظر در مورد محکومیتش صرف نظر کرد.

برخی از خانواده‌های قربانیان حادثه لاکربی سوءظن دارند که مقامات اسکاتلندی المقراحی را احتمالا در ازای آزادی راحت‌تر، متقاعد به انصراف از درخواست تجدید نظر کرده‌اند.

جان موسی که دختر 19 ساله‌اش در حادثه لاکربی جان باخته به هفته نامه تایم گفت: اکثر ما (خانواده‌های قربانیان لاکربی) احساس می‌کنیم یک مساله بسیار مشکوک است و دولت‌های آمریکا و بریتانیا خواهان فاش شدن آن نیستند.

جیم سوایر نیز که دختر 24 ساله‌اش در حادثه لاکربی کشته شد، می‌گوید: کنی مک آسکیل، وزیر دادگستری اسکاتلند، اقدامی بسیار غیر "عاقلانه" انجام داد. او به زندان رفت و با المقراحی ملاقات نمود. سپس المقراحی از درخواست تجدید نظر در حکمش دست کشید و پس از آن مک آسکیل تصمیم گرفت او را آزاد کند.

سوایر که مدت زمان طولانی است که برای آشکار شدن حقایق حادثه لاکربی تلاش می‌کند، می‌گوید: به احتمال قریب به یقین مک آسکیل در دیدار با المقراحی او را متقاعد کرده اما تا به حال هیچ مدرکی در این خصوص یافت نشده است.

4- آیا این احتمال وجود دارد که المقراحی بی‌گناه بوده باشد؟

سناتورهای آمریکایی به دنبال محاکمه مجدد المقراحی نیستند، ‌اما احتمالا بر روی جنجال‌های موجود حول محور زندانی شدن وی تمرکز می‌کنند. موسی، فرستاده کوفی عنان‌، دبیرکل سابق سازمان ملل به دادگاه لاکربی‌ و هانس کوچلر یک استاد حقوق اتریشی، در میان افرادی هستند که مدت زمان زیادی است که معتقدند دادگاه محاکمه المقراحی عمیقا مخدوش بوده است.

در سال 2007 کمیسیون بازنگری پرونده‌های جنایی در اسکاتلند که یک موسسه غیر دولتی است و در خصوص محکومیت‌های اشتباه تحقیق می‌کند، با انتشار گزارشی 800 صفحه‌ای چندین دلیل برای لزوم تجدید نظر در حکم المقراحی فهرست کرد، ‌از جمله نقصان در شهادت یکی از شاهدان در دادگاه و وجود اسنادی در سازمان سیا در خصوص یک تایمر ساخت سوئیس برای بمب استفاده شده در حادثه لاکربی‌ که وکیلان مدافع نتوانستند آن را ببینند. هنوز این گزارش به طور کامل منتشر نشده است.

5 - چگونه المقراحی هنوز زنده مانده است؟

احتمال تمرکز سنای آمریکا بر روی این موضوع بسیار ضعیف است اما دستکم یک تن از بازماند‌گان قربانیان لاکربی کنجکاو است تا بداند چگونه پزشکان لیبی المقراحی را در طرابلس زنده نگه داشته‌اند.

سوایر که یک پزشک انگلیسی است، می‌گوید وی موضوع زنده ماندن بیماران سرطانی با وضعیت مشابه المقراحی را بررسی کرده و به این نتیجه رسیده که تنها 10 درصد از این بیماران می‌توانند مانند المقراحی زنده بمانند.

وی افزود: المقراحی از جمله بیمارانی بود که پزشکان در خصوص او قطع امید کرده بودند.‌ زنده ماندن المقراحی این طرز تفکر را ایجاد می‌کند که لیبی او را با روشهای جدید پزشکی تحت مداوا قرار داده است. اگر فن آوری جدیدی برای مداوای او استفاده شده جالب است که آن را بدانیم.

سوایر خاطر نشان ساخت:‌ دانستن این موضوع در دنیای پزشکی بسیار خوشحال کننده خواهد بود‌، البته نه برای کسانی که فوت فوری او را پیش بینی کردند و یک سال پیش او را به خانه‌اش فرستادند.»

ایسنا