خلاقیت در برنامه‌های سرگرمی

در حالی که تجربه نشان داده وقتی برنامه کودک بیشتر از آموزش‌های مختلف به جنبه سرگرم‌سازی کودکان می‌پردازد، مخاطبان خود را افزایش می‌دهد. به این ترتیب با حذف آموزش مستقیم، مخاطبان بیشتری در معرض آموزش‌های غیرمستقیم همان برنامه قرار می‌گیرند. حتی طیف مخاطبان برنامه کودک هم از خود کودکان به بزرگ‌ترها هم افزایش می‌یابد و دایره مخاطبان برنامه گسترده‌تر می‌شود. منظور این نیست که بچه‌ها باید برنامه‌های بی‌محتوا و بی‌هدف داشته باشند که فقط برای سرگرمی آنها ساخته شده باشند، بلکه هر چیزی باید حدی داشته باشد. بچه‌ها باهوش‌تر از این حرف‌ها هستند که بتوان آنها را با رنگ و نور و موسیقی به سمت آموزش سوق داد یا پیامی را که دلخواهشان نیست به آنها منتقل کرد.

برای نمونه برنامه «تن‌تن کارتون» که صبح‌ها از شبکه تهران پخش می‌شود و با خیلی از برنامه‌هایی که با همین شیوه و با استفاده از عروسک‌های سخنگو تولید می‌شوند، فرق دارد. این برنامه هم به رسم همه برنامه‌های کودک، یک مجری و چند همکار دارد. این چند نفر آنقدر خوب می‌توانند با بچه‌ها ارتباط برقرار کنند که هر کودکی می‌تواند آنها را دوست خود قلمداد کند. تن‌تن کارتونی‌ها فراموش نکرده‌اند که هدف اصلی آنها مشغول کردن کودک است و قبل از این که قرار باشد به طرز واضحی به آنها آموزش بدهند باید سرگرمشان کنند. در این برنامه برای آموزش از شیوه‌های خلاقانه‌تری استفاده می‌شود. در بین برنامه‌ها کلیپ‌ها و نمایش‌های جالبی پخش می‌شود تا به صورت غیرمستقیم بعضی از مفاهیم تربیتی، دینی و اخلاقی به بچه‌ها انتقال داده شود. این کلیپ‌های ساده و دیدنی بچه‌ها را به دیدن و یاد گرفتن تشویق می‌کنند. حتی مهارت‌های ساده زندگی هم در دل همین کلیپ‌ها و میان‌برنامه‌های سرگرم‌کننده وجود دارند، مثل آموزش‌های بهداشتی و توصیه‌هایی درباره رعایت نظم و ترتیب در خانه و مدرسه.

شخصیت اصلی این برنامه یک اسب بامزه است. شوخی‌نویس‌های برنامه توانسته‌اند از این عروسک اسبی به بهترین شکل استفاده کنند. به همین علت لحن تن‌تن کارتون شاد و طنزآمیز است و شوخی‌های بکری دارد که برای بزرگسالان هم جالب است، مثلا در زبان اسب‌ها بعضی از کلمه‌ها معنای دیگری دارد یا عموی برنامه با اصطلاحاتی که به اسب‌ها مربوط می‌شود شوخی می‌کند و سر به سر تن‌تن می‌گذارد. ریتم برنامه هم تند و سرحال است و مکث زیادی روی آیتم‌های نمایشی وجود ندارد. به همین دلیل لحن شاد و خودمانی خانم مجری، عمو و تن‌تن بیشتر به چشم می‌آید. تن‌تن کارتونی‌ها، کودکی خودشان را هم فراموش نکرده‌اند و می‌دانند همان‌طور که برنامه‌های ساده و دوبعدی زمان ما می‌توانستند بچه‌ها را هر روز پای تلویزیون میخکوب کنند، همان برنامه‌ها الان هم می‌توانند حداقل بچه‌ها را سرگرم کنند؛ بنابراین می‌بینیم که معمولا از کارتون‌های زمان کودکی ما یعنی کارتون‌های دهه 60 و 70 هم در این برنامه پخش می‌شود. گرچه این کارتون‌ها از زمان ما هم فرسوده‌تر و پیرتر شده‌اند، اما هنوز می‌توانند بچه‌ها را جذب کنند و حتی قادرند بیشتر از خیلی از کارتون‌های امروزی به خیالپردازی و رویاپردازی بچه‌ها کمک کنند. ابتکار دیگری که تن‌تن کارتون برای بچه‌ها به خرج داده، این است که در پایین تصویر تلویزیون پیامک‌های بچه‌ها به صورت زیرنویس نشان داده می‌شود. این کار، هم برای بچه‌ها خوب است هم برای تن‌تن کارتونی‌ها، چون بچه‌ها از این که به آنها توجه شده و پیامک‌شان نشان داده می‌شود خوشحال می‌شوند و باعث محبوبیت تن‌تن کارتونی‌ها هم می‌شود. تنها اشکال چنین روشی این است که لوگوی تن‌تن کارتون حجم وسیعی از پایین صفحه تلویزیون را اشغال می‌کند. تقریبا یک سوم تصویر توسط لوگوی برنامه اشغال می‌شود و ممکن است حواس بچه‌ها را به خودش پرت کند. در هر صورت می‌توان گفت که تن‌تن کارتون در بین برنامه‌هایی که برای بچه‌ها تدارک دیده شده نمره قبولی را از آن خود می‌کند. شاید این نخستین بار بعد از کلاه قرمزی و پسرخاله باشد که عروسک سخنگویی توانسته کودکان و بزرگسالان را همزمان مجذوب خود کند.