سینما علیه سینما

امین تارخ، سخنگوی هیات مدیره خانه سینما، 2?هفته پیش در برنامه فریدون جیرانی از عدم اختصاص بودجه خانه سینما توسط جواد شمقدری خبر داد و اعلام کرد که با این وضعیت ممکن است اصلا جشن سینمای ایران در روز ملی سینما برگزار نشود. سال گذشته و در پی حوادث پس از انتخابات، به جای جشن سینما و داوری درباره تولیدات سال و اعطای جوایز به برگزیدگان، خانه سینما مراسم روز ملی سینما را محدود به مراسم شامی در هتل استقلال کرد که در آن از زنده‌یاد نیکو خردمند و ناصر تقوایی و دیگران تجلیل شد. امسال اما قرار بود در جشن، تولیدات 2 سال سینمای ایران مورد داوری قرار بگیرد. دامنه اختلاف میان معاونت سینمایی و خانه سینما از زمانی شدت گرفت که از منابع غیررسمی شنیده شد که یکی از مدیران طراز اول سینمای ایران اعلام کرده بود که بودجه خانه سینما در شرایطی پرداخت خواهد شد که هیات مدیره کنونی خانه سینما تغییر کند. در حال حاضر محمدمهدی عسکرپور مدیرعامل خانه سینماست؛ کارگردانی که سابقه فیلمسازی در سینمای ایران را دارد، مدتی رئیس بنیاد سینمایی فارابی بود و بزودی (در ماه مبارک رمضان) سریال جدیدش با نام «جراحت» از شبکه سوم پخش می‌شود. عسکرپور بارها از تریبون‌های مختلف نسبت به سیاست‌های معاونت سینمایی لحنی توام با انتقاد داشت و با وجودی که چند ماه قبل جواد شمقدری در بازدید از خانه سینما، قول همکاری با جامعه اصناف را داده بود، اما ظاهرا هنوز این وعده تحقق پیدا نکرده است. به گفته تارخ، از بودجه‌ای که معاونت سینمایی ملزم به پرداخت آن به خانه سینماست، تنها 100 میلیون تومان (معادل یک‌هشتم مبلغ مورد توافق) پرداخت شده است. همچنین درصد اندکی که باید از مبلغ فروش فیلم‌ها به خانه سینما تعلق گیرد، هنوز عملیاتی نشده است.

محمدمهدی عسکرپور مدتی قبل در پی حل این بحران، از برخی تهیه‌کنندگان درخواست وام کرده بود تا به این ترتیب به حقوق و بیمه کارکنان و اعضای صنف رسیدگی کند اما همچنان که مشخص است با این روش‌های کوتاه‌مدت نمی‌توان به بهبود اوضاع امیدی داشت. دلیل دیگری که موجبات فاصله میان معاونت سینمایی و خانه سینما را باعث شده، عدم حضور نمایندگان کانون کارگردانان و اتحادیه تهیه‌کنندگان در شورای پروانه ساخت است. در این عرصه اختلاف خانه سینما با مدیرکل اداره نظارت و ارزشیابی است. بحران‌های خانه سینما در ماه‌های اخیر، از اختلاف میان اصناف قدیمی و جدید تهیه‌کنندگی گرفته تا درگیری‌های لفظی در کانون کارگردانان، به اندازه کافی خبرساز بودند تا این که این بار نه یکی دو صنف از خانه سینما، بلکه موجودیت آن به خطر افتاده است و فقدان بودجه باعث اظهارنظرهای تند و تیزی از سوی اعضای هیات مدیره شده است.

پس از صحبت‌های تارخ و اسعدیان در دو برنامه متوالی «هفت»، این بار روش دیگری برای اعتراض به این شرایط اتخاذ شده است. طبق نامه‌ای که به امضای بیش از 100 نفر از دست‌اندرکاران سینمایی و در راس آنان کارگردانان قدیمی و صاحب‌نام رسیده است، از اهالی سینما و اعضای اصناف خانه سینما خواسته شد تا در روز دوشنبه به محل این خانه بروند تا اعتراض خود را اعلام کنند که در صبح روز دوشنبه طی اطلاعیه کوتاهی از طرف خانه سینما اعلام شد این جلسه تشکیل نمی‌شود. امین تارخ می‌گوید: به‌دلیل این که 38 درصد از بودجه خانه سینما در سال گذشته پرداخت نشده و امسال نیز مبلغ 100 میلیون تومان از بودجه 800 میلیونی خانه سینما پرداخت شده است، خانه سینما خود را در شرایطی دید که باید از اصناف خود کمک بگیرد. با جیب خالی نمی‌توان جشن برگزار کرد یا حقوق کارکنان را پرداخت. به گفته سخنگوی هیات مدیره خانه سینما، این خانه طی نامه‌ای به رئیس بنیاد فارابی از این نهاد تقاضای وام کرده بود که به این ترتیب فارابی در قبال دریافت چک، 25 میلیون تومان وام به این خانه پرداخت کرده است. در دعوتنامه‌ای که از سوی 120 سینماگر برای گردهمایی روز دوشنبه منتشر شده بود، آمده بود: «از تمامی اهالی خانواده بزرگ سینمای ایران می‌خواهیم که در گردهمایی پیگیری تامین امنیت شغلی و رفاه اجتماعی که به دعوت جامعه اصناف سینمایی برگزار می‌شود حضور به هم رسانند.»

در تحلیل این وضعیت باید گفت که اولا اعضای خانه سینما را اهالی سینما تشکیل می‌دهند و در صورتی که نیازهای آنان از طریق صنف برآورده نشود، ممکن است وضعیت آشفته‌تر از این که هست شود. از سوی دیگر معاونت سینمایی به عنوان مهم‌ترین و اثرگذارترین مرجع تصمیم‌گیری در سینما و سیاست‌گذاری است. مطمئنا ادامه بحث‌های رودررو مانند جلسه‌ای که در برنامه «هفت» میان همایون اسعدیان و محسن علی‌اکبری برگزار شد، می‌تواند دیدگاه‌های دو طرف را روشن‌تر کند. جیرانی در برنامه ماقبل آخر «هفت» اعلام کرد که جواد شمقدری مهمان برنامه آتی اوست. این حضورها و بیان‌های شفاف سیاست‌ها و دیدگاه‌ها علاوه بر این که می‌تواند جلوی شایعه‌ها را بگیرد، مواضع دقیق مسوولان خانه سینما و معاونت سینمایی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی را مشخص می‌کند و در آن صورت است که می‌توان به شناختی همه‌جانبه از ابعاد این اختلاف رسید. امیدواریم در جریان این اختلاف، منافع سینمای ایران که موضوع کار و فعالیت همه این طرف‌های منازعه است به خطر نیفتد.