وقتی تو یک‌آتشفشان می‌شوی

در خانه هستی و همسرت آشپزی می‌کند. قرار است بیرون بروی و می‌خواهی قبل از رفتن ناهار بخوری. غذا دیر آماده می‌شود و همسرت که برای درست کردن آن عجله دارد در آخرین مرحله نمکدان را به سمت غذا می‌برد تا در آن نمک بپاشد، ولی چون در نمکدان سفت نشده، همه نمک‌ها داخل غذا می‌ریزد و ناگهان تو مثل اسفند بر آتش می‌جهی و داد می‌زنی:‌ بگو امروز من زهرمار بخورم دیگر! خودت از شلختگی‌ات خسته نشده‌ای؟ این خشم توست که دارد به جای تو حرف می‌زند وگرنه گزینه‌های بسیاری می‌تواند به جای این تصمیم راهگشا‌ باشد. اما تو با این کار سرآغاز یک دعوا را رقم زده‌ای.

در محل کار هستی. کارها خوب پیش نمی‌رود. خبر می‌رسد در یکی از مراکزی که در زیرمجموعه تو قرار دارد، برنامه‌ها از پیش‌بینی عقب افتاده است. خونت به جوش می‌آید و احساس می‌کنی مشکل حل نشدنی پیش‌رو داری. نسبت به همه تنفر پیدا می‌کنی و اولین کسی را که می‌بینی متهم می‌کنی که در این مورد مقصر است. اما تو فقط داری استرس را به دیگران منتقل می‌کنی و وقتی فشار کارها بالاست همه را خشمگین می‌کنی.

آیا برای کنترل خشم راه دیگری هم وجود دارد؟

این شاید سوال همه ما باشد، زیرا همه ما خشم کوبنده و ویرانگر را تجربه کرده‌ایم. اغلب نیز تصمیمی که در آن حال گرفته‌ایم بهترین نبوده است.

به اعتقاد پزشکان با هر طغیان خشم، فشار خونتان به مقدار قابل توجهی بالا می‌رود و این تنها یکی از پیامدهای زیانبار خشم است. هنگامی که عصبانی می‌شوید میزان ترشح هورمون‌ها نیز افزایش می‌یابد.

بیان خشم، صحبت پرخاشگرانه و عکس‌العمل تند و خشن حالتی غریزی است که اغلب ما هنگامی که خشمگین می‌شویم، از خود بروز می‌دهیم.

اما اگر بخواهیم در کار، خانواده و جامعه، فردی موفق باشیم باید اول از همه خشم خود را کنترل کنیم.

نادر حکمت، روان‌شناس خشم را حق شما می‌داند، اما نه به صورت پرخاشگرانه. او معتقد است این احساس شما را به دفاع از خودتان وا می‌دارد، اما شما باید یاد بگیرید که چطور یک دفاع منطقی دور از جار و جنجال داشته باشید. وی می‌افزاید: باید خشم را به نحوی کنترل کنید که شما را به هدفتان برساند نه این‌که شما را از آن دور کند. با کتک زدن و فریاد کشیدن، خاطی به نظر می‌رسید نه مورد ظلم قرار گرفته. راه درست این است که با بیان منطقی دیگران را قانع کنید تا به حقوق شما احترام بگذارند و شما نیز همین کار را بکنید.

این روان‌شناس می‌گوید: ‌برخی مردم خشم خود را سرکوب‌ و آن را به رفتارهای مثبت و سازنده تبدیل می‌کنند، اما مشکل اینجاست که عصبانیت و خشم از موضوع همچنان موجود است و در درون شما می‌تواند ایجاد سرخوردگی کند یا همان پیامد‌های فشار خون و افسردگی را داشته باشد. تحقیر و کینه‌جویی از پیامد‌های فرو خوردن دائمی خشم است.

حکمت، آرام‌سازی را توصیه و پیشنهاد می‌کند با بررسی خشم و پیامد آن، خود را آرام کرده و در وضعیتی پایدارتر قرار دهید تا بتوانید تصمیم‌گیری بهتری کنید. از جملات مودبانه استفاده کنید و با نوشتن خشم خود روی کاغذ و استفاده از کلام تند، این انرژی منفی را جایی خالی کنید که به کسی ضرر نرساند و البته کاغذ را دور بیندازید.

قدیمی‌ها می‌گویند عقل سالم در بدن سالم. بد نیست بدانید تحقیقات نشان می‌دهد جسم قوی به شما کمک می‌کند که احساسات خود را کنترل کرده و بتوانید بهتر بر خشم خود غلبه کنید، پس ورزش را فراموش نکنید.

درباره احساس خود به آرامی با طرف مقابل خود صحبت کرده و از بلند کردن صدایتان دوری کنید. از موقعیت‌هایی که شما را خشمگین می‌کند‌ دوری کنید و در مشاجره به حرف طرف مقابلتان نیز بخوبی گوش دهید.

راه‌حل‌های دیگری را به غیر از عصبانیت برای حل مشکل پیدا کنید، اما همیشه راه‌حل دیگری نیست. مادری در حالی که خیلی به همسرش احتیاج داشت با بی‌وفایی و جدایی روبه‌رو شد؛ در حالی که فرزندی کوچک و عقب‌مانده در دامانش مانده بود. او نمی‌توانست این موقعیت را تغییر دهد، اما بسیار خشمگین بود و این خشم را روی بچه و اقوام همسرش و حتی وسایل خانه خالی می‌کرد. اما او فقط باید با موقعیت دشوار خود کنار می‌آمد. پس گاهی لازم است به جای عصبانی شدن، وضعیت کنونی را پذیرفت و با آن سازگاری پیدا کرد. در این صورت لازم است شیوه‌های مقابله با مشکلات را یاد بگیرید.

ماندانا ملاعلی