صد هزار جلوه‌گری در کتاب

این نمایشگاه از چنان ترازی برخوردار است که عده‌ای -که تعدادشان نیز کم نیست- برای کسب پرستیژ هم که شده است، خود را در ردیف بازدیدکنندگان آن قرار می‌دهند و این از جهاتی، بسیار جای خشنودی است که «کتاب» این چنین مورد توجه آحاد جامعه ما قرار دارد.

البته نمایشگاه‌های کتاب در دنیا بسیارند و برخی از آنها دارای شهرت جهانی هستند، مانند نمایشگاه کتاب فرانکفورت، از قدمتی تقریبا پانصد ساله برخوردار است؛ یعنی چند سال پس از اختراع ماشین چاپ به دست یوهان گوتنبرگ.

کتاب به عنوان محصولی فرهنگی، شاخص خیلی از امور مهم است. کتاب (البته کتاب خوب)، حاصل سال‌ها تفکر، تحقیق، پژوهش، خلاقیت و نوآوری صاحبان اثر است که از مغز آنها به نوک قلم سرازیر می‌شود و در قالب کلمات بر صفحه کاغذ می‌نشیند. پس کتاب یکی از شاخص‌های تولید فکر و جامعه‌ای که از کتاب بی‌بهره است، در واقع از تولید فکر بی‌بهره است.

کتاب، همچنین شاخصی است برای میزان استقبال و توجه جامعه به افکار جدید و اندیشه‌های نو. از تعداد کتاب‌هایی که به فارسی یا از فارسی ترجمه می‌شوند هم می‌توان به کم و کیف دادوستد فکر و اندیشه پی برد.

حال با توجه به این شاخص‌ها و به‌رغم آن استقبال، باید انتظاراتمان را از وضعیت کتاب و کتابخوانی، به مراتب بیش از آنچه هست بالا ببریم. بپذیریم برای جامعه‌ای فرهیخته و باسابقه تمدنی طولانی چون ایران، به‌رغم رسیدن عناوین کتاب به 60 هزار که البته خبرخوشی است - همچنان در تولید کتاب خوب عقبیم و در کتابخوانی نیز اگرچه از وضعیت تاسف‌بار متوسط 2 دقیقه بسیار فاصله گرفته‌ایم، اما وضعمان در این بخش، از تولید کتاب خوب نامناسب‌تر است.

باید با همت مضاعف برای تولید کتاب، چاپ و عرضه آن اهداف بلندتری تعریف و با کار مضاعف تحقق آنها تضمین شود. رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت هفته کتاب در سال 1372، تصریح کردند که «ملت ایران باید عقب‌افتادگی‌ها را جبران کند» سپس این چنین تاکید کردند که: «اینک فرصت بی‌نظیری از حکومت دین و دانش برابرمان پدید آمده است که باید از آن در جهت اعتلای فکر و فرهنگ این کشور بهره جست.»

برای تحقق این امر مهم و گسترش تولید فکر و به تبع آن تولید کتاب و نیز فرهنگ کتابخوانی، باید به نوآوری‌ها بیشتر توجه کرد و به قول شاعر که می‌گوید:

با صد هزار جلوه برون آمدی که من
با صد هزار دیده تماشا کنم تو را

کتاب را با صد هزار جلوه‌گری ارائه کنیم تا چشم‌ها آن را ببیند و حداقل جلوه‌ای از آن را پسند کند. جامعه، زمانی بیشتر متحول خواهد شد که در حوزه کتاب شاهد تحول باشیم.

مهدی فضائلی