شام سیاسی متکی در نیویورک

این نشست زمانی مهم‌تر جلوه می‌کند که تهران و واشنگتن بیش از 30 سال است روابط دیپلماتیک خود را تقریبا به طور کامل قطع کرده‌اند و اگر از نشستی که سال قبل، ‌میان دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و فرستاده آمریکا در وین برگزار شد صرف نظر کنیم، دو کشور در هیچ نشست رسمی که برای گفتگو درخصوص مسائل دوجانبه باشد شرکت نکرده‌اند.

ارتباط میان ایران و آمریکا در این سال‌ها آنچنان به تابو تبدیل شده است که حتی یک ارتباط جزئی میان مقامات دو کشور (مثلا دست دادن) مورد توجه رسانه‌ها و بالطبع، افکار عمومی قرار گرفته و بازتاب‌های مختلفی به همراه داشته است.

در چنین شرایطی برگزاری یک ضیافت شام از سوی رئیس دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران و دعوت از سفیر آمریکا در سازمان ملل برای حضور در این ضیافت، اتفاقی نادر در روابط دو کشور محسوب می‌شود. منوچهر متکی در ضیافت شامی که پنجشنبه گذشته در محل دفتر نمایندگی جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل تشکیل داد، ‌علاوه بر سفیر آمریکا، از سفرای سایر کشورهای عضو شورای امنیت نیز دعوت کرد تا با حضور در این ضیافت شام، آخرین مواضع جمهوری اسلامی ایران را در خصوص فعالیت‌های هسته‌ای بشنوند. این دیدار در شرایطی صورت گرفت که آمریکا در تلاش است با جلب حمایت اعضای شورای امنیت، قطعنامه جدیدی را برای افزایش تحریم‌های جمهوری اسلامی ایران به تصویب برساند به‌گونه‌ای که خبرگزاری آلمان گزارش داده است، 5 عضو دائم شورای امنیت یک روز قبل از برگزاری ضیافت شام جمهوری اسلامی ایران، با صدور بیانیه مشترکی، خواستار پایبندی ایران به تعهدات بین‌المللی شده بودند.

در ضیافت شام متکی، مقامات آمریکایی ترجیح دادند تا به جای سوزان رایس، نماینده آمریکا در سازمان ملل متحد، الخاندرو وولف فرد شماره دو نمایندگی کشورشان در سازمان ملل متحد را بفرستند اما همین حضور، نشان از آن داشت که واشنگتن نتوانسته بود چشم خود را به روی دیپلماسی فعال و البته غیرمنتظره ایران ببندد.

یکی از مقامات آمریکایی، قبل از برگزاری ضیافت شام ایران، درخصوص دلیل حضور واشنگتن در این نشست گفته بود: ما این مهمانی را به عنوان فرصتی دیدیم که ایران در آن به شورای امنیت سازمان ملل نشان دهد که برای پیروی کردن از قوانین و ایفای تعهدات خود آماده است.

یکی دیگر از مقامات غربی نیز، ‌حضور نمایندگان کشورهای غربی در این ضیافت را نشان دهنده آن دانست که شورای امنیت سازمان ملل متحد به استفاده از رویکرد دوسویه مذاکره در کنار تهدید به تحریم همچنان پایبند است و تمایل دارد که به گفتگوها ادامه دهد.

به گزارش رویترز، نمایندگان شماره یک انگلیس، فرانسه و روسیه نیز در این ضیافت شرکت نداشتند و به جای آنها معاونینشان به منهتن رفتند تا مواضع ایران را بشنوند.

سایر کشورهای عضو شورای امنیت سفرای خود در سازمان ملل را به این ضیافت فرستادند و لی‌بائودانگ سفیر چین در سازمان ملل نیز در این نشست حضور داشت.

پس از پایان این جلسه و در حالی که عکاسان و خبرنگاران زیادی از سوی رسانه‌های مختلف برای شنیدن جزئیات مراسم حضور داشتند، اکثر نمایندگان ترجیح دادند بدون گفتگو با خبرنگاران، محل را ترک کنند و نماینده آمریکا نیز تنها به این جمله بسنده کرد که شام بسیار خوبی بود.

بیشترین جزئیات از این نشست، مطالبی بود که یوکیو تاکاسو، سفیر ژاپن در سازمان ملل به خبرنگاران گفت. وی با بیان این‌که شرکت‌کنندگان در جلسه در خصوص دیدگاه‌های کلی خود صحبت کردند افزود: نکته مهم این بود که اغلب اعضای شورای امنیت در ضیافت شام حضور داشتند. تاکاسو همچنین تاکید کرد که در این مهمانی هیچ صحبتی از تحریم نشده است.

برگزاری ضیافت شام جمهوری اسلامی ایران در نیویورک، درست یک روز پس از آن صورت گرفت که اخباری از موافقت اصولی تهران با پیشنهاد رئیس‌جمهوری برزیل در خصوص مبادله سوخت منتشر شد.

ظاهرا کلیات این پیشنهاد بر این مبناست که جمهوری اسلامی ایران، وارد فاز جدیدی از گفتگوهای هسته‌ای شود، با این تفاوت که برزیل و ترکیه، دو عضو غیر دائم شورای امنیت، نقش محوری در این گفتگوها داشته باشند. البته با توجه به سفرهای اخیر وزیران امورخارجه ترکیه و برزیل به کشورمان، به نظر می‌رسد که پایه‌های این گفتگوها مدتی است که شکل گرفته و ایران به دنبال بررسی جزئیات این طرح است.

در همین راستا،‌ وزیر امور خارجه کشورمان که دیروز آمریکا را ترک کرد در مسیر خود از نیویورک به تهران،‌ در ترکیه توقفی کرد تا با مقامات این کشور دیدار کند. گفتگو در خصوص فرمول تبادل سوخت،‌ یکی از محورهای این گفتگوها اعلام شده است.

در همین حال احمد داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه در مورد مثمرثمر واقع شدن فعالیت‌های ترکیه و برزیل در مورد مساله هسته‌ای ایران ابراز امیدواری کرد و افزود: ترکیه و برزیل در این زمینه به صورت کامل هماهنگ هستند و در روزهای آینده تلاش‌های جدیدی نیز آغاز خواهد شد.

وزیر امور خارجه ترکیه با اشاره به این که در این زمینه ترکیه و برزیل از نزدیک با یکدیگر مشورت می‌کنند، گفت: من مدتی قبل از ایران دیدار کردم و دو مکالمه تلفنی نیز طی دو روز با وزیرخارجه ایران انجام داده‌ام و با همتای برزیلیایی خود یک نیز یک بار به صورت تلفنی گفتگو کرده ام.

داووداوغلو با تاکید بر این که تلاش‌های فشرده ترکیه در این زمینه ادامه دارد، گفت: امیدوارم که تلاش‌های دیپلماتیک ترکیه و برزیل که با یکدیگر ادامه می‌دهند، نتیجه بخش باشد.

منوچهر متکی، ‌وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران پیش از آن‌که دیروز نیویورک را ترک کند،‌ علاوه بر ضیافت شام با اعضای شورای امنیت، دیدارهای جداگانه دیگری هم داشت که از آن جمله دیدار و گفتگو با بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل بود. به گزارش ایرنا، دبیرکل سازمان ملل در دیدار وزیر خارجه ایران اعلام کرد در ده‌ها ملاقاتی که با وزرای خارجه و سفرای مختلف کشورها طی چند روز گذشته داشته‌ است، همگی آنان بر حضور قوی و نقش سازنده و مهم رئیس جمهور ایران در کنفرانس بازنگری ان.پی.تی تاکید داشتند.

بان کی مون افزود: لازم می‌دانم در این ارتباط شخصا از شما تقدیر کنم.

متکی نیز در این دیدار با تاکید برضرورت جدی گرفتن موضوع خلع سلاح و همکاری سازنده کشورهای دارنده این سلاح‌ها گفت: در مورد موضوع خاورمیانه عاری از سلاح‌های هسته‌ای، مانع اساسی در این ارتباط استقرار صدها کلاهک هسته‌ای در فلسطین اشغالی توسط رژیم صهیونیستی است.

متکی همچنین در نشستی با سفیران و نمایندگان کشورهای عضو جنبش عدم تعهد (نم) در سازمان ملل گفت: خلع سلاح و ایجاد جهان عاری از سلاح‌های اتمی، اولویت و خواست ملت‌هاست که باید به یک فرهنگ مشترک تبدیل شود.

متکی با بیان نگرانی جامعه جهانی بویژه اعضای عدم‌تعهد نسبت به عملی نشدن اهداف مهم ان.‌پی.‌تی، اظهار کرد: زمان انهدام کامل سلاح‌های هسته‌ای فرا رسیده و این امر مهم‌ترین بخش کاملا مغفول مانده ان.پی.تی است.

در این نشست تعدادی از نمایندگان عضو جنبش عدم‌تعهد طی سخنانی از ایستادگی جمهوری اسلامی ایران در احقاق حق قانونی خود براساس ماده 4 ان. پی. تی برای استفاده از انرژی هسته‌ای صلح‌آمیز حمایت و قدردانی کرده و این امر را در جهت منافع و خواست کشورهای درحال توسعه توصیف کردند.