تصاویر دوبعدی را سه‌بعدی ببینید

همان‌طور که می‌دانید اساس عملکرد تلویزیون‌های لامپی بر مبنای تشکیل تصویر از طریق لامپ اشعه کاتدیک است، در این تلویزیون‌ها پس از دریافت امواج مغناطیسی اطلاعات صدا و تصویر از طریق آنتن، صدا و تصویر از هم جدا شده و اطلاعات تصویر توسط مدارهای الکترونی تبدیل به امواجی می‌شوند که تقویت شده و به صورت آنالوگ از طریق تفنگ الکترونی لامپ تصویر به طرف صفحه‌ای که دارای یک پوشش فسفری است پرتاب شده و در نهایت تصویری تشکیل می‌شود که حاصل انحراف الکترون‌ها در سطح لامپ تصویر به وسیله میدان مغناطیسی موجود در سیستم است. اساس عملکرد تلویزیون‌های پلاسما و LCD نیز مشابه تلویزیون‌‌های لامپی است. با این تفاوت که اطلاعات تصویر پس از دریافت و جداسازی به داده‌های دیجیتالی تبدیل خواهند شد که تک‌تک نقاط موجود بر روی صفحه نمایش را هدف قرار داده و به این ترتیب تصویر بر روی صفحه نمایشگر به نمایش درخواهد آمد. تفاوت این نوع تلویزیون‌ها در فناوری به کار رفته برای ساخت صفحه نمایش آنهاست. برای نخستین بار پس از اختراع تلویزیون همزمان باهم از فناوری‌های متنوعی برای ساخت تلویزیون استفاده شده است که انتخاب آن را قدری مشکل ساخته است. از آنجایی که این روزها کمتر کسی است که بخشی از اوقات فراغت خود را به تماشای تلویزیون اختصاص ندهد بنابراین بهتر است برای انتخاب صحیح یک تلویزیون از میان انواع مختلف تلویزیون‌های موجود در بازار تحقیقات کافی در این زمینه انجام شود.

اگرچه ممکن است این تلویزیون‌ها از نظر ظاهری تا حدود زیادی شبیه به هم باشند، اما در تولید آنها از فناوری‌های مختلفی استفاده شده است و تنها ویژگی مشترک آنها این است که دارای صفحه نمایش تخت یا مسطح هستند. بدون تردید فناوری‌هایی که از آنها برای طراحی و ساخت نمایشگرهای LCD و پلاسما استفاده شده است را می‌توان همچون دو روی یک سکه دیجیتالی تشبیه کرد که تنها شباهت آنها در شکل ظاهری آنها است. در تلویزیون‌های پلاسما نیز همچون تلویزیون‌های مجهز به لامپ تصاویر معمولی یا تلویزیون‌های CRT برای تولید نور از حسگرهای فسفری استفاده می‌شود. صفحه نمایش پلاسما از تعداد زیادی سلول یا واحد مجزا تشکیل شده است که در میان 2 صفحه مجزا محصور شده‌اند. در فاصله بین دو صفحه شیشه‌ای ترکیبی از گازهای زنون و نئون قرار می‌گیرد که در حین ساخت در فاز پلاسمای ماده قرار می‌گیرد. وقتی دستگاه گیرنده تلویزیونی پلاسما را روشن می‌کنید پلاسمای باردارشده توسط الکترون‌ها تحریک شده و نورهایی به رنگ قرمز، آبی و سبز تولید می‌کند که در نهایت موجب تشکیل تصویر بر‌روی صفحه نمایشگر می‌شود. به عبارت دیگر با عبور جریان از هریک از سلول‌های صفحه نمایشگر از هر سلول نورهایی به رنگ مختلف منتشر می‌شود که در نتیجه تداخل، این رنگ‌های اصلی باهم ترکیب شده و تصویر بر روی صفحه به نمایش درخواهد آمد. اما در تلویزیون‌های LCD ذرات و مولکول‌های کریستال مایع در بین دو صفحه شیشه‌ای پلاریزه شده و فیلترهای رنگی قرار می‌گیرند که توسط یک لایه الکترود نازک و بسیار باریک تحریک می‌شوند. نور سفید خارج شده از لامپی که در پشت صفحه LCD قرار دارد بعد از عبور از لایه اول شیشه پلاریزه شده و با توجه به اختلاف پتانسیل ایجاد شده نور سفید تابیده شده به شیشه جهت‌دهی شده و در نهایت پس از عبور از فیلترهای سبز، آبی و قرمز در شرایطی که در راستای جهت پلاریزه‌شدن در لایه شیشه‌ای دوم باشد از آن عبور می‌کند. از آنجایی که فناوری‌های به کار رفته در ساخت این دو تلویزیون هر یک معایب و مزایای خودشان را دارند بنابراین شکی نیست که این دو تلویزیون هر کدام در ویژگی‌هایی نسبت به هم برتری داشته باشند. اگرچه تصویر نسل جدید تلویزیون‌هایی که به بازار عرضه شده‌اند در مقایسه با دیگر انواع تلویزیون‌ها از کیفیت بهتری برخوردار است، اما همچنان بسیاری از متخصصان بر این باورند که تلویزیون‌های قدیمی یا CRT در اجرای تحرک تصاویر از قابلیت‌های نسبی بهتری برخوردارند. به گفته بسیاری از کارشناسان یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های تلویزیون‌های پلاسما در مقایسه با LCD توانایی آنها در به نمایش درآوردن رنگ سیاه است. این در حالی است که شاید بتوان گفت هیچ یک از انواع تلویزیون‌های LCD موجود در بازار قادر به نمایش کامل رنگ سیاه نخواهند بود چراکه در هر شرایطی بخشی از نور پس‌زمینه منعکس خواهد شد که در نمایش رنگ سیاه روی صفحه اختلال ایجاد می‌کند. علاوه بر این انعکاس نور پس‌زمینه در تصویر نهایی موجب می‌شود که رنگ‌های به نمایش درآمده در LCDها در مقایسه با نمایشگرهای پلاسما از کیفیت پایین‌تری برخوردار باشد.

همچنین هر چه فاصله شما از صفحه نمایشگر LCD بیشتر باشد کیفیت تصویر مشاهده شده هم به نسبت پایین‌تر خواهد بود و این در حالی است که در نمایشگرهای پلاسما کیفیت تصویر تقریبا ثابت است. یکی از دیگر ویژگی‌های LCDها که موجب ناراحتی و شکایت برخی از بینندگان می‌شود این است که این نمایشگرها در دنبال کردن تصاویر سریع در یک فیلم حادثه‌ای و اکشن بسیار کند عمل می‌کنند و به همین دلیل سایه تصویر قبلی روی تصویر بعدی تاثیر گذاشته و موجب کاهش کیفیت تصویر می‌شود، اما خوشبختانه به دلیل شکایت‌های اعلام شده متخصصان توانسته‌اند با کاهش زمان پاسخگویی در این نمایشگرها این مشکل را تا حد زیادی برطرف کنند، اما آنچه سبب شده است بازار پلاسما همچنان داغ و پررونق باشد این است که قیمت پلاسماها خصوصا در نمایشگرهایی که ابعاد بزرگ‌تری دارند در مقایسه با LCDها بسیار پایین‌تر است.

در حالی که بسیاری از مردم همچنان در تصمیم‌گیری‌ و انتخاب بین تلویزیون‌های پلاسما و LCD در تردید بودند تلویزیون‌های جدیدی به نام LED به بازار عرضه شد که بیش از پیش موجب سردرگمی آنها شده است. مهم‌ترین ویژگی LEDها که نسل جدید نمایشگرهای باریک هستند این است که از وضوح تصویر و کیفیت رنگ بهتری برخوردارند و مصرف برق آنها در مقایسه با دیگر انواع تلویزیون‌های مسطح کمتر است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که نمایشگرهای LED همان LCDها هستند که در آنها به‌جای لامپ فلورسنت از سیستم نورپردازی LED استفاده شده است. در حقیقت تلویزیون‌های LED همان LCDها هستند که نور زمینه آنها از طریق LEDها یا همان دیودهای ساطع‌کننده نور تامین می‌شود. به طور کلی تلویزیون‌های LED در دو نوع دینامیک یا LEDهای با حاشیه سفید به بازار عرضه می‌شوند. در LEDهای دینامیک سیستم نورپردازی در پشت یک صفحه قرار می‌گیرد و این درحالی است که در LEDهای حاشیه سفید سیستم نورپردازی زمینه در حاشیه‌ها یا دیواره‌های جانبی صفحه نمایشگر قرار می‌گیرد که در آنها از نوعی صفحه خاص برای انتشار نور در سطح صفحه و حتی پشت صفحه استفاده می‌شود. البته باید این نکته را خاطرنشان ساخت که در نمایشگرهای خانگی LED عرضه شده به بازار، صددرصد از این سیستم نورپردازی استفاده نمی‌شود بلکه از نمایشگرهای واقعی LED تنها در ساخت نمایشگرهای بزرگی که در استادیوم‌های بزرگ ورزشی نصب می‌شوند یا نمایشگرهایی که برای به نمایش درآوردن آگهی‌های تبلیغاتی کاربرد دارند، استفاده می‌شود. در این فناوری از دیودهای نورانی پیشرفته و بسیار کوچکی که در پشت صفحه LED قرار می‌گیرند برای نورپردازی استفاده می‌شود. عمر مفید نمایشگرهای LED در مقایسه با دیگر انواع نمایشگرهای مسطح بیشتر بوده و از نظر انرژی نیز کم‌مصرف‌تر هستند. از آنجایی که در این نمایشگرها عناصری مانند گالیم و آرسنیک جایگزین جیوه شده‌اند بنابراین آلودگی‌های زیست‌محیطی کمتری را به همراه خواهند داشت. علاوه بر این وجود دیودهای نورانی به جای لامپ فلورسنت در این نمایشگرها موجب افزایش سرعت روشن و خاموش شدن تصویر در این نمایشگرها می‌شود. این سیستم نورپردازی، کاهش ضخامت صفحه نمایشگر تا کمی بیش از 25 میلی‌متر را امکان‌پذیر ساخته است.

اما نکته جالب توجه این که هنوز مشتریان از سردرگمی در بازار دنیای تلویزیون‌های خانگی به آرامش نرسیده‌اند که تلویزیون‌های LED سه‌بعدی هم به بازار عرضه می‌شود. این نمایشگرها نخستین گیرنده‌های HD هستند که در قالب ترکیبی از دو فناوری LED و LCD طراحی شده و می‌توانند تصاویر را به صورت سه‌بعدی به نمایش درآورند. کیفیت تصاویر این تلویزیون 1080 پیکسل است که علاوه بر این که مجهز به نرم‌افزارهای سیستم‌های اینترنتی هستند،‌ قابلیت پشتیبانی از تصاویر سه‌بعدی را نیز دارند. اما برای تماشای تصاویر در این تلویزیون‌ها بیننده باید از عینک‌های مخصوصی استفاده کند. شرکت هیوندای ژاپن سال‌ها پیش نخستین تلویزیون سه‌بعدی 46 اینچی را به نمایش عمومی گذاشته بود که در حال حاضر فروش آن تنها به کشور ژاپن محدود می‌شود. البته باید این نکته را خاطرنشان ساخت که تنها برنامه‌هایی را می‌توان در این تلویزیون‌ها به صورت سه‌بعدی مشاهده کرد که به صورت سه‌بعدی ارسال شده باشند. البته این تلویزیون‌ها می‌توانند تصاویر دوبعدی معمولی را هم به خوبی نمایش دهند. به نظر می‌رسد که عرضه تلویزیون‌های سه‌بعدی می‌تواند انگیزه تولید و رقابت را نیز در این زمینه بیش از پیش افزایش دهد. بر این اساس پیش‌بینی می‌شود که تا سال 2013 نمایشگرهای سه‌بعدی نیمی از صادرات نمایشگرهای دنیا را به خود اختصاص دهند. بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی نیز اعلام کرده‌اند که تولید و ضبط برنامه‌های سه‌بعدی را آغاز کرده و در تلاش هستند تا به زودی شبکه‌های سه‌بعدی دیجیتالی را راه‌اندازی کنند. اگرچه پیش از این بسیاری از افراد تماشای فیلم‌های سینمایی سه‌بعدی را در سالن‌های سینما تجربه کرده‌اند اما نخستین بار است که می‌توانند در خانه‌های خود بیننده برنامه‌‌های تلویزیونی سه‌بعدی باشند.

در تلویزیون‌های سه‌بعدی هر واحد تصویر یا همان پیکسل به 2 قسمت تقسیم می‌شود که یک قسمت آن برای ایجادتصویر و قسمت دیگر برای ایجاد تصاویر مشابه به کار می‌رود. این دو تصویر در فاصله بسیار نزدیک نسبت به هم قرار می‌گیرند که در نتیجه موجب نامشخص شدن تصویر نهایی خواهد شد. استفاده از عینک‌های پولاریزه مخصوص تلویزیون‌های سه‌بعدی مانع از تاثیرگذاری تصویر تشکیل شده در یک چشم روی چشم دیگر شده و در نتیجه بیننده با قرار گرفتن در یک فاصله مشخص از صفحه تلویزیون می‌تواند یک تصویر کاملا سه‌بعدی را روی صفحه ببیند. محققان در نتیجه تحقیقاتی که در این زمینه انجام داده‌اند توانسته‌اند نوعی نمایشگر سه‌بعدی جدید را نیز به بازار عرضه کنند که نیازی به استفاده از عینک‌های مخصوص نداشته و بیننده می‌تواند در مقابل این نمایشگرها به آسانی با یک فضای سه‌بعدی ارتباط برقرار کند. اساس عملکرد این نمایشگرها دقیقا مشابه همان تغییراتی است که در هنگام مشاهده اجسام در مغز اتفاق می‌افتد. در تلویزیون‌های سه‌بعدی از طریق یک هرم نوری، شدت نور به 2 برابر افزایش یافته و تصاویر از طریق نیمی از پیکسل‌ها یا واحدهای نوری شکل می‌گیرند.

به همین علت نیمی از مجموعه واحدهای نوری در اولین تصویر منعکس شده و نیمی دیگر در تصویر دوم که در فاصله زمانی یک صد و بیستم ثانیه از نمایش تصویر اول به نمایش درآمده و در نتیجه تداخل 2 تصویر و افزایش درجه شفافیت به 2 برابر امکانپذیر خواهد شد. اما لازم است در پایان این نکته را یادآور شد که براساس تحقیقات انجام شده در این زمینه علی‌رغم این که به نظر می‌رسد تا چند سال آینده تلویزیون‌های سه‌بعدی جایگزین تلویزیون‌های معمولی شوند، اما برخی از ویژگی‌های آنها همچون خطرناک بودن تماشای این تلویزیون‌ها برای زنان باردار، کودکان و بیمارانی که دچار بی‌خوابی مزمن هستند مانع از این شود که با تلویزیون‌های امروزی که نسل جدید تلویزیون‌های مسطح هستند برای همیشه خداحافظی کنیم.