صدای آشنایی به وسعت جهان

شبکه جهانی صدای آشنا به عنوان تنها رادیویی فارسی‌زبان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران که برای ایرانیان و فارسی‌زبانان خارج از کشور برنامه پخش می‌کند، در بهمن 83 آغاز به کار کرد.

یکی از مهم‌ترین اهداف شبکه جهانی صدای آشنا در ابتدا برقراری ارتباط با ایرانیان مقیم خارج از کشور به منظور معرفی، احیا و حفظ فرهنگ ایرانی ـ اسلامی آنان بود که البته بعدها شکل تکامل‌یافته‌تری به خود گرفت.

شهرام بهرامی‌نژاد، مدیر گروه جامعه و زندگی این شبکه، ماموریت اصلی شبکه را در میان انبوه رسانه‌ها با زبان و فرهنگ بیگانه، جذب مخاطب از طریق انتقال فرهنگ و زبان ایرانی می‌داند.

او همچنین نیاز اصلی مخاطبان این شبکه را نسبتا ثابت و تغییرناپذیر می‌داند که همان برقراری پیوند روحی و عاطفی با سرزمین مادری است.

شبکه جهانی صدای آشنا در شروع، پخش خود را به صورت یک کانال 24 ساعته از طریق ماهواره اینتل‌ست و هات‌برد آغاز کرد. با گذشت 3 سال از تاسیس این شبکه، مدیران و برنامه‌ریزان آن که با مطالعه و شناخت دقیق حوزه مخاطب و کسب اطلاعات از جامعه ایرانیان خارج از کشور توانسته بودند برنامه‌های مرتبط و مناسبی را در حوزه‌های مختلف و همسو با نیاز مخاطبان طراحی و ارائه کنند، نیاز به پوشش در حوزه‌های فراگیرتر جغرافیایی را احساس کرده و برهمین اساس طرح راه‌اندازی
3 کانال مجزا در حوزه‌های اروپا (کانال 1)، آمریکا (کانال 2) و آسیا و اقیانوسیه (کانال 3) را ارائه کردند که این مهم در آبان 87 به وقوع پیوست تا پوشش جغرافیایی شبکه در سراسر جهان تکمیل گردد.

در حالی که صدای آشنا در ابتدا با هدف ایجاد وحدت ملی و تقویت حس همدلی میان ایرانیان ساکن خارج از کشور آغاز به فعالیت کرده بود، دیری نپایید که مخاطبان فارسی‌زبان غیرایرانی نیز جذب برنامه‌های این شبکه شد.

سامان پارسا، مدیر گروه هنر و ادبیات شبکه، استفاده از زبان فارسی به عنوان زبان اصلی انتقال پیام در شبکه صدای آشنا را دلیل جذب بخشی از فارسی‌زبانان سایر ملیت‌ها می‌داند.

علی اسماعیلی، مدیر گروه رویدادها و تحلیل بین‌الملل، اقبال مخاطب فارسی‌زبان غیرایرانی به برنامه‌های این شبکه را فرصت مناسبی برای پیوند فرهنگ آشنای ایرانی ـ اسلامی با فرهنگ دیگر فارسی‌زبانان دنیا می‌داند؛ پیوندی که به نظر کاظم داداشی، مدیر گروه فرهنگ و تمدن شبکه از حساسیت بالایی برخوردار است و لذا در این میان بایستی به مسائل ایران و سایر کشورهای جهان به گونه‌ای توجه شود که چنانچه مخاطب فارسی‌زبان ایرانی و غیرایرانی از میان تمامی شبکه‌های رقیب، شبکه جهانی صدای آشنا را برای همراهی برگزید، مغبون نگردد.

شبکه‌ای که در ابتدا با هدف احیای پیوندهای گسسته میان نسل‌های مختلف ایرانیان مقیم خارج از کشور و بازنمایی جایگاه تاریخی ایران به جهانیان به عنوان کشوری با فرهنگ و تمدن غنی افتخارآمیر بنا نهاده شده بود؛ به گفته محمدرضا قربانی، مدیر گروه طرح و برنامه این شبکه با حضور و اعتماد به نیروی انسانی جوان و خلاق و ساخت برنامه‌هایی با شیوه‌های بدیع به شبکه‌ای بدل گردیده که با طیف نسبتا قابل توجهی از فارسی‌زبانان غیرایرانی نیز روبه‌رو گردید.

بهرامی‌نژاد برخی از علل اقبال و توجه مخاطب به این شبکه را علاوه بر صمیمیت و صداقت زبان شبکه، تخصصی بودن گروه‌های برنامه‌ساز و اشراف مدیران تمامی حوزه‌های مرتبط با پیام در شیوه‌های توزیع و انتشار آن می‌داند.

مدیر گروه هنر و ادبیات شبکه سامان پارسا نیز در حوزه پیام‌رسانی و تولید محتوا، جذب نیروهای فکری و عملیاتی خبره را برای ارتقای کیفیت محتوا ضروری دانسته و این مهم را علاوه بر این‌که موتور محرکه تولیدات رسانه‌ای می‌داند، باعث کم‌حجم‌تر شدن بدنه رسانه و باز هم تحرک بیشتر آن قلمداد می‌کند.

از دیدگاه داداشی، مدیر گروه فرهنگ و تمدن شبکه جهانی صدای آشنا، مخاطبان رسانه بویژه شبکه جهانی صدای آشنا که با طیف وسیعی از مخاطبان در سراسر دنیا روبه‌روست، هم از نظر شناخت رسانه و هم از نظر سواد فرهنگی و اجتماعی، رشد قابل توجهی داشته‌اند، با توجه به این مساله حرکت رسانه به سمت ایجاد فضای مناسب برای حضور پررنگ‌تر نیروی انسانی متخصص و متکثر، اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.

اگرچه این حرکت از مدت‌ها پیش و با درک همین موقعیت از سوی متولیان امر در رسانه آغاز شده است، اهتمام هرچه بیشتر نسبت به این مهم نه‌تنها اعتماد مخاطبان را بیش از پیش جلب خواهد کرد؛ بلکه موجب شکوفایی هرچه بیشتر فرآیند تولید برنامه‌های فاخر خواهد شد.

اعتمادی که به نظر اسماعیلی، مدیر گروه رویدادها و تحلیل بین‌المللی شبکه فرآیندی است که در طی تعامل رسانه و مخاطب در حوزه برنامه‌سازی شکل می‌گیرد و این تعامل نیز تنها با شناخت مخاطب و ذائقه او و اثر‌گذاری آن در روند برنامه‌سازی به وجود خواهد آمد.

شاید در ابتدا کمی دور از ذهن به نظر می‌رسید؛ اما در مدت زمانی حدود 5 سال مجموعه‌ای جوان و در عین حال باتجربه که چشم به دوردست داشت، چنان گام برداشت که اینک با پخش 72?ساعت برنامه در شبانه‌روز از طریق 3‌کانال 24?ساعته ضمن جلب رضایت خاطر مخاطبان ایرانی، توانسته خود را در دل و جان فارسی‌زبان غیرایرانی نیز جای دهد.

اتفاقی که مدیران و برنامه‌ریزان شبکه جهانی صدای آشنا و سازمان صداوسیما را بر آن داشت تا با استفاده از این ظرفیت قابل توجه، در آینده‌ای نه‌چندان دور این شبکه به شبکه ماخذ زبان فارسی برای مخاطبان فارسی‌زبان جهان بدل گردد. البته با توجه به جمعیت بالای 70 میلیونی ایران که این کشور را به عنوان کشور ماخذ زبان فارسی در دنیا معرفی کرده، چندان غیرمنطقی به نظر نمی‌رسد؛ اما قطعا با وجود رسانه‌های بی‌شمار فارسی‌زبان در سراسر دنیا، کار سهل و آسانی نخواهد بود.