این مسابقه علمی ـ رسانهای به صورت مشترک توسط دانشگاه صنعتی شریف و شبکه 3 سیما تولید شده است. تقوی در خصوص طرح این مسابقه میگوید: «خودروی پاک از جمله مسابقاتی است که ایده آن از طریق شبکه 3 در اختیار بنده و آقای قنبری قرار گرفت. این رقابت به طور کلی بین دانشگاههای فنی کشور است. به این صورت که از چند ماه قبل از آغازش مکاتباتی درخصوص نحوه برگزاری و شرایط ساخت خودروها با دانشگاهها انجام گرفت.
همه خودروها میبایست با انرژی برق کار کنند به علاوه یکسری استانداردها از طرف طراحان اصلی مسابقه در نظر گرفته شد که در اختیار دانشجویان قرار گرفت. از جمله ابعاد، استحکام، وزن و ... که با دقت بالایی مورد توجه قرار داشت حتی در حین ضبط مسابقه، برخی خودروها که از لحاظ وزنی با کاهش مواجه بودند، توسط کیسههای سنگین شن به حد استاندارد رسیدند.»
اما یک رقابت علمی در سطح دانشگاهی به چه المانهای بصری برای ترغیب مخاطبان تلویزیونی خود نیازمند است؟
«خودروی پاک در حقیقت یک مسابقه تلویزیونی نبود و اولین قدم برای جذابتر شدن این مسابقه انتخاب لوکیشن بود که میبایست از لحاظ بصری جذاب یا حداقل فاقد مزاحمهای تصویری باشد که نگاه بیننده را از مسابقهدهندهها به خود معطوف میکند.» این را تقوی میگوید و ادامه میدهد: «طی جلساتی که با طراحان اصلی مسابقه داشتیم، نهایتا به این نتیجه رسیدیم که استادیوم آزادی بهترین انتخاب است چون فضای 5 کیلومتری در اختیارمان بود که بدون حضور مردم و دیگر اتومبیلها مسابقه سرعت را برگزار کنیم. در قسمتهای آخر اتومبیلها را از زیر باران مصنوعی و جادهای پر گل و لای عبور دادیم و همچنین در بخشی از جاده برای امتحان لغزندگی پودر صابون ریخته شد و برای این آیتمها فضایی مناسبتر از پیست اتومبیلرانی آزادی پیدا نشد. برای آیتم سرعت نیز محوطه ورودی ورزشگاه آزادی تا ورودی استادیوم 100 هزار نفری را در نظر گرفتیم.»
درونمایه علمی و جذب مخاطبان خاص
نام محسن تقوی و غلامعباس قنبری برای آنهایی که مسابقاتی چون سیمرغ و تیر?و کمان را به یاد دارند، نامی آشناست. این دو تهیهکننده که عمدتا کارگردانی مسابقاتشان را نیز خود برعهده میگیرند، به لحاظ فضا و وسعت دید، دکورهای سنگینی انتخاب میکنند و همین امر به جذابیت ساختاری و بهرهمندی از تحرک و پویایی در بطن مسابقه میانجامد. تقوی که نوروز امسال جدیدترین قسمت «مردان آهنین» را نیز در کنار قنبری تولید کرده است درخصوص این همکاری مشترک میگوید: «یکی از علتهای این همکاری مشترک این است که من و قنبری تخصص اصلیمان کارگردانی است. علاوه بر این در پروژههای سنگین و کارهای شراکتی میبایست دو طرف از لحاظ خلق و خو بههم نزدیک باشند. ما چون از سالها پیش در شبکه یک همکاریمان را آغاز کردیم در این سالها به این حس مشترک رسیدیم تا الان که مسابقه خودروی پاک را تولید کردیم. در این مسابقه هم کارگردانی و تهیه کار را به طور مشترک با آقای قنبری برعهده داشتیم.»
برنامههایی چون مسابقات رباتیک، خودروی پاک و دیگر مسابقاتی که صرفا بار علمی و فنی را برای مخاطب به دنبال دارند، از جاذبههای دیداری برای بیننده عام تلویزیون خالی است ولی مسلما اهدافی را دنبال میکند که هر دو گروه یعنی «برنامهساز و طراح» و همچنین «مخاطب خاص» خود را نیز راضی میکند. تقوی نیز چنین عقیدهای دارد و میگوید: «مسابقات این چنینی حتی اگر مخاطب عام را نیز ترغیب نکند، اهداف خاص خود را دنبال میکند. مثل این که بیننده را نیز تشویق میکند برای تلاش در جهت ابداعات و اختراعات که با هزینه پایین به انجام میرسد و نیز میتواند بارقه امیدی باشد که هنوز هم در این کشور جوانانی داریم که همزمان با تکنولوژی دنیا تحصیل میکنند و این خود غرورآفرین است.»
به هر حال چنین مسابقاتی حتی اگر مخاطب عام را نیز جذب نکنند آنقدر جذابیت دارند که تلاش میشود تا به صورت سریالی قسمتهای متعددی از آن ساخته شود. در حال حاضر نیز دستاندرکاران برگزاری مسابقه «خودروی پاک» در تلاشند تا برای قسمت سوم این مسابقه از دانشگاههای مختلف دعوت به عمل آورند.
اجرای روان و جوانپسند
مسابقه «خودروی پاک» به طور کلی شامل 13 بخش اصلی است. آیتمهایی از قبیل: حرکت مارپیچی، شیب کروی در 2 درصد، ترکیب شتاب و ترمز، پاک خوشسواری و آلودگی صوتی، استحکام، ایمنی و... .
قنبری با اشاره به بخشهای مختلف این برنامه میگوید: «در مسابقات این چنینی در تمام دنیا آیتمهایی مدنظر است که اتومبیلها براساس آن سنجیده میشوند و مهمترین آنها زیبایی است یعنی خودروها در وهله اول میبایست از لحاظ بصری و دید دارای ظاهری زیبا باشند. در دیگر بخشها نیز خودروها نمراتی را کسب کردند و در انتها با جمع نمرات و امتیازات رتبههایی از اول تا بیست و سوم از بین 36 شرکتکننده انتخاب شدند».
اما یکی دیگر از ویژگیهایی که به جذابتر شدن این مسابقه کمک میکند، حضور امین نبیاللهی به عنوان مجری است.
وی که سابقه سردبیری چند برنامه شاد و جوانپسند را در شبکه رادیویی جوان دارد، با حضورش در تلویزیون نیز ثابت کرد المانهای یک مجری خوشقریحه را دارد.
نظر تهیهکنندگان «خودروی پاک» نیز همین است و آنها از انتخابشان کاملا راضیاند. تقوی میگوید: «آقای نبیاللهی از مجریان موفقی هستند که دائما در حال رشد و کسب اطلاع میباشند. فوقلیسانس سینما دارند و این یکی از امتیازات ایشان است که جنس کار را میشناسند و در ضمن شنونده بسیار خوب و منظمی است و این برای یک کار تیمی خیلی مهم است.» قنبری نیز به ارتباط مجری با شرکتکنندگان مسابقه اشاره میکند و میگوید: «ایشان از لحاظ سنی بسیار به دانشجویان شرکتکننده در مسابقه نزدیک بود خیلی راحت و صمیمی با آنها ارتباط برقرار میکرد و این یک حسن برای مسابقه حساب میشد».
تقوی نیز در انتها به ویژگی مسابقات تخصصی اشاره میکند و میگوید: «کلا تولید مسابقات تخصصی که برای پربیننده شدن آن نیز تلاش میشود بسیار سختتر از کارهای عامهپسند است. چون هم باید موازین و فرمتهای مدنظر طراحان رعایت شود و هم ویژگیهای یک کار تلویزیونی و هماهنگ کردن این دو منظور بسیار مشکل است».
اما در تولید این مسابقه 10 قسمتی افرادی چون مجتبی اعظمپور، سعید فراهانی، شهریار نوباری، محمدرضا بالاپور (تصویربرداران)، آرمان میرزاخانیان (کرین)، حمید دژاکام (صدابردار)، الناز یاوری (منشی صحنه)، محمد تقوی زنوز (مدیر تولید) و... این تیم تهیهکنندگی را همراهی کردند.
آزاده خواجهنصیری
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم