قدرت پاک‌کنندگی در شوینده‌ها

 در جریان جنگ جهانی اول و دوم به علت کمبود دسترسی به چربی‌‌های گیاهی و حیوانی که در ساخت صابون از آنها استفاده می‌شد شوینده‌های جدید به جای صابون مورد استفاده قرار گرفتند. شوینده‌ها اساسا از مواد شیمیایی نفتی مشتق می‌شوند و کشش سطحی مایعی را که در آن حل می‌شوند بشدت کاهش می‌دهند. در شوینده‌های جدید علاوه بر این ماده شیمیایی مواد دیگری نیز افزوده شده‌اند که موجب افزایش کارآیی آنها خواهد شد. ممکن است این شوینده‌ها حاوی آنزیم‌هایی باشند که لکه‌های ناشی از مواد پروتئینی از سطوح مختلف را پاک می‌کنند یا دارای مواد شیمیایی سفیدکننده باشند که سبب بی‌رنگ شدن یا رنگ بری لکه‌های به جای مانده روی سطوح شده یا این‌که حاوی دانه‌های آبی رنگی باشد که از زرد شدن سطح یا یارچه در هنگام پاک کردن لکه‌های به جای مانده روی آنها ممانعت به عمل خواهند آورد. شوینده‌ها نیز همانند صابون دارای زنجیره‌هایی از مولکول‌های آب‌گریز و همچنین ذراتی آب دوست هستند. ترکیبات آب گریز هیدروکربنی توسط مولکول‌های آب دفع شده و در مقابل جذب ذرات روغنی و چربی‌ها می‌شوند. اگر چه انتهای آب‌گریز این مولکول‌ها جذب مواد روغنی می‌شود اما پایانه آب‌د‌‌وست همان مولکول، جذب مولکول‌های آب خواهد شد. توجه داشته باشید که اگر تنها ماده شوینده یا حتی صابون را روی سطحی قرار دهید نمی‌توانید آلودگی‌ها و لکه‌ها را از روی آن سطح پاک کنید. چرا که برای انجام این کار به مقداری انرژی مکانیکی نیاز دارید که با حرکت دادن ظرف یا لباس در آب‌ حاوی مواد شوینده می‌توانید آن را تامین کنید. با‌ آب‌کشی پس از شستشو، ماده شوینده و آلودگی‌ها از سطح پاک خواهند شد. از آنجایی که آب گرم ذرات روغن و چربی را آب می‌کند، شوینده‌ها در آب گرم به نحو موثرتری این مواد را در خود حل کرده و آنها را از سطح مورد نظر پاک خواهند کرد. در برخی از شوینده‌های جدید به جای مواد شیمیایی نفتی از موادشیمیایی روغنی یا نفتی مشتق شده از گیاهان و حیوانات استفاده می‌شود. افزودن اکسیدکننده‌ها یا محلول‌های قلیایی به شوینده‌ها نیز موجب تسهیل واکنش‌های شیمیایی خواهد شد.

مریم وکیلی