بازی برد - برد کرزای

سال گذشته کرزای در سخنانی انتقادآمیز که تنها چند روز پس از سفر باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا به افغانستان صورت گرفت ؛ سازمان ملل و جامعه بین‌المللی را به دخالت در انتخابات ریاست جمهوری در افغانستان متهم کرد. این اظهارات در شرایطی ابراز می‌شد که آمریکا تصمیم گرفته بود 30 هزار سرباز کمکی دیگر به افغانستان اعزام کند. تصمیمی که سال گذشته مدت‌ها باراک اوباما برای طرح یک استراتژی جدید در افغانستان وقت تلف کرد و سرانجام مانند اخلاف خود به این نتیجه رسید که با سنگین‌تر کردن وزنه اقدامات نظامی به حل بحران افغانستان بپردازد. همین استراتژی بود که عملیات مشترک ناتو و آمریکا را در اواخر سال گذشته به دنبال داشت و همچنان ادامه دارد.

با این حال خشم حامد کرزای از آمریکا محدود به مساله انتخابات وبروز برخی تقلب‌ها نبود. وی نسبت به عملکرد آمریکا در برخورد با غیرنظامیان انتقادات تندی داشته و دارد. حتی یک بار تهدید کرد که اگر برخوردهای آمریکا به این نحو بخواهد ادامه یابد ترجیح خواهد داد که با شبه‌نظامیان طالبان همکاری کند. در یک اظهارنظر آشکار دیگر که کمتر رسانه‌های غربی به آن پرداختند کرزای به معاونانش گفته بود:‌ غرب در رویای تصرف افغانستان است. روزنامه انترنشنال هرالد تریبیون چندی پیش در مقاله‌ای به نقل از یک منبع ناشناس عنوان کرد که کرزای اخیرا در جمعی گفته است، آمریکا خیال تصرف تمام افغانستان را در سر دارد و او (کرزای) یگانه کسی است که در مقابل این خواسته آمریکا مقاومت می‌کند.

اوج گرفتن اختلافات کرزای و آمریکا تا این حد و آن هم در شرایطی که این کشور سعی می‌کند با اعزام نیروهای بیشتر و عملیات گسترده‌تری در همکاری با شرکای خود در افغانستان موفقیتی حتی نسبی به دست آورده برای آمریکا بسیار خطرناک خواهد بود.

طی چند ماه گذشته مقامات آمریکایی بارها از کرزای انتقاد کرده و او را متهم به فساد و سوءمدیریت می‌کنند با این وضع چنانچه تاکنون مشاهده شده چاره‌ای جز همکاری با کرزای ندارند. برخی کارشناسان افغان این گونه انتقادات را نشانه نمک نشناسی حامد کرزای نسبت به ولی نعمت خود یعنی آمریکا می‌دانند و از این بابت او را سرزنش می‌کنند، اما برخی دیگر معتقدند حامد کرزای روز به روز سعی می‌کند از متحد قدیمی خود فاصله گرفته و به مردم افغانستان نزدیک شود. در همین چارچوب آنهایی که خوش‌بین هستند می‌گویند وی نه‌تنها از وابستگی همه‌جانبه افغانستان به غرب و بویژه آمریکا جلوگیری خواهد کرد بلکه می‌تواند در درازمدت مساله استقلال این کشور را تضمین کند. در همین رابطه برخی دیگر که اندکی بدبین‌تر هستند می‌گویند تاریخ مصرف حامد کرزای در افغانستان به پایان رسیده و او خود پیش از هرکس دیگری این موضوع را درک کرده است. از این رو کرزای می‌کوشد تا ضمن فاصله گرفتن از آمریکا و نیروهای شغالگر در آینده برای خود وجهه‌ای ملی و رهایی‌بخش ترسیم کند. مساله‌ای که نه تنها تداوم دوران زمامداری وی را تضمین خواهد کرد بلکه می‌تواند به او تصویری اسطوره‌ای و تاریخی دهد. در واقع کرزای به فراست دریافته است که انتقادات او نه تنها زیانی ندارد که می‌تواند سودآور باشد. در این بازی برد‌برد وی از هردوجهت برنده است.

با توجه به این نکات است که درمی‌یابیم انتقادات کرزای به رغم تهدیدها و بی‌مهری‌های آمریکا کاهش پیدا نکرده و وی همچنان با لحنی تند، مقامات آمریکایی را خطاب قرار می‌دهد. این پافشاری و سماجت تاکنون نه‌تنها ضرری برای کرزای نداشته است که بر محبوبیت او در داخل افغانستان و بر وزنه او در سطح بین‌المللی افزوده است. هم‌اکنون دیگر در کابل کمتر کسی پیدا می‌شود که مانند چند سال گذشته کرزای را مامورسیا یا یک عامل دست نشانده صرف کشورهای غربی بداند. راهکاری را که کرزای در پیش گرفته بود سرانجام به تسلیم آمریکا منتهی شد. این مساله بارها تکرار شده است که هرگاه این اختلافات کابل و واشنگتن بروز می‌کند در نهایت این مقامات آمریکایی هستند که با یک عقب‌نشینی آشکار درصدد دلجویی کرزای برمی‌آیند. پس از اختلافات اخیر نیز دیدیم که طی روزهای گذشته یک بار دیگر آمریکا با اعلام اعطای یک کمک 20 ملیون دلاری جدید درصدد دلجویی از کرزای برآمد. کارل ایکنبری، سفیر آمریکا در افغانستان در یک کنفرانس خبری در کابل ضمن اعلام کمک 20 میلیون دلاری آمریکا برای تقویت حکمرانی محلی گفت:‌ ما هر از گاهی اختلافاتی داریم البته که بین ما اختلافاتی وجود دارد و غیر از این هم نمی‌تواند باشد. با این حال مشترکات زیادی هم داریم.

وی با اشاره به اختلافات اخیر آمریکا و رئیس‌جمهور افغانستان گفت:‌ کرزای و هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا گفتگوی صریح و روشنی داشتند و احتمالا زمان آن رسیده است که لفاظی‌ها در کابل و واشنگتن کاهش پیدا کند. در ادامه این رایزنی‌ها و مصالحه‌جویی‌ها بود که گفته شد اوباما یک نامه تشکرآمیز برای کرزای فرستاده است.

به این ترتیب با وجودی که پیش از این اعلام شده بود ممکن است آمریکا سفر آینده کرزای به آمریکا را لغو کند کاخ سفید اعلام کرد، هیچ قصدی برای لغو دعوت از کرزای به واشنگتن در تاریخ 12 می ندارد. بهبود روابط واشنگتن ـ کابل کمک‌های بیشتری را به افغانستان سرازیر خواهد کرد. در یک خبر دیگر گفته شد آمریکا اخیرا مبلغ 40 میلیون دلار برای ارتقای ظرفیت‌های کارمندان دولتی در 5 ولایت افغانستان به وزارت دارایی این کشور کمک کرده است. در یک خبر دیگر نیز بانک جهانی اعلام کرد، مبلغ 52‌میلیون دلار برای سرمایه‌گذاری در توسعه صنایع روستایی و گسترش زیرساخت‌های بهداشتی در مناطق روستایی به افغانستان اهدا کرد. محمدعمر زاخیلوال، وزیر دارایی افغانستان پس از امضای تفاهمنامه‌ای با نماینده بانک جهانی در کابل گفت: 30 میلیون دلار از این مبلغ برای توسعه صنایع روستایی و بقیه برای تقویت فعالیت‌های بهداشتی در روستاها هزینه خواهد شد. بانک جهانی در مجموع 87 میلیون دلار در بخش توسعه صنایع روستایی در ?? ولایت این کشور سرمایه‌گذاری کرده است که طی 5سال مصرف خواهد شد.

رحیم محمدی 
جام‌جم