آرایش جدید نیروهای سیاسی در عراق

به نظرمن این انتخابات با موفقیت کامل برگزار شد و خشونت‌ها نسبتا کاهش پیدا کرده بود. در این دوره از انتخابات بین 60 تا 65 درصد مردم عراق شرکت کرده بودند هرچند این رقم در مقایسه با دوره پیشین انتخابات پارلمان عراق در سال 2005 کاهش یافته است اما مردم عراق در مقایسه با انتخابات استانی سال گذشته حضور چشمگیرتری در پای صندوق‌های رای داشتند. اما به نظر من ویژگی مهم این انتخابات کاهش حضور نیروهای آمریکا در عراق بود چرا که در دسامبر سال 2005 تعداد نیروهای آمریکایی مستقر در عراق 160 هزار نفر بود که بیشتر آنها نیز در درونشهرها حضور داشتند. اما هم‌اکنون این نیروها به 95 هزار نفر کاهش پیدا کرده است و بیشتر آنها هم در پایگاه‌های نظامی حضور دارند. از سوی دیگر در این دوره از انتخابات مسوولان و نیروهای امنیتی عراق مسوولیت سازمان‌دهی و برگزاری انتخابات را خود برعهده داشتند و به نظر می‌رسد به خوبی از عهده انجام این کار نیز برآمده‌اند. به نظر من نمی‌توان با نگاه به گذشته، آینده را پیش‌بینی کرد اما می‌توان از آن تجربه‌های گرانبهایی آموخت. فضای سیاسی عراق در3ماه آینده دوران حساسی را تجربه خواهد کرد. نباید فراموش کنیم که درست 9 هفته پس از برگزاری انتخابات سال 2005 موج جدیدی از خشونت‌ها در عراق با حمله به حرمین شرفین عسکریین در 22 فوریه سال 2006 آغاز شد.

به نظرمن فضای سیاسی عراق تا حدود بسیار زیادی پیچیده و دارای ویژگی‌های بسیار منحصربه‌فردی است و نمی‌توان به آسانی نسبت به این امر اظهار نظر کرد. نوری‌المالکی هم اکنون نخست وزیر عراق است و حزب وی توانست با شعار قانون، نظم و امنیت ملی در انتخابات محلی سال گذشته به پیروزی برسد. وی هم‌اکنون نیز درصدد است با بهره‌گیری از این شعارها شانس خود را برای پیروزی در انتخابات و کسب مقام نخست‌وزیری افزایش دهد. از سوی دیگر ائتلاف ملی عراق که مهم‌ترین ائتلاف شیعیان عراق است رقیب اصلی نخست وزیر کنونی عراق محسوب می‌شود. طرفداران مقتدی صدر و مجلس اعلای اسلامی عراق به رهبری عمار حکیم مهم‌ترین اعضای اصلی تشکیل‌دهنده این ائتلاف هستند. این دو گروه از سازمان‌دهی بسیار خوبی نیز برخوردار هستند. جمعیت شهرک صدر در بغداد 3 میلیون نفر است که حدود 10درصد کل جمعیت عراق را شامل می‌شود. اگر طرفداران مقتدی صدر بتوانند آرای بیشتری را کسب کنند مطمئنا نوری‌المالکی با چالش بزرگی مواجه خواهد شد. من معتقدم اگر چنانچه ائتلاف ملی عراق نتواند در این انتخابات به پیروزی برسد و یا در جایگاه دوم یا سوم قرار بگیرد عرصه سیاسی عراق با تغییرات اساسی و بنیادین روبه‌رو خواهد شد. این ائتلاف بزرگ‌ترین ائتلاف شیعی است که مالکی خود نیز پیش از این در این ائتلاف حضور داشت. ایاد علاوی دیگر رقیب نوری‌المالکی در این دوره از انتخابات است. وی با برخی از سنی‌های برجسته عراق اقدام به تهیه و ارائه لیست العراقیه کرده است. اما نکته اصلی اینجاست که وی هیچ‌گاه نتوانسته در انتخابات گذشته عملکرد موفقی ازخود به جای گذارد، هرچند به نظر می‌رسد وی در این دوره از شرایط بهتری برخوردار باشد.

من این‌گونه فکر نمی‌کنم. آنها دارای اختلافات شدید با یکدیگر هستند. به نظر من اگر چنانچه مالکی و علاوی در این انتخابات بتوانند رتبه‌های اول و دوم را کسب کنند هر یک از آنها در صدد ائتلاف و همکاری با سنی‌ها، کردها و سایر احزاب بر خواهند آمد. به نظر من ائتلاف میان این دو بسیار بعید به نظر می‌رسد چرا که هردوی آنها درصدد کسب مقام نخست وزیری هستند

به نظر من کردها بین 50 تا 55 کرسی در این انتخابات کسب خواهند کرد و با یکدیگر هماهنگ عمل خواهند کرد. هر چند ممکن است که این گروه سوم بخواهد با سایر احزاب به مذاکره بپردازد. در آن صورت تغییرات جدیدی در صف‌آرایی سیاسی به وقوع خواهد پیوست. از سوی دیگر سنی‌ها نیز سال‌هاست که خواهان پست ریاست جمهوری هستند. اما طالبانی در مقام رئیس جمهور عراق عملکرد بسیار مثبت و موفقی از خود به جای گذاشته است. باید منتظر بمانیم و ببینیم چه اتفاقاتی در آینده رخ خواهد داد.

پست ریاست‌جمهوری در عراق تقریبا تشریفاتی و نمادین است. سنی‌ها در 4 سال گذشته ریاست پارلمان عراق را در اختیار خود داشته‌اند. در واقع رئیس پارلمان عراق از قدرت و تاثیرگذاری مناسبی برخوردار است. اما مقام ریاست‌جمهوری در عراق بسیار نمادین است. در واقع رئیس‌جمهور رئیس ملت است در حالی که نخست‌وزیر رئیس دولت است. سنی‌ها نیز همواره ترجیح می‌دهد ریاست پارلمان را در اختیار خود داشته باشند.

وی همیشه می‌گوید که من یک عراقی هستم و با تمام احزاب نیز همکاری می‌کنم. شعار مالکی نیز همین است و وی نیز با برخی از سنی‌های برجسته عراقی دست به ائتلاف زده است، اما مالکی هیچ‌گاه ریشه‌های شیعی خود را فراموش نکرده است. اما علاوی همواره درصدد همکاری با سنی‌هاست. دلیل آن نیز ناکامی وی در انتخابات سال 2005 در برابر سایر گروه‌های شیعی است.

نمی‌دانم، نکته اصلی اینجاست که ما هیچ‌گاه عملکرد مثبتی در این زمینه نداشته‌ایم و سعی می‌کنیم که از این امر بپرهیزیم. برخی بر این باورند که علاوی می‌تواند یک دولت وحدت ملی تشکیل دهد. علاوی پس از انتخابات سال 2005 نتوانست به پست مورد علاقه خود دست پیدا کند. وی در آن زمان درصدد ریاست در نیروهای امنیتی بود و پس از آن که به این مقام نرسید، عراق را ترک کرد.

پارلمان عراق دارای 325 عضو است که همانند مجلس نمایندگان آمریکا به صورت استانی انتخابات برگزار می‌شوند. بغداد 70 و الانبار 14 نماینده در پارلمان عراق دارند.

بله به خاطر تعدد احزاب در عراق هیچ حزبی نمی‌تواند به تنهایی اکثریت را در این انتخابات به دست بیاورد. به نظرمن دولت بعدی از ائتلاف 3 یا 4 حزب تشکیل خواهد شد. از طرف دیگر در گام اول نیز باید رئیس‌جمهور انتخاب شود. رئیس‌جمهور پیشنهادی نیز باید دوسوم آرای پارلمان را به‌دست آورد و اگر نامزد پیشنهادی نتواند در دور اول رای‌گیری دوسوم آرا را کسب کند، رئیس‌جمهور از طریق اکثریت ساده انتخاب خواهد شد. پس از آن رئیس جمهور منتخب با همکاری حزب پیروز در انتخابات نخست وزیر را معرفی خواهد کرد.

6 گام مهم و اصلی در انتخاب دولت بعدی وجود دارد. پس از برگزاری انتخابات پارلمان عراق احتمالا تا دوهفته پس از آن نتایج این انتخابات به تایید خواهد رسید. پس از دو هفته نیز اعضای منتخب برای تشکیل پارلمان به بغداد خواهند رفت. ماموریت اول این نمایندگان انتخاب رئیس‌جمهور است که باید در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود. پس از آن نیز رئیس جمهور منتخب باید با همکاری حزب پیروز نخست‌وزیر را تعیین کند. در گام بعدی پارلمان به نخست وزیر و برنامه‌های دولت وی رای اعتماد خواهد داد. این فرآیند رسمی و قانونی انتخاب دولت جدید خواهد بود. اما به نظر من فرآیند تشکیل دولت جدید عراق بسیار سخت طولانی مدت خواهد بود.