شمیران در قزوین

با توجه به بافت تاریخی و مسیر قرار گرفتن این مجموعه در محور شمال به جنوب و ضرورت مطالعه و بررسی‌های باستان‌شناسی، اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین تصمیم به راه‌اندازی این پایگاه گرفت.

مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین معتقد است: این مجموعه تاریخی در منطقه نمونه گردشگری طارم سفلی واقع شده که می‌تواند با استفاده از پتانسیل‌های فراوان تاریخی و طبیعی به مقصد گردشگری تبدیل شود.محمد مهدی رضاپور، افتتاح پایگاه میراث فرهنگی در این منطقه را ضروری می‌خواند و می‌گوید: مجموعه تاریخی شمیران دارای سازه‌های سنگی مهمی است که طی سال‌های متمادی به‌ دلیل مسافت طولانی، عدم دسترسی و شرایط جوی آسیب‌های جدی دیده‌اند؛ اما خوشبختانه طی چند سال اخیر اقداماتی برای نگهداری و حفظ این مجموعه صورت گرفته است.رضاپور تصریح کرد: هم اکنون در پایگاه پژوهشی شمیران حوزه‌های مرمت (بدنه و تزیینات)، معماری، باستان‌شناسی، مردم شناسی و صنایع دستی فعالیت دارند و این پایگاه در کنار پایگاه شهر تاریخی قزوین و الموت سومین پایگاه استان قزوین است.مجموعه شمیران شامل یک قلعه و دو برج آرامگاهی و یک امامزاده است که قلعه شمیران در کنار دریاچه سپیدرود بر بالای تپه‌ای مرتفع و سنگی که رود قزل اوزن از جنوب آن می‌گذرد قرار دارد. پیشینه بنای آن را به دوران قبل از اسلام نسبت می‌دهند و در طول سال‌های سده چهارم هجری تختگاه کنگریان آل مسافر بوده است. از گزارش جهانگردانی همچون ابودلف (331 ه.ق) و ناصر خسرو (438 ه.ق) عظمت و شکوه بی‌نظیر این دژ تاریخی آشکار می‌شود: سکونت صنعتگران و هنرمندان ممتاز در آن، سه دیوار بلند و تو در تو در گرداگرد قلعه، کانال‌های آبرسانی، برج‌های مستحکم، گستردگی بسیار و موقعیت ممتاز دفاعی‌اش چشمگیر تلقی شده است. دژ شمیران نزدیک به دو قرن جزو قلعه‌های اسماعیلیان بوده و پس از هجوم هلاکو تا پایان دوره صفوی نیز در کشمکش‌های سیاسی اهمیتی بسزا داشته است.