تک سرنشین ، فرسوده و سیری ناپذیر!

اکنون روزانه 56میلیون لیتر بنزین در کشور مصرف می شود. در حالی که برنامه سوم توسعه پیش بینی کرده بود میزان مصرف این فرآورده در سال 83 باید به 51میلیون لیتر برسد.

کد خبر: ۳۰۶۲۶

این آمار را حسین کاشفی ، مدیر عامل شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی اعلام کرده است . محاسبات به هم ریخته اند، پالایشگاه ها تنها می توانند روزانه 40میلیون لیتر بنزین تولید کنند و برای تامین نیاز داخلی ، روزانه 16 میلیون لیتر واردات به ارزش 5/1 میلیون دلار اجتناب ناپذیر شده است . محمد ستاری فر ، رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی ، اختصاص یک میلیارد و 300میلیون دلار را برای واردات بنزین مشکلی برای دولت می خواند و می گوید: «واردات بنزین با توجه به حجم گسترده تولید خودرو در حال افزایش است . افزایش خودروها ، تنها عامل بالا بودن میزان مصرف بنزین نیست ؛ فرسودگی خودروها ، مصرف بالای خودروهای تولید داخل و نامناسب بودن سیستم حمل و نقل عمومی از جمله مهمترین این عوامل هستند.» هنگام طرح مساله بالا بودن میزان مصرف بنزین ، نخستین دلیلی که به ذهن یک کارشناس می رسد، پایین بودن قیمت بنزین است که موجب شده برخلاف سایر کشورها، در ایران هزینه خرید خودرو، بالا و هزینه استفاده از آن پایین باشد. اما تجربه سالهای گذشته نشان می دهد با وجودی که قیمت بنزین از 50 ریال در سال 1373 به 650 ریال در سال 1382 رسیده ، اما میزان مصرف بنزین در هیچ سالی روند نزولی را طی نکرده است . میزان مصرف بنزین از 11 میلیارد و 420 میلیون لیتر در سال 1373 به 18 میلیارد و 250 میلیون لیتر در سال 1381 رسید و روند افزایش مصرف همچنان ادامه دارد. دولت ، سال گذشته 850میلیون دلار برای واردات بنزین اختصاص داده بود که با افزایش مصرف ناچار به افزایش این بودجه شد. به منظور کاهش مصرف بنزین و کاهش هزینه ای که از این محل به دولت تحمیل می شود، پیشنهادهایی از جمله تولید خودروهای کم مصرف ، تدوین برنامه زمان بندی برای کاهش مصرف سوخت در خودروهای شخصی از طریق توسعه حمل و نقل عمومی به هیات وزیران ارسال شد که هنوز نخستین مراحل بررسی را پشت سر می گذارد. کاشفی ، مدیر عامل شرکت ملی پخش فرآورده های نفتی یکی از عوامل افزایش مصرف بنزین را مصرف بالای خودروهای داخلی می داند و می گوید: «متوسط مصرف بنزین روزانه خودروهای ایران 11 لیتر است ؛ در حالی که در کشور فرانسه ، آلمان و ژاپن ، این رقم به ترتیب 9/1 و 5/2 لیتر در روز است . وی با اشاره به برنامه وزارت نفت و سازمان بهینه سازی مصرف سوخت به منظور کاهش مصرف بنزین ، ادامه می دهد: «اگر در برنامه چهارم توسعه ، یک میلیون و 400هزار خودرو گازسوز شود، روزانه 13میلیون لیتر در مصرف بنزین صرفه جویی خواهیم داشت» اما آنچه در نظر کارشناسان به عنوان مهمترین راهکار کاهش مصرف بنزین برجسته می شود ، ساماندهی به حمل و نقل عمومی است . در حال حاضر تنها 23درصد از سفرهای شهری با اتوبوس انجام می شود که قرار است با اجرای طرح جامع حمل و نقل ترافیکی ، این رقم طی 5سال به 35درصد افزایش یابد. در کنار این ارقام ، کارشناسان برآورد کرده اند که به ازای 20 درصد کاهش تردد خودروها در سطح شهر، کمتر از 5 درصد فشار جمعیتی به شبکه حمل و نقل عمومی وارد می شود و همراه با این کاهش تردد ، ترافیک روان تر شده و حرکت خودروها سرعت می گیرد، به طوری که با 20 درصد کاهش تردد ، کارایی شبکه حمل و نقل عمومی بین 2 تا 3 برابر این رقم بهبود می یابد. انتقاد کارشناسان نسبت به تردد خودروهای تک سرنشین در شهر، با واکنش های مختلفی از سوی شهروندان مواجه می شود، برخی از آنها به دلیل کمبود ظرفیت حمل و نقل عمومی و ازدحام موجود در این وسایل ، حاضرند ترافیک سنگین را تحمل کنند ؛ ولی با خودروی شخصی خود سفرهای درونشهری را انجام دهند. یک کارشناس ترافیک برای رفت و آمد متقاضیان سفر درونشهری که تمایل به استفاده از مترو یا اتوبوس ندارند، طرحی را پیشنهاد می کند که ضمن رساندن مسافران به مقصد در کوتاه ترین زمان و با کمترین هزینه ، هزینه یک میلیارد و 600میلیون دلاری واردات بنزین را به 800 میلیارد تومان برای اجرای این طرح کاهش می دهد. عبدالرحیم چگینی معتقد است که با اجرای طرح سیستم واحد تاکسی ، صرفه جویی حداکثر در بودجه سال آینده که اخیرا از سوی رئیس جمهوری درخواست شده ، امکانپذیر است . علاوه بر این که تکریم در ترافیک و جابجایی محترمانه مسافران وسایل نقلیه نیز میسر می شود. وی می گوید: «با ساماندهی خودروهای شخصی مسافرکش در قالب یک شبکه بزرگ تاکسی تلفنی و قراردادن سوخت ارزان قیمت در اختیار آنها می توان بخش عمده ای از سفرهای درونشهری را که با خودروهای شخصی انجام می دهند به آنها سپرد، علاوه بر این که خطرات احتمالی استفاده از خودروهایی که به طور غیرقانونی مسافرکشی می کنند نیز کاهش می یابد. این کارشناس می افزاید: «این شیوه ترافیک ، علاوه بر رفع نیاز جابه جایی شهروندان ، تمایل به استفاده از خودروهای شخصی که کثرت آنها در ترافیک ، ازدحام ، افزایش مصرف سوخت ، آلودگی هوا را در پی دارد ، بسرعت کاهش می دهد. وی با اشاره به روند رو به تزاید مصرف بنزین که واردات آن به قولی در سال 1384 مساوی درآمد نفت خواهد شد ، می گوید: « چنانچه وزارتخانه های امور اقتصادی و دارایی ، نفت و کشور عزم خود را برای عملی شدن این طرح معطوف کنند ، بتدریج از وارد شدن بنزین بی نیاز خواهیم شد.»