مزایده الکترونیکی

اینترنت، زیرساختاری را برای اجرای مزایده‌ها با هزینه‌ای کمتر، تعداد بیشتری از خریداران و فروشندگان و محصولات بیشتر فراهم می‌کند. اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند در این نوع تجارت الکترونیکی در حال گسترش وارد شوند.

مزایده الکترونیکی1‌ ‌مانند مزایده‌های سنتی است؛ با این تفاوت که در بستر اینترنت و به‌کمک کامپیوتر قابل انجام است. مزایده الکترونیکی، چندین سال بر شبکه‌های با دسترسی محلی‌(LAN)‌ انجام می‌شد و در سال 1995، روی اینترنت نیز اجرا گشت‌]‌1‌[‌. ‌ ‌

یکی از ویژگی‌های اصلی مزایده‌ها، آن است که قیمت‌ها بر اساس رابطه عرضه و تقاضا در زمان تغییر می‌کنند که این خاصیت، قیمت‌گذاری پویا‌ ‌نامیده می‌شود. این درحالیست که قیمت‌های کاتالوگ‌ها ثابت است. قیمت‌گذاری پویا را براساس تعداد خریداران و فروشندگان درگیر تبادل، به چهار دسته طبقه‌بندی کرده‌اند که در شکل 1 نشان داده شده است.

در دسته (یک فروشنده – یک خریدار)، هر گروه درگیر تبادل، می‌تواند برای تغییر قیمت از روش‌های مذاکره، چانه‌زنی‌ ‌یا تهاتر2 ‌استفاده کند. قیمت نهایی از طریق قدرت چانه‌زنی، عرضه و‌تقاضا در بازار محصول و فاکتورهای محیطی کسب‌وکار تعیین می‌شود‌]‌1‌[‌. ‌ ‌

در دسته (یک فروشنده – تعداد بالقوه زیاد خریدار)، فروشنده از مزایده پیش‌رو ‌برای ارائه محصول به خریداران متعدد استفاده می‌کند. در مزایده پیش‌رو، محصولی به خریداران پیشنهاد می‌شود. روش‌های دیگری نیز در این دسته از قیمت‌گذاری استفاده می‌شود. به‌عنوان مثال در روشی که به آن مزایده با پیشنهاد خرید پوشیده3‌ ‌می‌گویند؛ خریدار، تنها یک‌بار، پیشنهاد خرید می‌دهد. این روش نیز دارای دسته‌بندی‌هایی است. به‌عنوان مثال در دسته اولین قیمت، آن محصول، به فردی که بالاترین قیمت را مطرح می‌کند؛ هدیه داده می‌شود و در دسته دومین قیمت، آن محصول، به فردی که دومین و بالاترین قیمت را پیشنهاد می‌دهد؛ هدیه داده می‌شود که این دو دسته را مزایده ویکری‌4 ‌نیز می‌نامند. در روشی دیگر از مزایده به‌نام مزایده ساکت12، خریداران نمی‌دانند که چه کسی پیشنهاد خرید می‌دهد و چه قیمتی را مطرح می‌کند‌]‌1‌[‌.

در دسته (یک خریدار – تعداد بالقوه زیاد فروشنده)، خرید از طریق مزایده معکوس‌ ‌قابل انجام است. در این روش، عرضه‌کنندگان، پیشنهادهای خود را درباره قیمت محصولات مطرح می‌کنند. در این روش، قیمت خرید، به‌طور متوالی کاهش می‌یابد و محصولات با کمترین قیمت خریداری می‌شوند. در این روش، هنگامی که درخواست مظنه قیمت برای محصولات تهیه شد؛ فروشندگان و عرضه‌کنندگان، پیشنهادها را به‌صورت الکترونیکی ارسال می‌کنند‌]‌1‌[‌. ‌ ‌

در دسته (چند خریدار – چند فروشنده)، خریداران و قیمت‌های پیشنهادی آنان با فروشندگان و قیمت‌های درخواستی آنان تطبیق داده می‌شود و بر اساس قیمت‌های پیشنهادی و درخواستی و تعامل پویای خریداران با فروشندگان قیمت نهایی تعیین می‌شود‌]‌1‌[‌. ‌ ‌

مزایده‌های نوع کسب‌وکار–به–کسب‌و‌کار B(2B‌)، معمولا به‌صورت مزایده پیش‌رو و معکوس وجود دارند. در عمل چهار نوع مزایده نوع کسب‌و‌کار–به–کسب‌و‌کار وجود دارد که عبارتند از‌]‌3‌[‌:

مزایده‌های مستقل: شرکت‌های مزایده‌های مستقل، از یک مزایده‌گر‌ ‌ثالث، جهت ایجاد سایت و فروش محصولات خود استفاده می‌کنند. نمونه‌هایی از این مزایده‌گران ثالث عبارتند از:

‌fairmarket.com ‌، ‌imxexchange.com‌،‌

‌ebay.com/business‌ و ‌.auctiongate.com‌

‌مزایده‌های کالایی: در این نوع مزایده‌ها، بسیاری از فروشندگان و خریداران در سایت مزایده‌گر ثالث، تولیدات حجیم مانند مس، نفت‌خام و.... را خرید و فروش می‌کنند. نمونه‌هایی از این مزایده‌گران عبارتند از: ‌metalsite.net‌، ‌.fastparts.com‌

مزایده‌های خصوصی: برخی از شرکت‌ها با حذف واسطه‌ها، تولیدات خود را به صورت مستقیم برای خریداران به مزایده می‌گذارند.

به‌عنوان مثال شرکت اینگرام مایکرو، سایتی را برای فروش مستقیم ابزارهای کامپیوتری به‌نام ‌blocktx.com‌، طراحی کرده است. ‌ ‌

مزایده در سایت شرکت: تعداد زیادی از شرکت‌ها، امکانات انجام مزایده را روی سایت خود ایجاد کرده‌اند. شرکت دل با سایت ‌dellauction.com‌ از این نوع است.

مزایده‌هایکسب‌و‌کار–به–مشتریC(2B‌)‌و مشتری– به–مشتریC(2C‌)، معمولا به‌گونه مزایده پیش‌رو هستند. دسته‌بندی‌هایی برای این‌گونه مزایده‌ها تعریف شده است که عبارتند از‌]‌3‌[‌:

‌مزایده تخصصی: نمونه این مزایده، سایت ‌ebay.com‌ است که این شرکت، ابتدا فعالیت خود را با ارائه خدمات به گردآورندگان تمبر، عروسک، اسباب‌بازی و... شروع کرد.

پس از آن، فعالیت‌های خود را به سایر تجارت‌های بزرگ نیز گسترش داد. بر این اساس، صدها هزار کالا را به چند دسته مزایده تقسیم کرده و در هر دسته، مزایده تخصصی انجام می‌دهد. به‌علاوه، این شرکت، خدمات پشتیبانی از قبیل پرداخت، بیمه، حمل‌ونقل و تحویل کالاها را نیز انجام می‌دهد.

-‌ ‌مزایده‌های اتومبیل: سایت‌هایی از قبیل ‌autobytel.com‌ و ‌autoweb.com‌، مزایده‌های انواع اتومبیل را انجام می‌دهد. شرکت مانهایم5‌ ‌با سایت ‌manheim.com‌، امکان مزایده خودروهای جدید و دست‌دوم را فراهم ساخته است. ‌ ‌

-‌ ‌مزایده‌های هنری: به‌عنوان نمونه سایت ‌onlineart.com‌، امکان مزایده کارهای هنری را فراهم ساخته است.

-‌ ‌مزایده‌های هواپیمایی: مانند سایت امریکن ایرلاین، با آدرس ‌aa.com‌، امکان مزایده بلیت‌‌های مسافرتی خطوط هوایی را فراهم ساخته است.

پی‌نوشت‌ها

1. )noitcuA-e( noitcuA cinortcelE

2. gniretraB

3. noitcua dib-delaeS

4. noitcua yerkciV

5. miehnaM

منابع

[1,.D ,dnalheiV dna .J eeL ,.D gniK ,.E nabruT.]

,"evitcepsrep laireganam a ,ecremmoc cinortcelE "

,llaH ecitnerP nosraeP 4002.

[2stcejbo/aidem/spw/moc.llahnerp.spw .]

/062xidneppA-nabruT/.../2.fdp.A

[3,J ebrehteW dna .E naelcM ,.E nabruT .]

:tnemeganam rof ygolonhcet noitamrofnI"

,"ymonoce latigid eht ni ssenisub gnimrofsnart

,.cnI ,snoS & yeliW nhoJ 2002.