تهران شهری تاریخی است

تهران شهری تاریخی است. شاید این موضوع برای مردمی که در پایتخت زندگی می‌کنند و روزشان را با مراجعه به ادارات ، نهادها ، سازمان‌ها دولتی و خصوصی و محل کارشان به شب می‌رسانند کمی غریب باشد. حجم عظیم ساخت و سازهای شهری به دور از برنامه‌ریزی‌های از پیش تعیین شده باعث شده تا تاریخ تهران لابلای ساخت و سازها گم شود و هویت آن در میان رفت و آمدهای شهری نادیده گرفته شود. در این میان تاکسیران‌ها نقش مهمی در بازشناسی این هویت گمشده دارند اما این صنف گردشگری و حمل و نقل شهری نیز امروز چیزی از تهران تاریخی نمی‌دانند.
 
اگر به عنوان یک مسافر از شهری مثل اصفهان، یزد، شیراز، تبریز و دیگر شهرهای تاریخی بزرگ کشور به تهران می‌آیید و از قضا در دسته گردشگران فرهنگی قرار گرفته‌اید و پیش از این نامی هم از تهران تاریخی شنیده‌اید چندان به حمل و نقل شهری تکیه نکنید. تهران مثل شهر شما نیست و تاکسیران‌های تهران به غیر از چند نقطه شناخته شده مثل بازار، موزه ملی و موزه فرش، چیزی راجع به تهران تاریخی نمی‌دانند.
 
تاکسیرانی تهران مثل هر شهر دیگری ضوابط و قوانینی دارد. امتحان ورودی و بحث‌های آیین‌نامه، متاهلی و دیگر ضوابط شناخته شده بخشی از این ضوابط و قوانین است، اما توجهی به تهران تاریخی ندارد. در امتحان ورود به تاکسیرانی هر سئوالی پرسیده می‌شود غیر از سئوالات مربوط به میراث فرهنگی.
 
یک راننده تاکسی دراین‌باره می‌گوید: «در امتحان ورود به تاکسیرانی تهران سئوالاتی درباره بیمارستان‌ها، مراکز دارویی و درمانی، آتش‌نشانی‌ها، مراکز خرید، ادارات مهم دولتی، برخی سازمان‌ها و این قبیل مراکز پرسیده می‌شود. البته بخشی از این سئوال‌ها هم مربوط به بازار تهران، موزه ملی و موزه فرش می‌شود که از نظر اهمیت سئوالی چندان مورد توجه نیست. به همین علت کسانی که می‌خواهند وارد این حوزه کاری شوند درباره تاریخ تهران مطالعه نمی‌کنند.»
 
بر همین اساس وقتی شما از یک راننده تاکسی در تهران بخواهید تا شما را به محل آثار تاریخی این شهر ببرد نمی‌داند که تهران بافت تاریخی، خانه‌های تاریخی، مراکز تاریخی، محله‌های تاریخی و خلاصه مثل همه شهرهای تاریخی کشور، تاریخ زنده، پویا و قابل دیدنی دارد. در نهایت شما تنها موفق به دیدن بخش‌هایی مثل بازار تهران و چند موزه می‌شوید.
 
«محمدتقی مهدی‌خانی»، مدیر نخستین شرکت خصوصی تاکسیرانی تهران درباره مشکلات اطلاعات شهری و تاریخی تاکسیران‌ها به CHN می‌گوید: « درست است که برای آموزش تاکسیرانی تهران در شناخت آثار تاریخی این شهر دیر اقدام شده، اما هنوز برای انجام این کار فرصت هست و باید به آن توجه کرد. می‌توان برای این‌کار برنامه‌ریزی داشت. برای مثال لازم است تا کتاب‌ها و یا جزوه‌هایی برای آموزش تاکسیران‌ها تهیه شود که امتحان میراث فرهنگی نیز از مطالب همین کتاب گرفته شود.»
 
وی در ادامه می‌افزاید: «آموزش میراث فرهنگی برای تاکسیران‌های تهران یک ضرورت است. امروز گردشگری شهری اهمیت زیادی برای اقتصاد شهر تهران دارد و بخشی از این نیاز می‌تواند از طریق تاکسیرانی تامین شود. اگر تاکسیران‌های تهران این شهر را خوب بشناسند کمک می‌کنند تا مسافران هم بهتر تهران را ببینند و این باعث افتخار شهر تهران می‌شود.»
 
محله‌های تاریخی بهارستان، فخرآباد، عودلاجان، بافت تاریخی پشت بازارتهران، خانه‌های تاریخی تهران، کاخ‌ها، اقامت‌گاه‌ها و تفرج‌گاه‌های شاهان قاجار و پهلوی، بخش‌های دیدنی تهران است که کمترین آن‌ها در خاطر تاکسیران‌های تهران می‌ماند و در نهایت گردشگر از دیدن تاریخ تهران محروم می‌شود.
 
تهران تاریخ کهن‌تر از این‌هم دارد. مثلا کسانی که به دیدن بازار می‌روند نمی‌دانند که مسجد جامع این بازار قدمتی حتی فراتر از دوره صفوی دارد. کسی از قدمت 500 ساله چهارسوق بازار تهران خبر ندارد. تاکسیران‌ها نمی‌دانند که محله عودلاجان به دوره قاجار تعلق دارد و کوچه‌ پس کوچه‌های بافت تاریخی بهارستان را نمی‌شناسند.
 
مدیر تاکسی بیسیم تهران دراین‌باره می‌گوید: «سازمان میراث فرهنگی در تعلیم رانندگان تاکسی نقش مهمی دارد. البته تا امروز این سازمان به بحث آموزش تاکسیرانی ورود نکرده و به نظر من کارشناسان این سازمان تنها کسانی هستند که می‌توانند تاکسیران‌ها را آموزش بدهند.»
 
شاید در شهری مثل اصفهان، شیراز، تبریز و دیگر شهرهای تاریخی کشور نیازهای اقتصادی شهری که بر پایه گردشگری است، تاکسیرانی و حتی مسافرکش‌های شخصی این شهرها را به یادگیری تاریخ شهری واداشته است. مثلا در اصفهان شما نه تنها با یک تاکسی فرصت دیدن تاریخ این شهر را دارید که گاهی برخی تاکسیران‌ها از چند و چون تاریخی هر بنا هم مطلعند که هرچند اطلاعات غلطی در این بین گفته می‌شود اما برای گردشگران جذاب و دوست‌ داشتنی است.
 
در تهران درست برعکس این اتفاق رخ می‌دهد. اهمیت پایتخت از آن جهت برای گردشگران مهم است که بخشی از نیازها درمانی و اداری خود را برطرف کنند و این نیاز باعث شده تا حمل و نقل شهری در کنار آن شکل بگیرد. این موضوع حتی در ایستگاه‌های اتوبوس‌ها و مترو هم دیده می‌شود. کمتر دیده می‌شود که این ایستگاه‌ها در کنار مراکز تاریخی و فرهنگی دایر شوند.
 
مهدی‌خانی می‌گوید: «در حال حاضر سئوالاتی درباره مکان‌یابی آتش‌نشانی‌ها، هلال احمر، اورژانس،‌ بیمارستان‌ها و این قبیل ضروت‌های شهری تهران در امتحان تاکسیرانی پرسیده می‌شود. تاکسیران‌ها پس از پاسخ صحیح به این پرسش‌ها می‌توانند مجوز تاکسیرانی بگیرند. این الزام می‌تواند درمورد میراث فرهنگی نیز وجود داشته باشد.»
 
تاکسیرانی تهران می‌تواند کمک مهمی در اقتصاد گردشگری این شهر داشته باشد. مسافری که مثلا در فرودگاه امام خمینی از هواپیما پیاده می‌شود، با کرایه یک تاکسی می‌تواند از نقاط مختلف شهر تهران دیدن کند. این بازدید‌ها تاثیر خوبی روی اقتصاد گردشگری شهر می‌گذارد و چه بسا این اقتصاد را شکوفاتر می‌کند.
 
مهدی‌خانی درباره آموزش تاکسیرانی تهران می‌گوید: «برای آموزش تاکسیرانی تهران باید تمهیداتی دیده شود. در حال حاضر برخی تاکسی‌های خصوصی اقدام به آموزش کمک‌های اولیه و هلال احمر کرده‌اند. برای شرکت راننده در این کلاس‌ها باید فکری شود. مثلا در کلاس‌های کمک‌های اولیه یک کیف حاوی موضوع تعلیم داده شده نیز به راننده می‌دهند و از این طریق اشتیاق آن‌ها را در کلاس‌ها بیشتر می‌کنند. در زمینه میراث فرهنگی باید یک چنین حرکتی انجام شود. مثلا کتاب‌ها و یا پکیج‌های اطلاعاتی در مورد شهر تهران تهیه شود که در آخر دوره کلاس‌‌ها به راننده‌ها داده شود و این موضوع می‌تواند به اشتیاق راننده‌ها کمک کند.»
 
مهدی‌خانی در پایان می‌گوید: «گذراندن دوره تهران‌شناسی نیازمند وقت و تخصص است. تخصص این موضوع در اختیار مسئولان سازمان میراث فرهنگی است. این سازمان باید با تاکسیرانی هماهنگ شود و از این طریق به گردشگری شهر تهران کمک کند. تهران‌شناسی امروز کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد و از آنجایی که تهران به عنوان پایتخت محل قرار گیری ادارات و سازمان‌ها و نهادهای اصلی کشور است، آموزش میراث فرهنگی این شهر برای تاکسیرانی در الویت‌های دیگری قرار می‌گیرد.»

خبرگزاری میراث