وقتی تحلیلگران غافلگیر می‌شوند

این ویژگی‌ها در متون دینی با تعابیر مختلفی ذکر شده است. از جمله در توقیع شریف حضرت ولی عصر (عج) با عبارات «صائناً لِنَفسِه» و «مخالفاً لهواه» آمده است یعنی «پاسدار نفس خود» و «مخالف هواهای خویش.»

ترکیب این ویژگی‌ها، رهبری ویژه‌ای را پدید می‌آورد که در قانون اساسی نظام جمهوری اسلامی با عنوان «ولایت فقیه» معرفی شده است.

البته صرفاً از باب اشاره، اگر چه موضوع ولایت فقیه با استقرار نظام جمهوری اسلامی در تراز جدیدی مطرح و دکترین نوینی برای ساماندهی یک مدل حکومتی قلمداد شد، لیکن این موضوع در متن نظرات فقهای پیشین نیز سابقه داشته و در مقاطعی هر چند به شکل محدود اجرا هم می‌شده است.

اگر چه ویژگی‌های پیشگفته چندان قابل تفکیک نیست و رهبران در همه شرایط باید از قدرت تلفیق آنها با یکدیگر برخوردار باشند و همه آنها چون «ملکه» در وجودشان نهادینه شده باشد، لیکن هر کدام یا ترکیبی از آنها در برهه و شرایطی خاص نمود بیشتری پیدا می‌کند.

مثلاً در شرایط بحران ویژگی قدرت مدیریت تجلّی بیشتری دارد یا در زمانی که کشور با تهدید نظامی روبه‌رو می‌شود عنصر شجاعت است که امکان ظهور می‌یابد و در شرایطی که پای حبّ و بغض‌ها ، منافع شخصی و خانوادگی ، تعلّقات عاطفی و امثال آن بتواند وارد میدان شود ، خصوصیاتی چون «تقوا» ، «عدالت» یا همان «پاسداری از نفس» و «مخالفت با هوا» برجسته می‌شود و اتفاقاً در همین مقاطع است که تفاوت رهبران الهی و غیرالهی آشکار می‌شود و البته نه فقط رهبران که اساساً انسان‌های الهی، دین مدار و خدامحور در این بزنگاه‌ها از دیگر انسان‌ها متمایز می‌شوند.

شرایط پس از انتخابات ریاست جمهوری دهم و رویدادهای پیش آمده از جمله مقاطعی بود که تقریباً همه ویژگی‌های برشمرده شده در اصل یکصد و نهم قانون اساسی برای ولی فقیه از جمله «بینش صحیح سیاسی و اجتماعی» ، «تدبیر» ، «شجاعت» ، «مدیریت و قدرت کافی برای رهبری» و بخصوص «عدالت» و «تقوا» امکان تجلی و ظهور بیشتری پیدا کرد و همگان در عمل، جلوه‌هایی ویژه از بروز این صفات را در مقام ولایت مشاهده کردند.

فوت آیت‌الله منتظری جدیدترین حادثه‌ای است که بار دیگر شرایط خاصی را به وجود آورد تا تحلیلگران منتظر واکنش رهبری نظام نسبت به این مسأله باشند.

این انتظار از رویدادهای بخصوص ماه‌های پایانی عمر حضرت امام (ره) و مسائلی ناشی می‌شد که طی 20 سال میان آقای منتظری و نظام جمهوری اسلامی و رهبری آن گذشت. مسائلی که به صدور بیانیه و مورد ستایش قرار گرفتن از سوی کاخ سفید و اختصاص صفحه ویژه در سایت بی‌بی‌سی و پوشش خبری ویژه به مراسم تشییع آیت‌الله منتظری توسط این شبکه منجر شد.

شاید اکثر قریب به اتفاق تحلیلگران سیاسی بر این باور بودند که رهبر انقلاب اسلامی یا واکنشی نشان نمی‌دهند یا حداکثر اطلاعیه‌ای معمولی و خالی از هر نوع تعریف و تمجید از سوی ایشان منتشر می‌شود؛ ولی این بار نیز «تقوا» و «عدالت» جلوه‌ای دیگر یافت و علاوه بر صدور بیانیه‌ای با آن محتوا، توصیه‌های لازم برای تجلیل مناسب و خاکسپاری شایسته مرحوم آیت‌الله منتظری از سوی ایشان صورت گرفت.

بار دیگر ، تحلیلگران سیاسی در بند محاسبات مادی غافلگیر شدند و آشکار شد رهبر الهی را با حب و بغض ، منافع شخصی و امثال آن کار نیست و تکلیف الهی است که مسیر چنین رهبرانی را تعیین می‌کند.

چه زیباست جامعه‌ای که آحادش و بویژه خواص آن به زینت تقوا و عدالت آراسته شوند و چه نعمتی است ولایت فقیه. روح بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران همواره شاد که فرمود: پشتیبان ولایت فقیه باشید تا به مملکت شما آسیبی نرسد.

مهدی فضائلی