«مسافربرنما»ها در کمین زنان

«در خیابان‌ها پرسه می‌زدیم و زنان تنها را شناسایی و به عنوان مسافر سوار می‌کردیم. در راه به بهانه‌ای وارد مسیر فرعی می‌شدیم و طعمه‌هایمان را به یک پارک خلوت در حاشیه شهر می‌بردیم و پس از تعرض، پول و طلاهایشان را سرقت می‌کردیم.»

این بخشی از اعترافات 4 مجرم جوانی است که پشت نقاب مسافربری با خودروی شخصی به طعمه‌های خود که اغلب زنان و دختران جوان بودند، تعرض و اموالشان را به سرقت می‌بردند. زنان و دختران جوانی که شاکیان این پرونده هستند، قربانی وسوسه‌های شیطانی این افراد سودجو و سهل‌انگاری خود شده‌اند.

زنان و دختران جوان بیشترین قربانیان مسافربرنماهای شخصی هستند. حوادث ناگواری که طی چند هفته گذشته اتفاق افتاد بیانگر این واقعیت است .

جثه کوچک و قدرت بدنی کم، مهم‌ترین دلیلی است که آنها را در برابر این گروه از مجرمین آسیب‌پذیرتر می‌کند.

در برخی موارد، سهل‌‌انگاری شهروندان از زمینه‌ سازی برای وقوع یک جرم فراتر می‌رود. عده‌ای پس از این‌که طعمه می‌شوند، ترجیح می‌دهند سکوت کنند و موضوع را به پلیس گزارش ندهند. کم‌ ارزش بودن مال مسروقه یکی از دلایل این نوع رفتارهاست، اما در بسیاری موارد زنان از ترس آبروی خود ترجیح می‌دهند ساکت بمانند و به قانون متوسل نشوند؛ در حالی که چنین سکوتی فقط موجب می‌شود مجرمان به کارهای پلید و شیطانی خود ادامه داده و طعمه‌های بیشتری را در دام شان گرفتار کنند.

قتل 3 دانشجوی دختر در مسیر قزوین تهران، ربودن دختر دانشجوی کرجی توسط عده‌ای مسافربرنما ، دستگیری اعضای باندی به سرکردگی جوانی 25 ساله که پس از سوار کردن زنان و دختران جوان به خودرواش به کمک همدستانش طعمه‌های خود را مورد تعرض قرار داده و سپس از آنها اخاذی می‌کرد.

این تنها تعداد معدودی از پرونده‌های متعدد و سیاه مسافربرنماهای شخصی در سال‌های اخیر بوده است. ارتکاب جرایم تلخ و ناگوار از سرقت، تعرض و اخاذی گرفته تا قتل زنان و دختران جوان برای مخفی نگه داشتن هویت مجرمان از جمله آسیب‌های اجتماعی است که در سال‌های اخیر از سوی برخی افراد سودجو در قالب پدیده مسافرکشی با خودروی شخصی رو به افزایش است.

افزایش پرونده ارتکاب جرائم ناگوار و تکان دهنده توسط مسافربرنماهای شخصی و انعکاس این اخبار در صفحات حوادث روزنامه‌ها تا حدی فضای حاکم بر جامعه را مشوش ساخته و موجی از نگرانی را میان شهروندان و بخصوص زنان و دختران جوان بر انگیخت که مسوولان را برای حل این معضل به چاره‌اندیشی سریع واداشت.

سرانجام در اردیبهشت سال 86 طرح ساماندهی مسافربرهای شخصی با هدف جلوگیری از فعالیت غیرقانونی و فاقد مجوز مسافربرهای شخصی به اجرا درآمد. اجرای این طرح ضربتی اگرچه تا حد زیادی موجب کنترل و کاهش آمار جرائم ارتکابی توسط خودروهای مسافربر شخصی در جامعه شد، اما عدم مراجعه تعدادی از این مسافربرها برای شرکت در طرح ساماندهی و اصرار آنها بر فعالیت بی‌ضابطه و خودسرانه در سطح شهر از یکسو و نبود اهرم برخورد جدی و قاطع با این افراد موجب شده تا همچنان در گوشه و کنار، شاهد ارتکاب جرائم تلخ و ناگواری توسط مسافربرنماهای شخصی باشیم؟

30 هزار مسافربرشخصی یا مسافربرنما؟

مسوولان ستاد ساماندهی مسافربرهای شخصی معتقدند از زمان آغاز اجرای طرح تاکنون، آمار جرائم ارتکابی توسط مسافربرهای شخصی در شهرها کاهش یافته و بیشتر جرائمی که در حال حاضر توسط مسافربرنماها اتفاق می‌افتد مربوط به حاشیه شهرهاست که متاسفانه متولی مشخصی برای این قضیه در این مناطق وجود ندارد.

به گفته رئیس ستاد ساماندهی مسافربرهای شخصی از 120هزار مسافربرشخصی شناسایی و تایید شده تا کنون 70 هزارنفر در قالب طرح ساماندهی تبدیل به تاکسی شده‌اند و50 هزار مسافربر شخصی نیز در مرحله دیگراجرای این طرح با کشیدن نوار نارنجی روی کاپوت و صندق عقب خودرو و همچنین نصب برچسب ویژه تاکسیرانی روی در‌های جلوی خودرو ساماندهی شده‌اند. البته حسین هاشمی در گفتگو با «جام‌جم» می‌گوید: مسافربرهای شخصی شناسایی شده در ابتدا 150 هزار نفر بوده‌اند که همگی کارت سوخت دریافت کردند اما پس از طی مراحل بررسی صلاحیت شامل عدم سوء پیشینه، اعتیاد، سوابق کیفری و صلاحیت اخلاقی، تنها 120 هزارنفر تایید شده‌اند. به این ترتیب شاید بتوان ادعا کرد بخشی از 30 هزار مسافربر شخصی که نتوانستند از فیلتر تایید صلاحیت بگذرند، همین مسافربرنماهای شخصی باشند که در گوشه و کنار شهر با فعالیت غیرقانونی و پنهانی خود زیر ماسک مسافربرهای شخصی مرتکب بزه‌های اجتماعی می‌شوند. در این راستا، هاشمی از ارسال نامه‌ای به استانداری و شهرداری‌ها برای ابطال کارت سوخت این 30 هزار مسافربر شخصی فاقد مجوز خبر می‌دهد.

این پرونده مختومه نیست

در حالی که براساس برنامه‌ریزی‌های قبلی قرار بود پرونده ساماندهی مسافربرهای شخصی تیرماه امسال بسته شود اما این وعده محقق نشد. به گفته رئیس ستاد ساماندهی مسافربرهای شخصی، تاخیر زمانی در جذب منابع و تسهیلات بانکی و همچنین عدم مراجعه بموقع متقاضیان دریافت وام به دلایلی مانند نداشتن ضامن و... موجب شد اتمام این طرح این بار به آذرماه موکول شود.

کوتاهی پلیس در جریمه کردن بدون مجوز‌ها

قرار بود با بسته شدن این پرونده، ممنوعیت فعالیت آن دسته از مسافربرهای شخصی که به هر دلیل موفق به اخذ مجوزهای لازم برای فعالیت قانونی در چرخه حمل و نقل عمومی نشده‌اند، به طور جدی به اجرا گذاشته شود. تا آن زمان تصمیم گرفته شد پلیس راهنمایی و رانندگی مسافربرهای شخصی که بدون مجوز مسافر سوار می‌کنند را 13هزارتومان جریمه کند. این در حالی است که اگرچه هم اکنون براساس اعلام مسوولان راهنمایی و رانندگی، افسران و ماموران مستقر در سطح شهر موظف هستند در صورت رویت مسافربرهای شخصی فاقد مجوز آنها را جریمه کنند اما واقعیت این است که این ابلاغیه تنها روی کاغذ مانده و در عمل مسافربرهای شخصی بدون مجوز به راحتی و در مقابل چشمان ماموران راهنمایی و رانندگی به کار غیرقانونی خود ادامه می‌دهند.

هشدارها را جدی بگیرید

رئیس پلیس آگاهی تهران در گفتگو با جام‌جم با گلایه از بی‌توجهی برخی شهروندان و بخصوص بانوان نسبت به هشدارهای مکرر نیروی انتظامی در این زمینه می‌گوید: متاسفانه با وجود هشدارهای مکرر نیروی انتظامی هنوز هم بسیاری از شهروندان از خودروهای شخصی و بدون مجوز برای سفرهای درون شهری خود استفاده می‌کنند و این در حالی است که مجرمان در پوشش مسافربر در کمین نشسته‌اند. آنها اغلب در حاشیه شهر و در ساعات پایانی روز دست به کار می‌شوند.

سرهنگ عباسعلی محمدیان در حالی که کمبود وسایل نقلیه عمومی در برخی مسیرها و ساعاتی از شبانه روز که موجب می‌شود مسافران چاره‌ای جز سوار شدن به خودروی مسافربرهای شخصی نداشته باشند را می‌پذیرد اما به مسافران و بخصوص بانوان توصیه می‌کند در حد امکان از خودروهای عمومی استفاده کنند، در سفرهایشان یک نفر همراه داشته باشند و در ساعات پایانی روز به هیچ‌ وجه سوار خودروهای ناشناس نشوند.

شماره پلاک خودرو را حفظ کنید

سرهنگ محمدیان تاکید می‌کند: مسافران و بویژه بانوان قبل از سوار شدن به خودروی مسافربر شخصی، مشخصات خودرو شامل شماره پلاک، رنگ و حتی مشخصات ظاهری راننده را به خاطر بسپارند تا در صورت بروز هر گونه حادثه‌ای با ارائه مشخصات خودرو و مشخصات ظاهری راننده پلیس را در شناسایی هرچه سریعتر و دستگیری مجرمان یاری دهند.

رئیس اداره آگاهی تهران با اشاره به موارد دیگری که مسافران می‌توانند در صورت مشاهده هر کدام از آنها شک کرده و عکس العمل بموقع برای پیشگیری از بروز حادثه نشان دهند، می‌گوید: پیشنهاد کرایه پایین‌تر از حد معمول و یا خودرویی که تمام سرنشینان آن مرد و در رده سنی 20 تا 35 سال باشند از جمله مواردی است که مسافران باید به آن شک کنند زیرا بررسی پرونده مسافربرنماهای بزهکار نشان می‌دهد بیشتر آنها در این رده سنی قرار داشته‌اند. مسافران هوشیار باشند اگر چاره‌ای جز استفاده از خودروهای مسافربر شخصی ندارند در صورت تغییر مسیر ناگهانی یا خروج از مسیر اصلی حتما به راننده اعتراض کرده و از او بخواهند خودرو را متوقف کند.

تایید صلاحیت، یکبار برای همیشه!

به نظر می‌رسد سازمان‌ها و دستگاه‌های متولی هنگام بررسی صلاحیت صاحبان مسافربر‌های شخصی متقاضی تاکسی شدن تنها به یک بررسی محدود بسنده کرده و با ارائه برگه عدم سوء پیشینه از سوی فرد متقاضی برای وی مجوز فعالیت صادر می‌کنند و جالب اینجاست که پس از این تایید صلاحیت سطحی اولیه، سازمان‌های متولی مانند تاکسیرانی و ستاد ساماندهی مسافربرهای شخصی دیگر در هیچ دوره‌ای حتی بصورت اتفاقی بر عملکرد این رانندگان نظارتی ندارند.

جرائم و آسیب‌های اجتماعی که هر از چند گاهی در پوشش مسافربری با خودروی شخصی چه در سطح شهر و چه در مناطق حاشیه نشین رخ می‌دهد یکبار دیگر این زنگ خطر را برای مسوولان و متولیان امر به صدا در می‌آورد که اگرچه اجرای طرح ساماندهی مسافربرهای شخصی در گام نخست بعنوان اقدامی برای قانونمند کردن فعالیت این قشر موثر افتاد اما رها کردن 30 هزار مسافربر شخصی ساماندهی نشده می‌تواند به منزله زمینه‌سازی برای تداوم وقوع چنین اتفاقات تلخ و تکان دهنده در جامعه باشد. تا زمانی که 30 هزار مسافربر شخصی به هر دلیل همچنان به فعالیت غیرقانونی خود ادامه می‌دهند نمی‌توان به ریشه کنی وقوع جرائم در پوشش مسافربری با خودروی شخصی امیدوار بود. از سوی دیگر جدیت هرچه بیشتر پلیس راهنمایی و رانندگی در اجرای ابلاغیه جریمه کردن مسافربرهای شخصی فاقد مجوز از یکسو و چاره‌اندیشی جدی برای ساماندهی 30 هزار مسافربر شخصی فاقد مجوز توسط سازمان‌های متولی باید بعنوان دو اصل مهم و ضروری در کنترل و کاهش آمار جرائم ارتکابی توسط مسافربرنماهای شخصی مورد توجه جدی مسوولان ذی‌ربط قرار گیرد.

پوران محمدی