دالانی؛ بهشتی در غرب کشور

کوهستان دالانی در شمال غرب هورامان قرارگرفته و شهرهای نوسود و نودشه در دامنه آن واقع شده است. مسیر این جاده یکی از چشم‌اندازهای منحصربه‌فرد و جاذبه‌های توریستی منطقه بویژه در فصل‌های بهار و تابستان به شمار می‌آید. صدای گوش نواز آب چشمه‌ها و رنگ‌های زیبا و چشم نواز گل‌ها و گیاهان که در رقص باد و موسیقی آب، روح آدمی را زنده می‌کند هر رهگذری را مفتون می‌سازد.

کوه دالانی حدود 3200 متر ارتفاع دارد و برفراز آن می‌توان بخش‌هایی از خاک کردستان عراق (دشت شهرزور وشهر حلبچه) و شهر مریوان و دریاچه زریبار را مشاهده کرد. گردنه شمشی، گردنه ملاند، گردنه کله برودالا و گردنه ته ته از گردنه‌های معروف و چشم نواز این گذرگاه می‌باشد.

آب شرب و کشاورزی شهرهای نوسود و نودشه و روستاهای اطراف از چشمه‌های دامنه دالانی تامین می‌شود. وجود این چشمه‌ها از دیربازمنشأ آبادانی و سرسبزی منطقه بوده، چشمه معروف بل از منتهی‌الیه ضلع جنوبی دامنه دالانی بیرون می‌زند و از فاصله چندمتری به رودخانه سیروان می‌ریزد.

دالانی پوشیده از گل‌ها و گیاهان بسیار زیبایی است که به گیاهان بهشتی شهرت دارند و در فصل بهار تابلویی زیبا و چشم نواز از آفرینش را به نمایش می‌گذارد که با رایحه‌ای جان افزا، روح و روان آدمی را نوازش می‌دهد. گل‌هایی از گونه‌های شب بو، بوژانه، چنور، سوره هراله، برزه لنگ، کما، لو، سیاه‌لو، ورکه مه‌ر و گیاهان دارویی و خوراکی که هر مسافر و رهگذری را شیفته و دلباخته می‌کند.

انواع مارهای سمی و غیرسمی همراه با پستاندارانی از جمله کل، بز، قوچ، میش، خرس، سیاه گوش، گربه وحشی، آهو، روباه معمولی و خرگوش از گونه‌های جانوری این ناحیه به شمار می‌آیند. وجود پرندگان نادر و زیبایی چون کبک خوشخرام و بلدرچین، ترنم موسیقایی طبیعت در این منطقه را کامل کرده و گویی صدای پرندگان آرامش خاصی به گردشگران و دوستداران طبیعت می‌بخشد. بلبل، کلاغ سیاه، گنجشک خاکی، سینه سرخ، مگس‌گیر، دم جنبانک زرد، پرستو، عقاب، مارخور، بلدرچین، کبوترکوهی و... از جمله پرندگانی هستند که در دالانی مأوا گرفته‌اند.

تأمل در کمال و جمال الهی اصلی‌ترین نتیجه و ثمره انس با طبیعت است، طبیعتی که ذات انسان و قوه عاقله او را در راه شناخت معبود یکتا هدایت می‌کند.

دالانی را نمی‌توان با زبان و قلم توصیف کرد بلکه باید دید و چشید اگر نمونه‌ای از بهشت برین را بر زمین می‌جویید دالانی، پاره‌ای از آن بهشت موعود است. آب گوارای چشمه‌های زیبا و برکه پرآب بهارانه‌اش یادآور چشمه‌های ذات بهشتی حوض کوثر است که هر بیداردلی را بی‌اختیار در برابر عظمت لایزال الهی به تعظیم و سجود و اقرار به یگانگی و ذات جبروتش وامی دارد.

حفظ این نعمت، حداقل شکرگزاری انسان نسبت به خلقت الهی محسوب می‌شود، خلقتی که در سرتاسر آن مظاهر جلال، جمال، جبروت و عظمت خداوند متعال قابل مشاهده است، پس این آینه زلال را همچنان زلال نگاه داریم.