مچ‌های پیچ‌خورده

دکتر فریدون رحیمی، متخصص ارتوپد و جراح پا در گفتگو با «جام‌جم» می‌گوید: اکثر قریب به اتفاق کشیدگی رباط مچ پا در قسمت خارجی مچ حاصل می‌شود که این رباط از سه قسمت قدامی، میانی و خلفی تشکیل شده است و اغلب صدمه رباط در قسمت قدامی است و در موارد شدید ممکن است رباط میانی را نیز گرفتار کند.

وی می‌افزاید: ممکن است صدمه رباط‌‌های خارجی مچ ‌پا موجب پیدایش ناپایداری مفصل شود هرچند که احتمال دارد صدمه عصبی -عضلانی نیز در این رابطه دخیل باشد.

این جراح پا یادآور می‌شود: پیچ‌خوردگی‌های شدید مچ پا می‌توانند با ضایعات دیگر همراه باشند که در این میان صدمه کامل یا ناقص تاندون‌های مچ پا، شکستگی‌های غضروفی و سایر صدمات رباطی مچ پا را می‌توان‌نام برد.

بیمارانی که دچار پیچ‌خوردگی مچ پا و صدمه رباط می‌شوند اغلب صدای پاره شدن رباط را متوجه می‌شوند.

دکتر رحیمی در این باره می‌گوید: این حادثه با درد شدید و احساس عدم ثبات در مچ پا همراه است که به دنبال دویدن، پرش یا تکل ورزشی صورت گرفته و درد و تورم بلافاصله پس از حادثه حاصل می‌شود که در مواقع شدید، بیمار قادر به گذاشتن وزن خود روی پای آسیب‌دیده نیست.

به گفته این متخصص ارتوپدی، در معاینه بالینی بیمار، تورم و حساسیت در محل آسیب‌دیده مشهود است که در موارد شدید عدم‌ثبات مفصلی در معاینه بالینی مشخص می‌شود.

وی می‌گوید: هرچند که در اکثر قریب به اتفاق موارد، آسیب‌های حاد مچ پا به روش غیرجراحی درمان می‌شود ولی در 30 درصد موارد بیماران از درد مزمن، تورم مچ پا و یا پیچ‌خوردگی مجدد رنج می‌برند که بروز این عوارض اغلب با شدت درد و تورم ضایعه اولیه نسبت مستقیم ندارد.

دکتر رحیمی‌ متذکر می‌شود: هرچند که در اکثر موارد بازگشت به کارهای روزمره در اولین فرصت پس از درمان توصیه می‌شود ولی 40‌درصد از بیماران به مدت 6 ماه پس از حادثه نیز با مشکلات عدیده‌ای مواجه خواهند بود که رعایت این مساله در دوره بازتوانی پس از حادثه مهم است.

این جراح پا پیچ‌خوردگی مچ پا را بسته به‌شدت آسیب رباط به سه دسته تقسیم کرده و اظهار می‌کند: پیچ‌خوردگی در موارد خفیف شامل کشیدگی رباط، در موارد متوسط شامل پارگی ناقص و در موارد شدید شامل پارگی کامل رباط می‌شود که پارگی کامل رباط مچ پا می‌تواند شامل پارگی رباط قدامی، رباط میانی و ندرتا هر سه رباط خارجی مچ پا باشد.

معمولا در نوع خفیف این پیچ‌خوردگی، درد و تورم کم بوده و بیمار در حین راه رفتن احساس ناپایداری مفصلی نمی‌کند ولی در نوع متوسط (پارگی ناقص رباط) درد و تورم وجود داشته و بیماران با مقداری لنگیدن قادر به گذاشتن وزن روی پای آسیب‌دیده می‌باشند.

دکتر رحیمی با اشاره به این‌که در پارگی کامل رباط، درد و تورم مچ پا شدید بوده و حرکات مچ پا کاهش می‌یابد، می‌افزاید: بیمار علاوه بر حس ناپایداری مفصل قادر به گذاشتن کامل وزن روی مچ آسیب‌دیده نیست.

پیشگیری بهتر از درمان

این متخصص ارتوپدی با اظهار این که پیشگیری در آسیب‌های مچ پا نسبت به درمان ارجح‌تر است یادآور می‌شود: در طب ورزشی می‌توان به کمک بانداژهای مناسب، بریس مناسب، کفش ورزشی مچ‌دار، تقویت عضلات و کشش عضلات خصوصا آشیل از میزان بروز حادثه تا حدوی کاست.

به گفته دکتر رحیمی، درمان غیرجراحی حتی در ورزشکاران، اصل درمان به شمار می‌رود و در موارد خفیف و یا متوسط که پایداری مفصل حفظ شده است نتایج درمان عالی خواهد بود.

این پزشک متخصص در خصوص درمان‌های سنتی می‌گوید: در این حالت گچ‌گیری به مدت شش هفته در وضعیت 90‌درجه مچ پا می‌باشد و درمان شامل گچ‌گیری و فیزیوتراپی است و به نام درمان فونکسیونال نامیده می‌شود و مشتمل بر جلوگیری از خم‌شدن مچ پا به سمت پایین به کمک بریس، کاهش درد و تورم به کمک استراحت، بانداژ، کیسه یخ و استفاده از دو عدد عصای زیر بغل به منظور عدم فشار مچ پاست.

وی تصریح می‌کند در این روش پس از قادر بودن بیمار به گذاشتن کامل وزن روی پا مراحل کاردرمانی و بازتوانی آغاز می‌شود.