بحران حاکمیت

اظهارات پنجشنبه گذشته عباس در جمع همپیمانانش و اعضای برجسته سازمان آزادیبخش فلسطین (PLO) در مورد کناره‌گیری با واکنش گسترده‌ای در محافل سیاسی همراه شد و این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که آمریکا در ایجاد شرایط و بسترهای لازم برای از سرگیری مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطین ناکام مانده است.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا گفت: اگرچه هیچ توافقی مبنی بر توقف شهرک‌سازی اسرائیل در کرانه‌باختری صورت نگرفته با این وجود آمریکا در تلاش است تا عباس را متقاعد سازد دوباره به میز مذاکره بازگردد.

عباس در اظهاراتش از فعالیت‌های اسرائیل در امر شهرک‌سازی ابراز ناامیدی کرد و این رژیم را به انجام اعمال خطرناک در بیت‌المقدس نظیر تلاش برای نابودی برخی مکان‌های مقدس در اطراف مسجدالاقصی متهم و تصریح کرد این اقدامات موجبات جنگ مذهبی را فراهم می‌سازد.او از جامعه بین‌الملل خواستار میانجیگری در مناقشه فلسطین و اسرائیل شد و تاکید کرد اقدامات ایالات‌‌متحده برای حصول این امر کافی نبوده است.

به نظر می‌رسد اظهارات عباس واکنش تند انتقادی نسبت به سیاست‌های باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا بوده است که به عقیده صاحبنظران و تحلیلگران بخاطر حمایت‌های آشکار واشنگتن از اسرائیل صورت پذیرفته است.

همچنین اظهارات کلینتون در حمایت از مواضع بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم‌صهیونیستی در سرعت بخشیدن به روند شهرک‌سازی موجبات افزایش خشم فلسطینی‌ها را بوجود آورده است.

در واقع برخی تحلیلگران اظهارات عباس را به مثابه هشداری قلمداد کرده‌اند که شاید سیاستمداران آمریکایی را وادار به انجام اقدامی فوری کند.

عباس نصریح کرد «بارها با اسرائیل برای رسیدن به راه‌حلی پایدار توافق‌نامه امضا کرده‌ایم ولی طرف اسرائیلی هیچ‌گاه به تعهدات خود عمل نکرده و این مساله موجبات بی‌اعتباری مذاکرات صلح را فراهم آورده است.»

خلیل شاهین، از نویسندگان روزنامه الایام می‌گوید: اعضای فتح همانند سیاستمداران آمریکا تلاش خواهند کرد عباس را از تصمیمش منصرف کنند.او می‌افزاید: با وجود این که رابطه فتح و حماس بسیار تیره است و رسیدن به توافقی صلح‌آمیز دور از انتظار به نظر می‌رسد بنابراین بسیار غیر محتمل خواهد بود که انتخابات در همان زمان مقرر یعنی 24 ژانویه همان‌طور که عباس وعده داده بود برگزار شود.

حماس که کنترل نوار غزه را در دست دارد، اعلام کرده است در انتخابات مشارکت نخواهد کرد وآن را تحریم می‌کند.

شاهین پیش‌بینی می‌کند عباس برای مدت‌ها در جایگاه خود به عنوان رئیس تشکیلات خودگردان باقی خواهد ماند.او اعتقاد دارد انتخابات در ماه ژانویه برگزارنشده و احتمالا عباس تا زمانی که انتخاباتی جدید برگزار شود در مقام خود باقی بماند و بنابراین تا مدت‌ها تغییری در ترکیب دولت خودگردان بوجود نخواهد آمد.

از نظر او احتمالا عباس برای تغییر تصمیم خود تحت فشار قرار خواهد گرفت و فتح برای اعمال فشار، مردم را برای نشان دادن حمایت از موضع خود به خیابان‌ها خواهد کشید.

محبوبیت عباس از زمانی که اوباما او را متقاعد کرد درخلال مجمع سالانه سازمان ملل با نتانیاهو ملاقات کند، رو به کاهش نهاد.این در حالی بود که عباس سابقا اعلام کرده بود قبل از توقف شهرک‌سازی هیچ اقدامی برای مذاکره با طرف اسرائیلی خود انجام نخواهد داد.

آمریکایی‌ها به جای حمایت از عباس،‌ او را تحت فشار قرار دادند تا از مواضع خود عقب‌نشینی کند و این موجب شد از محبوبیت عباس در بین فلسطینی‌ها کاسته شود.

عباس همچنین در ماه‌های اخیر در مدیریت امور داخلی با مشکلات فراوانی روبرو بوده است.او در زمینه کنترل خسارت بسیار ناتوان عمل کرده است و خصوصا درمورد گزارش تحقیق و تفحص سازمان ملل درباره جنگ غزه که توسط قاضی ریچارد گلدستون انجام شده بود عملکرد خوبی نداشت.

در طول ماه گذشته رای نماینده عباس در ژنو به تعویق شش ماهه انتشار گزارش سازمان ملل موجب شد آشوبی داخلی توسط طرفدارانش‌ در فتح و منتقدینش در حماس بوجود آید.

حماس پوسترهای عباس را در خیابان‌های غزه آویزان می‌کرد و او را خائن خطاب می‌کرد و اجازه می‌داد مردم کفش‌هایشان را بسوی عکس‌های عباس پرتاب کنند.

عباس در اظهارات اخیرش ادعا کرد «برای اتحاد تلاش ‌کردیم اما حماس همواره تلاش دارد به بهانه‌های مختلف و دستاویزهای غیرقابل قبول از امضای توافقات ملی سر باززند.»

هنوز مشخص نیست در صورت کناره‌گیری عباس از صحنه سیاسی چه کسی جایگزین او خواهد شد اما مقامات فتح در رام‌الله معتقدند پیدا کردن شخص جایگزین کار ساده‌ای نیست و شخص مناسبی برای این منصب وجود ندارد.

معروف‌ترین عضو فتح بر طبق آرای حاصله مروان برغوثی است که سا‌ل‌ها در زندان‌های اسرائیل در اسارت بوده است.

سلام فیاض، نخست‌وزیر تشکیلات خودگردان که شخصی مورد احترام در صحنه بین‌الملل است به دلیل عدم برخورداری از حمایت‌های مردمی گزینه مناسبی نیست. عبدالله اواد، تحلیلگر سیاسی معتقد است شانس فیاض برای این پست بیشتر از سایرین است.آمریکا دیگر تمایل ندارد از عباس و برنامه‌های سیاسی‌اش حمایت کند.

دولت آمریکا علاقه‌مند به حمایت از طرح‌ها و برنامه‌های اقتصادی همچون طرح‌های فیاض است و آمریکایی‌ها ترجیح می‌دهند با او تعامل داشته باشند.

مترجم: بهرام مرادیان
منبع: کریستین ساینس مانیتور