غروب خورشید استعمار پیر

دیمیتری سودای ، سخنگوی دفتر نخست‌وزیری کانادا تنها یک روز بعد در برابر دوربین رسانه‌ها قرار گرفت تا اعلام کند «همه کانادایی‌ها این نکته را می‌دانند که ملکه الیزابت دوم رئیس کشور است.» با این حال او اشاره‌ای به این واقعیت نکرد که براساس نظرسنجی که ماه دسامبر سال گذشته میلادی انجام شد تنها 24درصد کانادایی‌ها این مساله را می‌دانند.

این نظرسنجی نتایج شگفت‌آوری به دست داد. نزدیک به نیمی از کانادایی‌ها نمی‌دانند نخست‌وزیر رئیس کشور نیست و صرفا عالی‌ترین مقام اجرایی کشور است و بدتر آن که تقریبا یک سوم مردم کانادا فرماندار کل را که در واقع نماینده ملکه است به عنوان رئیس دولت به رسمیت می‌شناسند.

اگرچه هواداران سلطنت این بی‌اطلاعی را مذموم شمرده و آن را محکوم کردند جمهوری‌خواهان می‌گویند چنین وضعیتی نتیجه پافشاری دولت بر حفظ رابطه کانادا با گذشته مستعمراتی این کشور است.

با این حال هر دو طرف در یک مورد اتفاق نظر دارند. به اعتقاد آنان دیدار 10 روزه پرنس چارلز، ولیعهد بریتانیا و کامیلا، همسرش که از روز 2 نوامبر (دیروز)‌ شروع می‌شد به هر2 طرف برای دستیابی به دورنمایی بهتر از آینده کمک می‌کند اما شاید این سفر خیلی هم تاثیرگذار نباشد.

برخلاف استرالیا که برگزاری همه‌پرسی‌ در سال 1999 میلادی برای تغییر ساختار سیاسی کشور به جمهوری با شکست مواجه شد تاکنون هیچ گاه بحثی جدی برای تغییر سیستم سیاسی کانادا در این کشور که در سال 1867 ایجاد شد، شکل نگرفته است.

به همین دلیل هواداران پادشاهی و جمهوریخواهان که البته هر دو گروه‌هایی حاشیه‌ای و کم‌طرفدار در کانادا هستند قرار گرفتن بحث آینده سیاسی کانادا در فهرست اولویت‌های رسانه‌ای مقارن با سفر پرنس چارلز آن هم با توجه به شیوع آنفلوآنزای خوکی در این کشور را اندک می‌دانند.

رابرت فینچ، رئیس اتحادیه هواداران سلطنت کانادا می‌گوید: این سفر فرصتی است تا کانادایی‌ها بیشتر با پادشاه آینده خود آشنا شوند. اگرچه پرنس چارلز پیش از این 14 بار به کانادا سفر کرده که آخرین بارش در سال 2001 میلادی بوده لیکن فینچ می‌افزاید: مساله سلطنت هنوز برای شهروندان کانادا موضوعی ناشناخته است که باید به آن خو بگیرند.

جمهوریخواهان در نقطه مقابل ابراز اطمینان می‌کنند وقتی کانادایی‌ها به پرنس چارلز به عنوان پادشاه آینده بریتانیا و به تبع آن پادشاه خود می‌نگرند، از خود خواهند پرسید آیا لازم است کانادا رابطه خود با بریتانیا را حفظ کند؟

نظرسنجی‌ها در سال‌های اخیر از گرایش مردم به سوی جمهوریت حکایت دارند. در نظرسنجی‌ای که در ماه ژوئن توسط Strategic Counsel از موسسات افکارسنجی کانادا انجام شد 65 درصد کانادایی‌ها بر این باور بودند این کشور باید روابطش را پس از پایان سلطنت الیزابت دوم با بریتانیا قطع کند در حالی که 35 درصد خواهان تمکین به سلطنت جانشین او بودند.

تام فردا، کسی که رهبری گروهی تحت عنوان «شهروندان جمهوری کانادا» به عنوان یکی از مهم‌ترین گروه‌های هوادار برقراری نظام جمهوری در کانادا را به عهده دارد، می‌گوید: هواداران ما دوست دارند اعضای خاندان سلطنتی در بریتانیا بمانند اما ما ترجیح می‌دهیم آنان را در کانادا ببینیم تا شاید مردم به فکر افتند و در مورد ساختار حاکمیتی کشور فکر کنند. او که گروهش با گروه‌های همفکر در استرالیا ارتباط دارد و شیوه‌های تبلیغاتی علیه نظام سلطنت را از آنها به عاریت می‌گیرد، می‌افزاید: با گذشت هر روز به پایان سلطنت نزدیک‌تر می‌شویم.

بر اساس نظرسنجی‌های اخیر 51 درصد مردم استرالیا از خلاص شدن از شر سلطنت‌ حمایت می‌کنند، نرخ حمایت از پایان سلطنت در نیوزلند 42 درصد و در بریتانیا در حدود 18 درصد است.

در چنین شرایطی خیلی‌ها گمان دارند مردم استرالیا، کانادا و نیوزلند پیش از آن که دهه آینده میلادی به پایان برسد به قطع رابطه با خاندان سلطنتی بریتانیا، تغییر نظام حکومتی و استقرار جمهوریت رای خواهند داد.

با این اوصاف ادامه تبعیت «تاج برگ افرا»ی کانادا از پرس چارلز پس از مرگ مادرش و رسیدن نوبت سلطنت به او چندان قطعی به نظر نمی‌رسد. با این حال کانادایی‌ها در وضعیت کنونی با توجه به مشکلات اصلاح قانون اساسی، تعیین رئیس دولت جدید و قطع رابطه با خاندان سلطنتی بریتانیا ترجیح می‌دهند زیر ساختار بریتانیا باقی بمانند.

خورشید حاکمیت بریتانیا بر کشورهای عضو جامع مشترک‌المنافع به‌ویژه آنانی که با سیستم فرمانداری کل مدیریت می‌شوند رو به خاموشی است و به اعتقاد اکثر کارشناسان لندن هم به‌رغم میل خود این واقعیت که استعمار پیر دیگر قادر به حفظ سلطه خود بر ممالک سلطنت‌نشین نیست را به قطع و یقین پذیرفته است.

مترجم: فرزین تکلو
منبع: گلوب اند میل