سلام بر عشق

دراین‌باره صاحب کتاب روضات الجنات می‌نویسد: پس از مفید، کسی به این عنوان شهرت نیافته است.

شیعه و سنی، او را به عظمت و دانش و ریاست و بزرگواری شناخته‌اند و ستوده‌اند.

علامه حلی، ایشان را چنین معرفی می‌کنند: محمد بن محمد بن نعمان ملقب به مفید و معروف به ابن‌معلم، از بزرگوارترین مشایخ شیعه و رئیس و استاد آنها بوده و علمای بعد از او از وی استفاده برده‌اند و برتری او در فقه و کلام و روایت، مشهورتر از آن است که وصف شود. او اوثق زمان خود و عالم‌ترین آنها بود.

از استادان شیخ مفید می‌توان به شیخ صدوق اشاره کرد. معاریف شاگردان ایشان نیز عبارتند از: ابوالفتح کراکچی و شیخ طوسی و نجاشی و سلار دیلمی و سیدمرتضی و سیدرضی مولف نهج‌البلاغه.

موقعیت علمی: شیخ مفید در تمام فنون معموله عصر، ید طولی و اطلاع وافی و کافی و مخصوصا در علم کلام و مناظره مهارتی بسزا داشته چنان که او را بزرگ متکلمان شیعه و رئیس آنها شمرده‌اند.

مناظرات او با عده‌ای از بزرگان اهل سنت مشهور است بویژه با قاضی عبدالجبار معتزلی که چون عاجز از پاسخ دادن به وی شد، او را به جای خود نشانید و به عنوان مفید شناخت و به (انت مفید حقا)‌ خطاب کرد و (عضدالدوله دیلمی)‌ که از این معنی باخبر شد، برای اظهار قدردانی از مقام علمی وی، یک غلام و یک جبه و یک دستار و یک مرکب خاص با زین و لجام زرین و صد دینار زر به وی بخشید و قرار گذاشت روزی 10 من نان و 5 من گوشت به حضار مجلس او که محض استفاده علمی حاضر می‌شدند، اهدا شود.

شیخ مفید حدود 200 کتاب و رساله در فنون مختلفه بویژه در علم کلام و مناظره تالیف کرده که بخشی از آنها از گزند روزگار محفوظ مانده. چنانچه مرحوم مجلسی هنگام تدوین مجلدات بحارالانوار، 18 کتاب از آثار ایشان را دارا بوده و اسامی کتاب‌ها و رسائل نامبرده را نجاشی در رجال خود متجاوز از 170 مجلد یاد کرده است. از کتب ایشان آنچه مشهور است یکی ارشاد، دیگری اوائل المقالات، دیگری المجمل، دیگری مسار الشیعه و یکی هم مقنعه در فقه امامیه و... است.

ازجمله فضایل و امتیازات شیخ مفید نامه‌هایی است که از ناحیه مقدسه حضرت ولی عصر (عج)‌ برای ایشان صادر شد که آغازشان چنین است:«للاخ السدید و الولی الرشید الشیخ المفید ابی عبدالله محمد بن محمد بن نعمان ادام الله اعزازه»؛ و دیگری: «ایها اناصر للحق و الداعی الیه بکلمه الصدق»