دردهای‌ کمرشکن

البته‌ این مساله مختص ایران نیست. همه ساله بیش از یک میلیون کارگر در دنیا به کمردرد مبتلا می‌شوند. از هر 5 صدمه‌ای که در محیط کار رخ می‌دهد، یکی مربوط به صدمات کمر است. در حقیقت آسیب‌های کمر دومین عامل شکایت و درد در محیط‌های کار است. در آمریکا کمردرد، معادل 30 تا 80 میلیارد دلار در سال از تولید کم کرده است! حدود 90 درصد افراد در عمر خود کمردرد را یک بار هم که شده حس کرده و 50 تا 70 درصد مردم دوره‌های مکرر کمردرد را در طول زندگی‌شان تجربه می‌کنند. کمر درد، یکی از شایع‌ترین علل مراجعه بیماران به مطب‌ها و کلینیک‌های پزشکی و بعد از سر درد دومین علت مراجعه به متخصصان مغز و اعصاب است. اما نکته مهم این است که اکثر این کمر دردها قابل پیشگیری هستند. به همین دلیل است که روزی در سال به ستون فقرات اختصاص داده شده است تا در آن روز به بحث پیشگیری از کمردرد پرداخته شود.

زندگی غیر بهداشتی

بیشترین صدمات ستون فقرات در افراد 16 تا 30 ساله رخ می‌دهد. یکی از دلایل کاهش سن ابتلا به کمر درد، نحوه زندگی نامناسب و وضعیت کاری و شغلی افراد است. بی‌تحرکی در محیط‌های اداری و نداشتن فعالیت‌های فیزیکی از دلایل اصلی این مشکل است. از سوی دیگر فعالیت‌های جسمی ‌نیز بدون رعایت نکات لازم انجام می‌شود.

حداکثر باری که یک انسان می‌تواند در درازمدت و بدون آسیب به کمر بلند کند، حدود 23 کیلوگرم است. اما اکثرا به آن توجهی نمی‌شود و افراد دارای مشاغل سنگین دچار کمردرد می‌شوند.

از سویی اکثر افراد نسبت به وزن خود بی‌توجه هستند. چاقی و برآمدگی شکم از علل ایجاد کمردرد است، به ‌این ترتیب که به دنبال برآمدگی شکم، گودی ناحیه‌ کمر افزایش می‌یابد که‌این امر می‌تواند در دراز مدت به مفاصل بین مهره‌ها فشار بیاورد و باعث دردهایی در ناحیه کمر شود.

متاسفانه طرز نشستن،‌ خوابیدن، نوع راه رفتن و نوع کفش انتخابی در میان جامعه ما اصلا استاندارد نیست. این در حالی است که حتی آموزش‌های لازم به افراد برای اصلاح کردن این سبک زندگی در کشور ما وجود ندارد. در کشورهای پیشرفته به همه افراد آموزش‌های لازم برای کار در اداره‌ها و... از طریق مجلات و بروشورهای مختلف داده می‌شود، ولی در ایران هیچ‌کدام از این اقدامات صورت نمی‌گیرد.

نشستن صحیح

شاید برای بسیاری پیش آمده باشد که پس از چند ساعت نشستن پشت صندلی دچار کمر درد شده باشند. در واقع نشستن غیراستاندارد باعث فشار روی ستون مهره کمری و پشتی شده و در دراز مدت سبب تخریب و آرتروز ستون مهره‌ها می‌شود.

ستون مهر‌ه‌ها شامل ستون مهره پشتی و کمری است که ستون مهره پشتی حالت برآمدگی و ستون مهره کمری حالت فرورفتگی دارد، بنابراین صندلی استاندارد باید این انحناها را داشته باشد، به طوری‌که در ناحیه کمر، برآمدگی مناسب داشته تا فرو رفتگی آن ناحیه را بپوشاند و بالعکس در ناحیه پشتی مقداری خمیدگی وجود داشته باشد تا برآمدگی ناحیه پشتی را پر کند و ستون مهره‌ها (پشتی و کمری) در یک وضعیت خوب و مطلوبی قرار گیرد.

طول نشیمنگاه صندلی بسیار مهم است به طوری که باید متناسب با طول ران باشد. در غیر این صورت باعث خم شدن زانو شده و فرد از پشتی صندلی فاصله می‌گیرد که ‌این با اصول استاندارد سازگار نیست.

وجود زیرپایی در حین نشستن پشت میز بسیار ضروری است. مفصل ران با لگن باید حالت زاویه حاده (کمتر از 90 درجه) داشته باشد تا گردش خون در ناحیه مفصل لگن بخوبی انجام شود.

راست نشستن بیش از حد باعث درد در ستون مهره‌ها و عضلات کمری می‌شود. پس اگر از صندلی برای طولانی مدت استفاده می‌شود، باید زاویه نشیمنگاه و پشتی ثابت بماند تا کمترین فشار به ستون مهره کمری وارد شود.

جدی بگیرید

کمر درد بیماری شایعی است که باید جدی گرفته شود. بی‌توجهی به کمر درد تنها درد کشیدن را به همراه ندارد. دردهای کمر باید همچون سایر انواع درد مورد پیشگیری پزشکی قرار گیرد. استفاده از مسکن برای کنترل درد، تنها تا 48 تا 72 ساعت پس از بروز این عارضه مجاز است و پس از تداوم درد حتما باید به پزشک مراجعه شود. بی‌توجهی به‌این نوع درد می‌تواند به اختلال در نحوه راه رفتن منجر شود. علاوه بر آن کوتاه شدن اندام و ساییده شدن مفاصل از عواقب تحمل بیجای کمر درد به مدت طولانی است.

کاهش کارایی مغز، تضعیف قدرت حافظه، اختلال در قدرت تصمیم‌گیری و عدم تمایل به معاشرت، از دیگر عوارض ناشی از دردهای طولانی کمر است.

بیشتر کمر دردها بدون مداخله جراحی قابل درمان است و درمان‌های طبی و نگه دارنده منجر به بهبود کامل آنها بدون عوارض خاص می‌شوند. در اکثر موارد حتی در افراد مبتلا به دردهای سیاتیکی که علائم حسی یا حرکتی از خود بروز می‌دهند تقریبا به مدت 2 ماه درمان دارویی به کار گرفته می‌شود. در صورتی که درمان دارویی در جهت بهبود بیمار موثر نباشد و مشکلات حسی و حرکتی ادامه یابد یا مشکلات دیگری وجود داشته باشد، آن‌گاه عمل جراحی لازم می‌شود.

ورزش‌های کششی عضلات کمر که در حالت خوابیده به شکم یا پشت انجام می‌شود، شنا، پیاده‌روی و یوگا از جمله فعالیت‌هایی هستند که در درمان کمر درد به کار می‌روند.

از همه قابل توجه‌تر این است که رعایت نکات اصولی در زندگی روزمره می‌تواند در کم کردن شیوع کمر درد و بهبود آن تاثیر بسزایی داشته باشد. و در نهایت باید توصیه کرد که کمردرد را از بروز نخستین علائم جدی بگیرید و آن را پیگیری کنید.