روز عصای سفید

روز جهانی نابینایی فرصتی است تا اطلاعات فعالیت‌های انجام شده از سوی سازمان بهداشت جهانی و فعالیت‌هایی که در کشورهای مختلف انجام شده است، جمع‌آوری شود و در مجموع بتواند راه‌حل مناسبی برای پیشگیری از این مشکل در سراسر دنیا اتخاذ شود و از طرفی، در هر کشوری بتواند امکاناتی را برای نابینایان به وجود آورد تا این گروه نیز بتوانند از امکانات موجود بهره ببرند و به نحو مطلوب به زندگی خود ادامه دهند.

در کنار این مناسبت از سال2000 میلادی سازمان بهداشت جهانی، دومین پنجشنبه ماه اکتبر هر سال را روز جهانی نابینایی نامگذاری کرد.

روز جهانی بینایی تلاش می‌کند توجه عمومی را به این نکته جلب کند که 80 درصد موارد نابینایی، قابل پیشگیری یا درمان هستند و دولت‌ها و موسسات و سایر منابع سرمایه‌گذار را باید تشویق کرد تا در پیشگیری جهانی از نابینایی سرمایه‌گذاری کنند. هر چند هزینه اقتصادی سالانه پیشگیری از نابینایی در جهان حدود 28 میلیارد دلار تخمین زده می‌شود، اما نسبت به دیگر مقوله‌های بهداشتی درمانی، درمان‌های بازیابی بینایی و راه‌های پیشگیری از ابتلا به نابینایی از مقرون ‌به‌صرفه‌ترین اقدامات درمانی در مقوله بهداشت و درمان هستند. برنامه اصلی روز جهانی بهداشت در سال‌ 2008، روی بیماری‌های چشم و مشکلات بینایی در افراد مسن جامعه و با شعار «چشم‌ها برای آینده» و مبارزه با نقص بینایی در سنین کهنسالی متمرکز بود.

شعار امسال روز جهانی بینایی با موضوع جنسیت و سلامت چشم، دسترسی برابر به خدمات مراقبتی انتخاب شده است.

برای پیشگیری

در کشورهای مختلف جهان، برنامه‌های بهداشتی درمانی وسیع و گسترده‌ای برای پیشگیری از ابتلا به انواع بیماری‌ها و مشکلات بینایی انجام شده یا در حال انجام است. زیرا80 درصد دلیل کوری قابل اجتناب‌پذیر هستند؛ در حقیقت 60 درصد موارد درمان و 20 درصد قابل پیشگیری هستند. بر این اساس بود که طرحی جهانی برای مبارزه با نابینایی شکل گرفت.

سازمان بهداشت جهانی با همکاری آژانس بین‌المللی پیشگیری از نابینایی و بعضی سازمان‌های غیردولتی بین‌المللی درباره مدیریت پیشگیری از اختلالات بینایی، برنامه‌ای را تحت عنوان طرح بینایی2020 با هدف حذف نابینایی‌های اجتناب‌پذیر تا سال 2020 طراحی کرده و به مرحله اجرا گذاشته است، تا این‌که برای همه افراد بشر حق برخورداری از دیدن فراهم شود. در حال حاضر، بیش از 100 کشور جهان اجرای این طرح را آغاز کرده‌اند. به‌نظر می‌رسد انجام موفقیت‌آمیز برنامه بینایی 2020 باعث جلوگیری از نابینا شدن حدود 100میلیون نفر در سطح جهان بشود.

البته دستیابی به این هدف به پیشرفت نظام سلامت کشور بستگی دارد. ارتقای سلامت کشور می‌تواند تضمین کننده دستیابی به مطلوب‌ترین میزان ممکن بینایی برای همه افراد است و به تبع آن، افزایش کیفیت زندگی باشد.

مناسب‌سازی محیط شهری

شعار سال 1387سازمان بهزیستی برای روز نابینایان «مناسب‌سازی محیط زندگی شهری و عدالت اجتماعی برای نابینایان» بود؛ عنوانی که بسیار درست و بجا بود.

نابینایان به عنوان شهروندان درجه یک برای فعالیت‌های اجتماعی خود نیازمند امکانات هستند. این مساله در کشورهای پیشرفته به عنوان یک اصل دیده می‌شود و در بیشتر خیابان‌ها و مکان‌های عمومی می‌توان نمونه‌هایی از معابر ویژه نابینایان را مشاهد‌ه کرد. همچنین د‌ر بیشتر تقاطع‌ها و کنار خطوط عابر پیاد‌ه د‌ر کشورهای توسعه‌ یافته، صد‌ای زنگی ملایم هنگام سبز شد‌ن چراغ بلند می‌شود و با شنید‌ن صد‌ای این زنگ‌ها، عابران نابینا براحتی می‌توانند‌ مسیر را بپیمایند‌.

در برخی کشورها برای تسهیل در عبور امن و بی‌خطر نابینایان از عرض خیابان، سامانه مجهز به بلندگو برای اعلام وضعیت چراغ راهنمایی به شخص نابینا نصب شده است و نوع سیگنالی از دستگاه برای فرد نابینا پخش می‌شود که در حالات مختلف، چراغ راهنمایی (سبز، زرد، قرمز) تفاوت دارد. این صدا به نابینا کمک می‌کند تا با تشخیص جهت پخش صدا، خود را به محل نصب دکمه فشاری برساند و با فشار دادن دکمه، درخواست خود را برای عبور از عرض خیابان اعلام کند. پس از چند ثانیه، چراغ راهنمایی سواره‌رو قرمز و چراغ عابر پیاده برای نابینا سبز می‌شود. البته همزمان، صدای سیگنال بلندگوی دستگاه متناسب با وضعیت جدید تغییر می‌یابد و فلش تعبیه شده روی دکمه فشاری با لرزش خود به نابینا کمک می‌کند تا با لمس آن، از جهت مناسب برای عبور از عرض خیابان مطلع شود.

اما در کشور ما وضعیت بسیار نامناسب است.در حقیقت حفاری‌های شرکت‌های مختلف آب و فاضلاب، گاز و وجود چاله‌های متعدد در خیابان‌ها افراد سالم را نیز برای تردد دچار مشکل می‌کند تا چه برسد به نابینایان. ناهمواری‌ها و پستی و بلندی‌های پیاده‌روها و کوچه‌ها، پله‌های زیاد مقابل در ورودی ادارات و شرکت‌ها راه را برای تردد نابینایان ناهموارتر کرده است. البته وسایل حمل و نقل عمومی نیز وضعیت بهتری نسبت به خیابا‌ن‌ها و اماکن عمومی ندارند.

در واقع نامناسب بودن محیط شهری، نابینایان را در استفاده از خیابان‌ها و فضای عمومی مانند پارک‌ها و حضور فعال و پررنگ در اجتماع محروم کرده است و در عمل آنها را به خانه‌نشینی و دوری گزیدن از اجتماع ترغیب می‌کند.