مرا در آغوش بگیر

دکتر مامک شریعت، متخصص بهداشت مادر و کودک و معاون پژوهشی مرکز تحقیقات مادر، جنین و نوزاد در گفتگو با «جام‌جم» می‌گوید: تکامل در 3 حیطه جسمی، شناختی، روانی و اجتماعی صورت می‌گیرد و در تکامل جسمی، در واقع تغییرات فیزیکی بدن انسان به صورت رشد (بزرگ شدن سلول‌ها و اندام‌ها)‌ و تغییرات در حرکات (نشستن، خزیدن و ...) است.

وی می‌افزاید: در تکامل شناختی، تغییرات مغزی در شناخت عوامل مختلف بیرونی، آگاهی پیدا کردن، قدرت حل مساله و استنتاج است در حالی که در تکامل روانی اجتماعی بروز تغییرات در رفتار انسان با محیط بیرون و تعاملات اجتماعی است.

به گفته این متخصص بهداشت مادر و کودک، رشد و نمو یا به عبارتی تکامل تحت تاثیر تغییرات فیزیولوژیک داخل بدن و نیز تحت تاثیر برخی تحریکات و عوامل محیط بیرون است که در نهایت موجب رشد بدن، بلوغ جسمی، بلوغ فکری، قدرت یادگیری و برقراری روابط اجتماعی خواهد شد.

وی ابراز می‌کند: سلول‌های مغزی بتدریج از بدو تولد تا 5/1 سالگی رشد می‌کنند و عملکردهای آنها پیشرفت می‌کند و پس از آن تغییر زیادی در تعداد سلول‌های عصبی ایجاد نمی‌شود و حتی گاهی ممکن است مقداری از سلول‌های عصبی از بین بروند، که در این دوران افت و خیز، رشد سلول‌های مغزی رفتارها، شناخت از محیط و رشد حرکتی و جسمی بدن نیز بتدریج شکل می‌گیرد.

دکتر شریعت خاطرنشان می‌کند: مغز کودک بسیار انعطاف‌پذیرتر از مغز بزرگسال است و همانند خمیری می‌توان به آن شکل‌های مختلف داد به طوری که شکل‌گیری مغز و نحوه رشد آن علاوه بر مسائل ژنتیکی، سرشتی و عوامل جسمی و فیزیولوژیک بدن، در دوران نوزادی و شیرخوارگی به طور بسیار زیادی از محیط خود تاثیر می‌پذیرد.

وی می‌افزاید: محیط می‌تواند اثر مثبت یا حتی مخرب و کاهنده بر رشد مغز داشته باشد، به طور مثال تغذیه نامناسب، روابط عاطفی کم بین والدین و کودک، افسردگی و اختلالات خلق مادر، می‌تواند از تعداد سلول‌های عصبی کم کند و هم موجب کاهش در ارتقای عملکرد سلول‌های عصبی مغزی شود. به طوری که این مساله در سال‌های اول زندگی (دوران نوزادی، شیرخوارگی و...)‌ می‌تواند تاثیر خود را به صورت اختلال در یادگیری، توجه و تعاملات اجتماعی در آینده (مدرسه)‌ نشان دهد.

این پزشک متخصص یادآور می‌شود: کودک محیط خود را از 3 طریق دیدن، شنیدن و تماس‌های پوستی می‌شناسد و هر کودک پس از تولد، قدرت بینایی خیلی قوی و واضحی ندارد به طوری که رنگ‌های سرد، ملایم یا تیره هم برای او جذاب نیست و آنچه در محیط بیرون او را تحریک می‌کند و بر رشد و تکامل مغزی، روانی و اجتماعی او اثر می‌گذارد، رنگ‌های متنوع، شاد و تا حدی تند است.

وی ابراز می‌کند: نوزاد خطوط منحنی و حلقوی را می‌طلبد و بهترین محرک برای وی چهره انسان است که از این میان افرادی که دارای صداهای زیر و بلند هستند، جذابیت بیشتری برای نوزاد خواهند داشت. بنابراین می‌توان گفت، بهترین محرک صوتی نوزاد، صدای انسان بخصوص صدای زنانه است.

تماس‌های پوستی و رشد مغز

تماس‌های پوستی راه دیگری برای افزایش شناخت مغز و رشد مغزی و رشد روانی نوزاد است.

نوزادان از همان دقایق اول تولد، تماس پوستی را می‌طلبند،‌ از این رو پس از تولد بهتر است نوزاد روی سینه مادر قرار بگیرد؛ چراکه تماس پوستی با بدن نوزاد و در‌ آغوش کشیدن او برای والدین نیز بسیار موثر است.

دکتر شریعت در این باره می‌افزاید: این امر به برقراری روابط عاطفی بین والدین و نوزاد و نیز ایجاد حس اعتماد به نفس و آرامش روانی در نوزاد و در آینده او کمک بسیار زیادی می‌کند.

وی اظهار می‌کند: تماس‌های پوستی به طور منظم و در سطح وسیع‌ همانند ماساژ دادن تمام بدن نوزاد روزانه به صورت چندین مرتبه و حتی بستن کانگورویی کودک در آغوش والدین، علاوه بر آن که بر تکامل مغزی کودک کمک‌کننده است؛ بلکه برای والدین بخصوص مادران که معمولا پس از زایمان مضطرب و نگران و حتی افسرده هستند، بسیار کمک‌کننده است. بنابراین برقراری آرامش در کودک، افزایش سرعت تکامل نوزاد و رشد مغزی او موجب ارتقای سطح روحی و روانی مادر می‌شود.

توصیه مادرانه

به گفته این پزشک متخصص، توصیه می‌شود مادران چشم در چشم کودک خود انداخته و شرایطی را فراهم سازند تا نوزاد نیز بتواند بخوبی در چهره آنها نگاه کند.

با او صحبت کنند، برای او شعر و آواز بخوانند و هر روز وی را یک تا 2 مرتبه ماساژ دهند. (تماس بدن از فرق سر تا نوک پا)‌ که در این امر پدران نیز می‌توانند مشارکت داشته باشند تا با این رفتار خود، هم مادر را مورد حمایت خود قرار دهند و از اضطراب وی بکاهند و هم روابط عاطفی بین پدر و فرزند را قوی‌تر کنند.