زغال سنگ، روزگار زرندی‌ها را سیاه کرد

انباشت سرمایه در بیابان

از آنجا که در حال حاضر به دلیل فروش نرفتن محصول زغال‌سنگ زرند دیگر محوطه کارخانه زغالشویی این شهر جایی برای نگهداری زغال‌ها ندارد، آنها را در بیابان‌های اطراف روی هم انباشته (دپو) می‌کنند که همین استفاده نکردن از تولیدات زغال‌سنگ کرمان تاثیرات منفی بر درآمد منطقه داشته و مشکلات مالی زیادی برای اهالی به وجود است.

نماینده مردم شهرستان‌های زرند و کوهبنان در مجلس شورای اسلامی در گفتگو با جام‌جم ضمن اشاره به انباشته شدن این زغال‌ها گفت: برای رفع این مشکل بارها از تریبون مجلس به مسوولان حتی تذکر جدی داده‌ام ولی متاسفانه تبعات و نتیجه وارد کردن مستقیم زغال و کک از چین و استرالیا باعث شد علاوه بر این که این مشکل حل نشود، بلکه روند بحران در مجموعه فعالان و دست‌اندرکاران زغال‌سنگ کرمان رو به تزاید باشد. شرکت زغال‌سنگ کرمان دارای غنی‌ترین ذخایر زغال‌سنگ ایران است ضمن این که شرکتی دولتی است و در نهایت عواید یا زیان آن متوجه مردم می‌شود. بنا به این گزارش، زندگی حداقل 80 درصد اهالی منطقه ‌ به فعالیت در شرکت یاد شده گره خورده است.

دکتر حسین امیری افزود: در آغاز بروز این مشکل، مذاکراتی با مسوولان ذوب‌آهن اصفهان انجام دادیم و آنها انجام تغییرات را در کارخانه کک‌سازی اصفهان، تنها دلیل نخریدن محصول زغال‌سنگ کرمان عنوان کردند ولی با گذشت زمان مشخص شد نه تنها تغییراتی در کار نبوده، یا اگر هم بوده در مقطعی اندک صورت گرفته و تمام شده بلکه برای تامین نیاز کارخانجاتشان آنها زغال مورد نیاز خود را از خارج کشور وارد می‌کنند.

وی با اشاره به این‌که در حال حاضر مخصوصا به دلیل واردات زغال‌سنگ، بخشی از ثروت عمومی جامعه و سرمایه ملی در محوطه زغالشویی زرند و بیابان‌های اطراف در حال از بین رفتن است، از توافق با مسوولان ذوب‌آهن اصفهان برای خرید سالانه حدود 300 هزار تن زغال‌سنگ معادن زرند و انجام مذاکراتی با کشور مالزی برای صادرات این محصول یاد کرد و افزود: در صورت عقد قرارداد با طرف مالزیایی، سالانه حدود 200 هزار تن زغال‌سنگ صادر می‌شود که با در نظر گرفتن توافق صورت گرفته با اصفهان، علاوه بر این که بخش عظیمی از محصول کنستانتره معادن زغال‌سنگ زرند به فروش می‌رود، مابقی آن هم در کارخانه کک سازی زرند مصرف می‌شود.

در همین راستا معاون سیاسی و امنیتی استاندار کرمان، دلیل فروش نرفتن محصول زغال‌سنگ را کاهش جهانی قیمت زغال عنوان کرد و با اشاره به نامه‌نگاری‌های انجام شده با رئیس‌جمهوری و وزیر صنایع و معادن بر چشم‌انداز روشن و نتایج مثبت برای رفع این مشکل تاکید کرد و از متوقف شدن واردات زغال‌سنگ به کشور خبر داد.

فاجعه پشت در

انباشته شدن بیش از 600 هزار تن زغال سنگ کنستانتره درمحوطه کارخانه زغالشویی زرند و بیابان‌های اطراف، تهدیدی جدی برای منطقه است چرا که در صورت آتش گرفتن این محصول (به هر دلیلی، صاعقه، بی‌احتیاطی و...) که فقط به یک جرقه نیاز دارد، فاجعه‌ای بزرگ شهر زرند و ساکنانش را می‌بلعد!

وجود نیروگاه برق زرند و منبع نگهداری سوخت آن و قرار داشتن ایستگاه راه‌آهن شهر زرند در فاصله بسیار نزدیک به کارخانه زغالشویی که روزانه تعداد زیادی واگن سوخت و مسافر از آن عبور و یا توقف می‌کنند، باعث بروز این نگرانی شده که در صورت بروز حادثه‌ای مثل آتش‌سوزی،‌خطرات و تلفات انسانی، مالی و زیست‌محیطی هم قابل پیش‌بینی نباشد و نتوان از عهده جبران چنین پیامدی برآمد.

رحمانی فرماندار زرند که احتمال وقوع این حادثه را بعید نمی‌داند به خبرنگار جام‌جم گفت: مذاکرات متعددی صورت گرفته تا هر چه سریعتر با فروش و حمل این زغالسنگها از منطقه اطراف کارخانه همچنین از محوطه کارخانه، خطر بروز چنین حادثه‌ای برطرف شود.

زندگی با سیاهی زغال

تبعات زیست محیطی دپو (انبار) کردن زغالسنگ‌ها و دود غلیظ سیاهی که در نتیجه فعالیت همین کارخانه زغالشویی وارد هوای منطقه می‌شود از دیگر مشکلاتی است که مردم زرند با آن درگیرند.

احتمال قرار داشتن زغال‌های دپو شده در مسیر یا روی سفره‌های آب زیرزمینی، وزش بادهای موسمی و محلی که گرد زغال‌ها را در فضای شهر می‌پراکند، دودی که از دودکش کارخانه زغالشویی بر می‌آید و به تبع آن به‌وجود آمدن مشکلات تنفسی و... از جمله تبعات مضر زیست‌محیطی کارخانه زغالشویی زرند است.

در منطقه اکبرآباد شهر زرند، غلظت دود ناشی از دودکش کارخانه زغالشویی و گرد زغال‌های دپوشده باعث بروز مشکلات تنفسی برای ساکنان این منطقه علی‌الخصوص کودکان شده و نفوذ گردو‌غبار زغال به داخل منازل مردم به روزگار و زندگی‌شان انگار که رنگ سیاه زده است.

غلظت آلودگی هوا در این منطقه به گونه‌ای است که ساکنان منازل حتی نمی‌توانند لباس‌های شسته‌شده خود را (برای خشک شدن یا...) در هوای آزاد پهن کنند چون با گذشت فقط چند دقیقه، گرد و غبار زغال‌ها تمامی لباس‌ها را سیاه می‌کند.

مدیرکل سازمان محیط زیست استان کرمان، در گفتگو با جام جم با تاکید بر تهدیدات و تبعات زیست‌محیطی کارخانه زغالشویی و زغال‌های دپوشده در محوطه آن برای محیط زیست و ساکنان شهر زرند گفت: محیط‌زیست با دپو کردن زغال‌ها در سطح زمین مخالف است بنابر این زغال‌ها باید هرچه سریع‌تر از محوطه کارخانه جمع‌آوری شود.

وظیفه شرعی و قانونی

مهندس دامنگیر، با تاکید بر لزوم رعایت ضوابط زیست‌محیطی و بهداشتی به عنوان وظیفه‌ای شرعی و قانونی افزود: مهم‌ترین مساله برای سازمان محیط‌زیست ضمن درنظر گرفتن وضعیت اشتغال مردم، گذران زندگی‌شان و روند کارآفرینی در استان، بحث سلامت خود مردم منطقه است و محیط‌زیست در این زمینه با هیچ‌کس تعارف ندارد.

وی به تعیین یک ضرب‌الاجل یا مهلت سه‌ماهه برای مشخص شدن وضعیت زغال‌های انباشته‌شده اشاره کرد و گفت: وجود هر ماده جامد یا گاز بیش از حد طبیعی برای سلامت انسان مضر است لذا از مسوولان کارخانه خواسته شده است تا طرحی برای جمع‌آوری هرچه زودتر این زغال‌ها ارائه دهند.

مهندس دامنگیر همچنین با اشاره به وضعیت نگران‌کننده‌ای که به خاطر وجود ذرات معلق زغال در هوا به وجود آمده و مشکلات تنفسی برای مردم زرند و نواحی اطراف ایجاد کرده، از قاطعیت سازمان محیط زیست بر ملزم کردن مسوولان کارخانه برای جلوگیری از پراکنده شدن خاک زغال‌ها در هوا خبر داد. وی همچنین از مسوولان واحدهای صنعتی خواست در راستای توسعه پایدار و داشتن چشم‌اندازی روشن از آینده خود و مردم، بیشتر به رعایت مسائل زیست‌محیطی اهمیت دهند؛ مثل استفاده از فیلترها یا نصب فیلترهای مخصوص و ....