دیپلماسی پارلمانی لاریجانی

تقریبا یک سال پیش و در همین ایام بود که علی لاریجانی تنها چند ماه پس از به عهده گرفتن ریاست مجلس، عازم اجلاس بین‌المجالس جهانی در ژنو شد و پس از دیدارهای مختلفی که در حاشیه این اجلاس برگزار کرد، کشور سوئیس را به مقصد فنلاند ترک کرد.

لاریجانی در دیدارهایش در سوئیس و فنلاند و بخصوص در دیداری که با خاویر سولانا، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزار کرد، نشان داد اگرچه از دبیری شورای امنیت ملی کنار گذاشته شده است، اما قصد دارد در مسوولیت جدیدش در ریاست قوه قانونگذاری، فعالیت پیشین خود یعنی مذاکره با مقامات خارجی را در قالبی جدید پیگیری کند. البته باید اذعان کرد در شرایطی که کشورهای اروپایی در دیپلماسی دولت نهم از جایگاه قابل اعتنایی برخوردار نبودند و از طرفی، با توجه به منطقی، معتدل بودن و تسلط لاریجانی بر مذاکرات، همواره او توانسته است خود را به عنوان یکی از اصلی‌ترین پل‌های ارتباطی میان ایران و کشورهای اروپایی در سال‌های اخیر مطرح کند. لاریجانی مهر ماه سال گذشته یک هفته پس از بازگشت از سفر خود به اروپا، عازم سفر خارجی دیگری شد تا دیگر کسی درخصوص عزم جدی او برای فعال‌سازی دیپلماسی پارلمانی شکی نداشته باشد. این سفر به مقصد کشور عربی بحرین انجام شد و نشان داد لاریجانی در سفرهای خارجی خود به منطقه خاورمیانه و مسائل منطقه‌ای نیز نگاه ویژه‌ای دارد. در همان زمان، سفرهای خارجی رئیس مجلس شورای اسلامی با انتقادهایی مواجه شد. برخی اعتقاد داشتند این سفرها به نوعی موازی‌کاری با دستگاه سیاست خارجی دولت محسوب می‌شود، اما این انتقادات باعث نشد که لاریجانی از تلاش خود برای حداکثرسازی بهره‌وری از ظرفیت بالای دیپلماسی پارلمانی در جهت تقویت عمق استراتژیک خارجی جمهوری اسلامی ایران دست بردارد.

در همین ارتباط و در ادامه تلاش‌های رئیس مجلس برای فعالیت در عرصه دیپلماسی، لاریجانی چندی پیش یکی از دیپلمات‌های باسابقه کشور را به عنوان مدیرکل بین‌الملل مجلس معرفی کرد.

وی در مراسم معارفه پرویز شیخ‌الاسلام با اشاره به آن که قوه مقننه در هر کشوری ظرفیت بسیار مهمی برای تسهیل روابط دیپلماسی دارد، گفت: قوه مقننه در بسیاری از کشورها نقش بی‌بدیل و بسزایی در ایجاد ارتباط بین‌الملل دارد و این مساله زمانی موثر است که از عقبه کارشناسی و برنامه‌ریزی برخوردار باشد. رئیس مجلس در این مراسم با اشاره به سابقه کاری شیخ‌الاسلام در وزارت امور خارجه در اوایل انقلاب افزود: وی کسی است که 28 سال در دیپلماسی کشور نقش فعالی داشته و شرایط سختی را طی کرده‌ است. لاریجانی در این مراسم، ارائه فکر و ایده‌های نو در دیپلماسی پارلمانی را یکی از ضروریات خواند و گفت: امروز کشور از ظرفیت خوبی برخوردار است و با توجه به نقش تعیین‌کننده دیپلماسی برای کشورها، به کار حرفه‌ای نیازمند هستیم.

لاریجانی به دنبال حل مشکلات منطقه‌ای

در حال حاضر و با این که حدود یک هفته از آغاز به کار مدیرکل امور بین‌الملل جدید مجلس می‌گذرد، لاریجانی روسای مجالس دو کشور منطقه یعنی عراق و ارمنستان را به ایران دعوت کرده است تا در دیدار با آنها به بررسی مسائل مختلف بپردازد. با توجه به مشکلاتی که این دو کشور با همسایگان خود دارند، این ارزیابی تقویت می‌شود که لاریجانی در جریان دیدار خود ضمن گفتگوهای متعارف، قصد نوعی میانجیگری برای بهبود روابط کشورهای منطقه را دارد. عراق از مدتی قبل در پی انفجاری در این کشور که تعداد زیادی تلفات در بغداد داشت، روابط خود را با سوریه کاهش داده است. مقامات کشور عراق معتقدند، برخی سران حزب بعث که در سوریه پناه گرفته‌اند، هدایت این عملیات تروریستی را برعهده داشتند و از همین‌رو از دمشق خواسته این افراد را به عراق تحویل دهد و این در حالی است که سوریه چنین مساله‌ای را قبول ندارد.

جمهوری اسلامی ایران در یک مرحله با اعزام وزیر امور خارجه خود به این دو کشور تلاش کرد، به عنوان میانجی روابط مکدر بغداد و دمشق را بهبود بخشد ولی با توجه به مواضعی که مسوولان دو کشور پس از آن دیدارها داشتند، به نظر می‌رسد تهران در آن مرحله چندان موفق نبود.

در دور جدید فعالیت‌های جمهوری اسلامی ایران چنین پیداست که علی لاریجانی قصد دارد اقدامات قبلی دستگاه دیپلماسی را تکمیل کند.

لاریجانی در دیداری که دوشنبه شب با ایاد السامرایی، رئیس مجلس عراق داشت با اشاره به شکست سیاست نظامیگری در منطقه، ضرورت همکاری نزدیک‌تر کشورهای مسلمان در فضای کنونی منطقه را یادآور شد.

اما کشور ارمنستان که رئیس مجلس آن، دومین مهمان لاریجانی در دو روز گذشته بود یکی دیگر از کشورهایی است که از اختلاف با یکی از همسایگان خود رنج می‌برد.

اما این اختلاف از نوع اختلاف سوریه و عراق نیست و به دلیل ابهام در مالکیت یک منطقه مرزی به وجود آمده است. این منطقه مرزی کوهستانی که قره‌باغ نام دارد از مدت‌ها قبل عامل مناقشاتی میان کشور ارمنستان و جمهوری آذربایجان بوده و تاکنون کشورهای زیادی تلاش کرده‌اند تا اختلاف این دو کشور را در این خصوص حل و فصل کنند. اما ایران که با هر دوی این کشورها ارتباطات خوبی دارد، همواره تاکید کرده است که حل این مناقشات بدون همکاری کشورهای منطقه ناممکن است و بر همین اساس دور از ذهن به نظر نمی‌رسد که لاریجانی، بخشی از گفتگوهای خود را با رئیس مجلس ارمنستان به این مساله معطوف کرده باشد.

براساس گزارشی که از دیدار روز گذشته علی لاریجانی با هویک آبراهامیان، رئیس مجلس ارمنستان منتشر شد، وی در تشریح سیاست‌های منطقه‌ای و بین‌المللی جمهوری اسلامی گفت: ایران با ورود بیگانگان به منطقه مخالف و بر این باور است که مسائل و مناقشات درون منطقه‌ای باید به دست کشورهای همان منطقه حل و فصل شود.

به گزارش ایرنا، رئیس مجلس ارمنستان هم در این دیدار مواضع کشورمان در خصوص مناقشات منطقه‌ای ارمنستان بویژه قره‌باغ را منصفانه ارزیابی و از آن تقدیر کرد. البته مذاکرات لاریجانی و ادامه دیپلماسی پارلمانی وی در مهرماه به همین 2 دیدار ختم نمی‌شود، چرا که رئیس مجلس شورای اسلامی در اواخر این ماه سفر به ژنو را در پیش دارد و او در دومین سال ریاست خود بر مجلس شورای اسلامی، دومین حضور خود را در اجلاس بین‌المجالس جهانی تجربه خواهد کرد.

از همین حالا می‌توان پیش‌بینی کرد که لاریجانی در حاشیه این اجلاس نیز همچون سال قبل نشست‌های مختلفی را داشته باشد و با توجه به نشستی که قرار است فردا میان کشورهای 1+5 و ایران در سوئیس برگزار شود، اهمیت سفر آتی لاریجانی به ژنو دوچندان خواهد شد.