بازگشت پرهزینه

زلایا روز جمعه در مصاحبه با شبکه رادیویی دولتی اسپانیا تاکید کرد دولت کودتا سعی دارد با قتل او شرایط را به گونه‌ای جلوه دهد که خودکشی به نظر آید. این اظهارات با واکنش روبرتو میچله‌تی، رئیس‌جمهور موقت هندوراس مواجه شد که می‌گوید زلایا با این قسم اظهارات سعی دارد مردم را تحریک کرده و به شورش علیه دولت وادارد.

دولت کودتا به‌رغم قطع کمک‌های جهانی به هندوراس، محکومیت گسترده جهانی و حتی قطع حمایت مردم از حاکمیت همچنان مصمم به ماندن است که این روند موجب شده دودستگی و اختلاف نظر به بطن ساختار سیاسی این کشور نیز سرایت کند. خورخه اگوار، رهبر حزب اپوزیسیون سوسیال‌دموکرات با اشاره به این که دو دستگی در مورد درست یا غلط بودن عزل زلایا با کودتا به درون احزاب هم کشیده است، می‌گوید: میچله‌تی آدمی خودکامه است وگرنه نمی‌توانست با وجود این همه فشار به کار خود ادامه دهد. او با گفتن این که معتقد است دولت میچله‌تی راه مذاکره را برخواهد گزید، می‌افزاید: هر حرکتی برای قتل زلایا به معنای پایان حیات سیاسی میچله‌تی خواهد بود.

نگرانی‌ها نسبت به نیات دولت کودتا زمانی بالا گرفت که آب و برق سفارت برزیل روز سه‌شنبه قطع شد. ایالات‌متحده در واکنش به این اقدام از دولت کودتا خواست به مصونیت سفارتخانه‌های خارجی در تگوسیکالپا احترام بگذارد و برزیل درخواستی برای برگزاری نشست اضطراری شورای امنیت تقدیم این شورا کرد. نهادهای غیردولتی بین‌المللی چون دیده‌بان حقوق‌بشر اقدام دولت کودتا در سرکوب خشونت‌آمیز هواداران زلایا توسط پلیس هندوراس را محکوم کرده‌اند. ناآرامی‌ها اواخر هفته گذشته در تگوسیگالپا حداقل یک کشته و ده‌ها مجروح بر جای گذاشت.

میچله‌تی می‌گوید ادعاهایی چون احتمال حمله به سفارت برزیل شایعاتی بی‌پایه و اساس هستند. او در مقابل سعی کرده روی برگزاری انتخابات زودهنگام پارلمانی متمرکز شود و از این رهگذر بازگشت زلایا به کشور را بی‌اهمیت جلوه دهد. میچله‌تی روز پنج‌شنبه طی نطقی که به طور زنده از شبکه‌های رادیو تلویزیونی پخش شد، تصریح کرد بازگشت زلایا تاثیری بر واقعیت‌های سیاسی کشور ندارد.

در مقاله‌ای که روز جمعه در ستون دیدگاه‌ها و نظرات روزنامه واشنگتن‌پست به قلم میچله‌تی منتشر شد او ادعا کرده بود آحاد مردم در هندوراس خواستار عبور از شرایط پرالتهاب کنونی هستند و با وجود تلاش زلایا برای به راه انداختن جنجال سیاسی، اغلب مردم چشم به انتخابات 29 نوامبر (8 آذر)‌‌ دوخته‌اند.

نیان کری، از کارشناسان امور آمریکای‌لاتین در کالج دارموث در هانور معتقد است شرایط برای دولت کودتا در عمل بهتر از آن چیزی بوده که اکثر ناظران انتظار داشتند. او یادآوری می‌کند دولت کودتا ترجیح می‌دهد شرایط جاری را تا زمان برگزاری انتخابات و پایان دوران ریاست‌جمهوری زلایا حفظ کند. با این حال تحولات آتی ممکن است کنترل امور را از دست میچله‌تی خارج کند. به عنوان مثال و در همان بدو کار چنانچه اعتراضات خیابانی رو به افزایش گذارد احتمال بروز اشتباه و خطای محاسباتی از سوی دولت کودتا به شدت افزایش پیدا می‌کند که این مساله معادله را در سطوح سیاسی برهم زده و کفه ترازو را به نفع زلایا سنگین می‌کند.

انتخابات پرابهام

نامزدهایی که برای حضور در انتخابات 29 نوامبر ثبت نام کرده‌اند همین حالا هم در حال اعمال فشار بر میچله‌تی هستند تا هرچه سریع‌تر به بحران کنونی پایان دهد. آنان روز جمعه با میچله‌تی دیدار کرده و نگرانی خود از وضعیت کشور را به اطلاع او رساندند.

یکی از این نامزدها که از حمایت قابل توجهی نزد مردم برخوردار است چهارشنبه گذشته در مصاحبه‌ای با یک روزنامه محلی گفته بود اگر میچله‌تی ‌به طور مسالمت‌آمیز درصدد حل بحران جاری برنیاید به مخالفت با او برخواهد خواست.

همه احزاب به دنبال یافتن راهکاری برای خروج از شرایط کنونی هستند که اعتبار و مشروعیت سیاسی دولت بعدی را بر باد ندهد. چنانچه دولت کودتا از بحران جاری به شکلی مسالمت‌آمیز و لااقل در ظاهر مردم‌سالارانه عبور نکند امکان کنترل ناآرامی‌های پس از انتخابات ریاست‌جمهوری هم وجود نخواهد داشت.

چالش بزرگ

مهم‌ترین چالشی که دولت کودتا با آن مواجه است بازگشت مخفیانه زلایا به کشور است که تلاش آنها برای عادی جلوه دادن شرایط و سرکوب مخالفان را بیش از هر زمانی پس از کودتای 28 ژوئن (7 تیر) ارتش دشوار کرده است.

اگر خشونت‌ها رو به افزایش گذارد تنها دولت کودتا متضرر نخواهد شد بلکه بستر حمایت از زلایا هم آسیب خواهد دید. مهم‌ترین مولفه‌ای که نتیجه را رقم خواهد زد ظرفیت سیاسی میچله‌تی برای مذاکره با زلایا بدون روی آوردن به شیوه‌های خشونت‌آمیز است. واقعیت این است که هر چه زلایا در تحریک توده‌ها علیه دولت کودتا و به خیابان کشاندن آنها موفق‌تر عمل کند توان میچله‌تی برای مذاکره با او کمتر خواهد شد. بازگشت زلایا به هندوراس، شمشیری دولب است که اگرچه در هر حال به بازگشت او به قدرت منجر نخواهد شد اما در هر حال به ضرر دولت کودتا تمام می‌شود.

فرزین تکلو