زندگی شیرین با دیابت

علت مرگ و میر و عوارض ناتوان‌کننده این بیماری که برای بسیاری از مبتلایان رخ می‌دهد از یک طرف آگاه نبودن بسیاری از افراد از بیماری خود و از طرف دیگر عدم مراقبت صحیح و درمان مناسب بسیاری از مبتلایان است که در نتیجه بیماران را به سمت عوارض ناتوان‌کننده این بیماری سوق می‌دهد.

این در حالی است که آگاهی هر چه بیشتر در مورد این بیماری می‌تواند بیماران را در کاهش بروز عوارض مرتبط با بیماری و درمان یاری دهد.

دیابت را بیشتر بشناسیم

بیماری قند خون یک بیماری غیرواگیر است که در اثر توقف ساخته شدن هورمون انسولین و کاهش تولید آن یا ایجاد مقاومت بافت‌های بدن نسبت به انسولین ایجاد می‌شود. هورمون انسولین از غدد لوزالمعده ترشح شده و هورمون مورد نیاز برای تبدیل مواد قندی به انرژی سوخت و ساز جهت سلول‌های بدن است.

2 نوع دیابت وجود دارد که در نوع یک به علت تولید ناکافی انسولین افزایش قند خون صورت می‌گیرد و تنها با تزریق انسولین کنترل می‌شود که این نوع بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود.

در نوع دو بافت‌های بدن نسبت به انسولین مقاوم شده‌اند که عواملی چون ژنتیک، افزایش وزن و عدم انجام فعالیت‌های ورزشی در بروز آن موثرند. فعالیت‌های بدنی منظم و روزانه و متناسب نگه داشتن وزن می‌تواند در جلوگیری از بروز بیماری دیابت و کنترل قند خون موثر باشد.

دیابت بیماری پرعارضه

نتیجه تولید ناکافی یا مقاومت به این هورمون افزایش قند خون خواهد بود که این افزایش قند خون در طولانی مدت اثرات زیادی بر بافت‌های بدن خواهد داشت که بسیاری از این عوارض غیرقابل برگشت می‌باشند ازجمله این موارد می‌توان به بیماری‌های کلیوی، مشکلات چشمی و عوارض عصبی ناشی از دیابت

اشاره کرد. همچنین بیماری‌های قلبی عروقی که در اثر کنترل ناصحیح قند خون ایجاد می‌شود می‌تواند منجر به دردهای قلبی یا سکته قلبی و حتی ایست قلبی شود.

رژیم غذایی صحیح برای کنترل بیماری

یکی از عوامل مهم در جلوگیری از دیابت این است که فرد دیابتی بتواند قند خون خود را در حد متعادل نگه دارد. از مهم‌ترین عوامل در کنترل قند خون رژیم غذایی است. استفاده از یک هرم غذایی و دانستن میزان کالری مواد غذایی می‌تواند فرد را در استفاده از مواد غذایی کمک کند.

محدودیت مصرف به معنای حذف نیست

باور غلطی که در مورد بیماران دیابتی وجود دارد آن است که این افراد نباید از مواد نشاسته‌ای چون نان، غلات و حبوبات استفاده نمایند، اما باید توجه داشت که مواد نشاسته‌ای جزء مهمی از هرم مواد غذایی را تشکیل می‌دهند که خوردن آنها برای حفظ سلامت هر فرد لازم و ضروری است. این گونه مواد از طرفی جهت کسب انرژی مورد نیاز جهت فعالیت‌های بدن و از طرف دیگر جهت جذب ویتامین‌ها، مواد معدنی و فیبرها، مورد استفاده قرار می‌گیرند، اما مساله مهم استفاده متعادل از این‌گونه مواد است که 3 الی 4 واحد از این دسته از مواد توصیه می‌شود.

سعی کنید استفاده از نان‌هایی چون نان سنگک یا نان جو را در برنامه غذایی خود قرار دهید و مواد نشاسته‌ای چون چیپس یا سیب‌زمینی سرخ شده را کمتر استفاده نمایید.

شکلات و شیرینی ممنوع

مواد شیرین حاوی گلوکز بسیار هستند. شکلات و شیرینی باید در رژیم غذایی محدود گردد، اما باز هم به معنای قطع کامل مصرف این مواد نیست چراکه در مواردی که بر اثر فعالیت زیاد یا عوامل دیگر قند خون افت می‌نماید و فرد دچار حمله کاهش قند می‌گردد نیاز به افزایش سریع قند خون است لذا باید مورد مصرف قرار گیرند، اما باید در رژیم معمول روزانه به طور حداقل استفاده شوند.

باور نادرستی که بسیار رایج شده این است که اکثر افراد گمان می‌کنند میوه‌های خشک شده حاوی مقادیر پایین گلوکز هستند و مصرف آنها بلامانع است، اما باید توجه داشت این مواد دارای مقادیر بالای قند هستند که دیر جذب بدن می‌شوند و برخلاف موادی چون مربا و شکلات، قند خون را به سرعت بالا نمی‌برند بلکه در طی چندین ساعت موجب افزایش قند خون می‌‌شوند.

درمان دارویی را جدی بگیرید

اگرچه رژیم غذایی و انجام حرکات ورزشی تا حد زیادی قند خون را کنترل می‌نماید، اما در مواردی که نتوان با این روش‌ها قند خون را کنترل کرد باید حتما درمان دارویی صورت گیرد. یکی از درمان‌های دارویی که باید در مواقع قند خون بالا برای جلوگیری از عوارض بیماری حتما مورد استفاده قرار گیرد تزریق انسولین است گرچه باورهای نادرستی در مورد استفاده از انسولین وجود دارد، اما باید دانست پس از موثر نبودن داروهای خوراکی، مصرف تزریقی انسولین تنها راه پایین آوردن و کنترل قند خون خواهد بود.

انسولین دوست سلامت

بسیاری از بیماران دیابتی علی‌رغم توصیه پزشکان از مصرف انسولین امتناع می‌کنند و با عدم استفاده از انسولین خود را در معرض عوارض بیماری دیابت قرار می‌دهند. انسولین با نظر پزشک معالج و طبق برنامه صحیح مصرف شود.

باید توجه داشت مصرف انسولین با مصرف مواد غذایی به صورت متعادل صورت گیرد و پس از تزریق، فعالیت بدنی سنگین انجام نشود چراکه در این صورت حمله کاهش قند خون رخ می‌دهد که یکی از اورژانس‌های پزشکی است و باید بلافاصله مواد قندی به بدن برسد. همین مساله سبب شده افراد گمان کنند که انسولین موجب حمله کاهش قند خون می‌شود، اما توجه به این نکته ضروری است مصرف مقدار توصیه شده انسولین هیچ گاه به تنهایی موجب غش نمی‌گردد، بلکه مصرف نادرست آن موجب این مساله می‌شود. از طرفی برخی گمان می‌کنند که انسولین اعتیادآور است، اما این باور اصلا صحیح نیست و مبنای علمی ندارد.

بنابراین با شناخت بیشتر از دیابت می‌توانیم از عوارض این بیماری پیشگیری کنیم.

دکتر محبوبه محمدزاده