چرا سرخ می‌شویم؟

سرخ شدن گونه‌ها: احساس حقارت و بی‌کفایتی و نداشتن لیاقت و شایستگی، آن هم در برابر دیگران موجب شرمندگی می‌شود و یکی از نشانه‌های آن سرخ شدن صورت در ناحیه گونه‌هاست. چنین فرآیندی ریشه در اجداد و نیاکان انسان‌ها دارد. در گذشته‌های دور اکثر تهدیدات خطرناکی که بشر با آنها روبه‌رو بوده است، از ناحیه طبیعت و به صورت فیزیکی بوده است. از سوی دیگر احساس شرمندگی موجب ایجاد نوعی خشم و ناراحتی درونی شده که به صورت خودکار نوعی پاسخ درونی موسوم به «یا رویارویی یا فرار» را به همراه دارد. در نتیجه این فرآیند به میزان قابل توجهی آدرنالین در بدن فرد تولید شده و در ادامه تصمیم برای نبرد و رویارویی با تهدید یا فرار از آن گرفته می‌شود. ترشح آدرنالین قلب را مجبور می‌کند تا با سرعت و شدت بیشتری کار کرده و حجم بیشتری از اکسیژن را به ماهیچه‌ها برساند. اما این فرآیند نتیجه دیگری نیز به دنبال دارد و آن چیزی نیست جز گرم‌تر شدن بدن. در واکنش به این وضعیت، بدن شروع به خنک کردن خود می‌کند. تعریق یکی از این راهکارهاست. اما در کنار آن باید به جریان خون نیز اشاره کرد. خون از طریق ریز مویرگ‌هایی که اتفاقا در ناحیه گونه‌ها تجمع قابل توجهی دارند، جریان بیشتری یافته و این گرما را منتقل می‌کنند که در نتیجه گونه‌ها سرخ‌تر از گذشته به نظر می‌رسند. البته از نظر علمی پذیرفته شده است که عوامل استرس‌زای دیگری نیز در سرخ شدن گونه‌ها تاثیرگذار هستند. سرخ شدن گونه‌ها برای بسیاری از افراد ناخوشایند است، چراکه زمانی که آغاز شود، متوقف ساختن آن کاری دشوار است. دکتر مایکل سینکلر از گروه روان‌شناسی شهر در لندن معتقد است: زمانی که متوجه آغاز سرخ شدن گونه‌هایمان می‌شویم، احساس شرمندگی بیشتری نیز می‌کنیم چون احتمالا احساس می‌کنیم که موقعیت اجتماعی‌مان در معرض خطر قرار دارد.

سوزن سوزن شدن بدن

تقریبا همه انسان‌ها احساس حالتی همچون سوزن سوزن شدن بدن را تجربه کرده‌اند. این پدیده عمدتا در ماهیچه‌های پا روی می‌دهد با این حال سایر قسمت‌های دیگر بدن نیز بی‌نصیب نمی‌مانند. در برخی افراد این حالت در بخش‌های دیگری از بدن همچون سر انگشتان و حتی زیر چانه نیز احساس می‌شود، اما علت اصلی این پدیده چه چیزی است؟ تحقیقات محققان نشان می‌دهد که منقبض شدن بیش از حد عضلات بدن می‌تواند از مهم‌ترین علل چنین عارضه موقتی باشد. در عین حال بررسی‌های علمی پزشکی نشان می‌دهند که عوامل دیگری همچون تحرک شدید و آنی نیز در ایجاد چنین حالتی موثر است. حتما تاکنون بارها پیش آمده است که در حین دویدن بسیار سریع و در حالی که هیچ گونه آمادگی از قبل ندارید، احساس می‌کنید سوزن‌های زیادی در عضلات مختلف بدن ازجمله پاها وارد می‌شوند. علل چنین پدیده‌ای منتشر شدن برخی ترکیبات شیمیایی در بدن است. اسید لاکتیک ازجمله این ترکیبات است. این پدیده عمدتا با گرفتگی‌های موقتی در عضلات این قسمت از بدن است. چنین عرضه‌ای در بدن ورزشکارانی که ورزش‌های استقامتی انجام می‌دهند بسیار شایع‌تر است ازجمله دوندگان دوهای استقامت و شناگران. البته فاکتور مهم دیگری نیز در این میان تاثیرگذار است که نباید از آن چشمپوشی کرد. سطوح پایین الکترولیت‌ها در بدن که سیگنال‌های مختلف کنترل‌کننده ماهیچه‌ها را حمل می‌کنند ازجمله عوامل دیگر بروز این پدیده است. همچنین کاهش سطح کلسیم و پتاسیم در بدن نیز از دیگر عوامل بروز این پدیده عنوان شده است. محققان توصیه می‌کنند برای جلوگیری از بروز این پدیده پس از خوردن وعده‌های غذایی، به سرعت انجام حرکات شدید ورزشی آغاز نشود.

سوزش معده

استفاده بیش از حد قهوه و غذاهای چرب یا مملو از ادویه می‌توانند به ایجاد عارضه‌ای شایع در افراد مختلف منجر شوند که از آن به سوزش معده یاد می‌شود. این احساس شدیدی است که در مجرایی که دقیقا در پشت استخوان سینه قرار داشته و دهان را به معده متصل می‌کند، ایجاد می‌شود و ناخوشایندی بسیاری از افراد را آزار می‌دهد. پروفسور دیوید آرمسترانگ از مدرسه پزشکی کالج سلطنتی لندن می‌گوید:‌ سوزش معده به اسیدی مربوط می‌شود که در معده وجود داشته و از طریق همین مجرا به سمت دهان بالا می‌آید. افرادی که عمدتا به چنین وضعیتی مبتلا می‌شوند از ضعف مفرطی در ماهیچه تنگ‌کننده‌ای که در قسمت بالایی معده قرار دارد، رنج می‌برند. این عضله در حکم شیر اطمینانی عمل می کند که مانع از نشت خارج از حد معمول این اسید از معده می شود. در حالی که لایه داخلی معده نسبت به این اسید مقاومت خوبی از خود نشان می‌دهد اما این قضیه درخصوص دیواره داخلی مجرای رابط دهان و معده صدق نمی‌کند. دردی که معمولا این افراد به هنگام سوزش معده خود احساس می‌کنند ناشی از سوزش اسید معده در نای می‌شود. در برخی موارد از جمله زمانی که به حال درازکش درآمده‌اید، این امکان وجود دارد که اسید معده به سمت حلقتان بیاید.

آبریزش بینی

آیا تا به حال به این موضوع فکر کرده‌اید که سرماخوردگی‌های رایج، حساسیت‌های مختلف و غذاهای مملو از ادویه چگونه موجب راه افتادن آب از بینی می‌شوند؟ عموما پرده‌های غشایی که در بینی وجود دارند، طبع لزج مخاطی تولید می‌کنند که البته برای بدن و سلامتی آن بسیار سودمند بوده و مانع از راه یافتن عوامل بیماریزا و عفونی از محیط خارجی به داخل بدن می‌شوند. برآورد شده است که بینی روزانه تا یک لیتر آب بینی تولید می‌کند. اما برخی عوامل می‌توانند این میزان را افزایش دهند به عنوان مثال در زمان سرماخوردگی حجم بیشتری از این مایع تولید می‌شود تا بدن از آن به عنوان سلاحی مطمئن جهت مقابله با ویروس‌ها از پاکسازی خود استفاده کند. آب و هوای سرد نیز از جمله این عوامل است. این شرایط تاثیر مخربی بر ریز مجراهایی دارد که به آنهاcilia گفته شده و همچون گیاه پیچک در حفره‌های بینی منتشر شده‌اند. به طور طبیعی این ریز مجراها مایع مخاطی و لزج تولید شده در بینی را به قسمت پایینی حلق منتقل می‌کنند، اما زمانی که هوا سرد می‌شود، این مجراها مسدود شده و در نتیجه آب بینی از حفره‌های آن خارج می‌شود. غذاهای حاوی ادویه زیاد، طی فرآیند متفاوتی به جاری شدن آب از بینی کمک می‌کنند. در این ادویه‌ها بخصوص در فلفل، عاملی وجود دارد که موجب رقیق‌تر شدن آب بینی می‌شود.

دلیل اصلی خارش پوست

چرا با خراشیدن پوست از شر خارش خلاص می‌‌شویم؟

از تحریک‌های پوستی گرفته تا گزیدگی‌هایی که ناشی از حشرات مختلف می‌شوند، هیچ چیز همچون یک خراشیدگی خوب نمی‌تواند موجب خلاص شدن از شر خارش‌های آزاردهنده شود. از گذشته‌های دور تا به اکنون بشر به صورت ناخودآگاه و آگاه از خراشیدن پوست به عنوان راهی جهت از میان بردن انگل‌ها و سایر عوامل خارجی استفاده کرده است. با این حال تا همین چند وقت پیش حتی دانشمندان و محققان سرشناس دنیا نیز از راز نهفته در ماورای این مکانیسم طبیعی اطلاعی نداشتند. اکنون تحقیقاتی که در دانشگاه مینسوتای آمریکا انجام شده است، پاسخ مناسبی برای این ابهام ارائه کرده است: ایجاد خراش در پوست موجب از کار افتادن موقتی سلول‌های عصبی در نخاع می‌شود. این سلول‌ها به صورت طبیعی احساس خارش را به مغز منتقل می‌کنند. هنگامی که حشره‌ای پوست بدن را نیش می‌زند، سلول‌های موجود در پوست ماده شیمیایی را ترشح می‌کنند که هیستامین نامیده می‌شود. سلول‌های عصبی که در اطراف سلول‌های پوستی ترشح‌کننده این ماده قرار دارند، نسبت به هیستامین از خود واکنش نشان داده و پیامی را به نخاع ارسال می‌کنند. سپس پیامی به تالاموس مغز فرستاده می‌شود که در این ناحیه پیام ارسال شده درک شده و برای کل مغز قابل فهم می‌شود. در ادامه تالاموس این پیام را به قشر مغزی منتقل کرده که در نتیجه احساس خارش ایجاد می‌شود. محققان دانشگاه مینسوتا در پروژه اخیر خود فاکتور هیستامین را به پاهای چند میمون تزریق کردند و در عین حال فعالیت‌های سلول‌های مخصوصی در نخاع این حیوانات را زیرنظر داشتند. این سلول‌ها با تشخیص سریع تزریق هیستامین، اقدام به ارسال پیام‌های آنی کردند. با این حال زمانی که محققان نواحی اطراف نقطه تزریق را خراشیدند، این فرآیند دچار افت شد.

دندان‌های بسیار حساس

برای افرادی که دندان‌های بسیار حساسی دارند، خوردن بستنی تجربه چندان دلپذیری نیست. در زیر لایه نازک مینای دندان‌ها، ماده‌ای وجود دارد که به آن دنتین یا همان عاج دندان گفته می‌شود. در تقاطع با دنتین هم ریز کانال‌های میکروسکوپی وجود دارند که مستقیما با هسته نرم دندان که در آن رشته‌های عصبی قرار دارند در ارتباط است. دکتر گریسون مارشال از دانشگاه کالیفرنیا در سان‌فرانسیسکو در این خصوص می‌گوید: در این کانال‌های میکروسکوپی مایعی وجود دارد که هر گونه حرکت و جابه‌جایی در آن عصب‌های یاد شده را تحریک می‌کند که در نتیجه درد شدیدی در دندان‌ها احساس می‌شود.

موسیقی در بند انگشتان

اکثر افراد کشیدن تک‌تک انگشتان و یا جفت کردن انگشتان دو دست بر روی یکدیگر و در ادامه فشردن آنها و شنیدن صدایی عمدتا خوشایند را تجربه کرده‌اند. این کار عمدتا برای رهایی از خستگی انجام می‌شود و البته برای اکثر افرادی که چنین کاری را انجام می‌دهند به صورت یک عادت درآمده است. اما ریشه اصلی این صدا به کجا بازمی‌گردد؟ البته این صدا را از سایر مفاصل و قسمت‌های مختلف بدن نظیر آرنج، زانوها، گردن و حتی استخوان سینه نیز شنیده‌اید. محققان به این نتیجه رسیده‌اند که ریشه اصلی تولید این صدا به گازی مربوط می‌شود که از مایع موجود در مفاصل بین استخوان انگشتان و سایر قسمت‌های یادشده منتشر می‌شود. تاکنون تحقیقات زیادی درخصوص پیامدهای این فرآیند انجام شده است اما تاکنون و برخلاف ادعاهای مطرح شده و باورهای موجود، این کار ارتباطی با ورم مفاصل یا سایر آسیب‌های مشابه ندارد.

پلک‌هایی که می‌پرند

بسیاری از افراد حرکات ناخواسته ماهیچه‌ها در قسمت‌های مختلف بدن که برخی از آنها به صورت پرش‌های عضلانی هستند را تجربه کرده‌اند، اما بدون شک آزاردهنده‌ترین آنها پرش‌هایی است که در ناحیه پلک‌ها ایجاد می‌شود. اما آیا تا به حال علت آن را از خود پرسیده‌اید؟ این عارضه نوعی وضعیت خوش‌خیم است که عمدتا ناشی از استرس و خستگی است و پرش‌های تیک‌وار عصبی ماهیچه این عضو از بدن را به همراه دارد. ماهیچه‌هایی که پلک‌ها را کنترل می‌کنند، بسیار کوچک و در عین حال حساس هستند و نسبت به محرک‌هایی نظیر استرس، خستگی و کافئین بسرعت واکنش نشان می‌دهند. زمانی که این فاکتورها از حد خاصی فراتر روند، باید منتظر چنین پرش‌های عضلانی در پلک‌ها بود. مصرف زیاد کافئین و همچنین خیره شدن برای ساعت‌های طولانی به صفحه نمایشگر رایانه و حتی استفاده طولانی‌مدت از لنزها می‌توانند به پرش پلک‌ها منجر شوند. البته این وضعیت عمدتا موقتی است و ممکن است با گذشت چند روز یا هفته تغییر پیدا کند. راهکارهایی همچون مصرف کمتر کافئین، استفاده از قطره‌های چشمی و از همه مهمتر استراحت دادن به چشم‌ها از جمله اقداماتی است که می‌توان برای درمان سریع این عارضه موقتی بکار برد.

مهدی کیا
منبع : Focusmagazine،آگوست 2009