گذری بر تاریخ کرج

دامنه سلسله جبال البرز از دیرباز به دلیل آب و هوای مناسب، رودخانه‌های جاری و پناهگاه‌های مطمئن همیشه محل استقرار و سکونت گاه‌های دائمی ‌و موقت اقوام و گروه‌های مختلف بوده است. منابع تاریخی وآثاری چون تپه‌های باستانی آق تپه،مردآباد، بقایای معابد و قلعه‌های شاه دژ و قلعه دختر،دژهای استوار جاده چالوس - کرج و تختگاه‌هایی چون تخت رستم و تخت کیکاووس در جنوب - کرج، همه وهمه معرف حیات تمدن در این منطقه از دوران تمدن پیش از اسلام است.

در اسناد تاریخی آمده است که تا پیش از حمله مغول رفت و آمدها از راهی صورت می‌گرفت که از سگزآباد می‌گذشت، همین راه از کناره شهریار مستقیماً به ری می‌رسید، ولی از این دوره به بعد راه قزوین ‌- کرج جایگزین آن شد. کاروانسرا‌ها، پله‌ها و قلعه‌های به جای مانده در حاشیه این مسیر که امروز در پس سرعت بالای ماشین‌ها از چشم‌ها جا می‌افتد یادگاری از این دوران است.

روزگار تیموریان، ایلخانیان و صفویان و شاهراه خراسان که از شهرهایی چون ری، نیشابور و بغداد می‌گذشت به شهر‌های مراغه،تبریز،سلطانیه و قزوین منتقل شد و با این کار کرج از اهمیت خاصی برخوردار شد و رو به آبادانی گذاشت.

به گفته علیرضا دهقان مهرجردی کارشناس اداره میراث فرهنگی کرج، این آثار تاریخی مشخصی که مربوط به دوره پیش از صفویان باشد هنوز شناسایی نشده است. چنانچه به روایتی تاریخی رودخانه کرج و آبادی‌های اطراف آن تا قبل از شکل‌گیری و قدرتمند شدن حکومت صفوی در سال (1006 ه. ق) جزو خاک رویان بوده و قلمرو سلاطین مازندران به پشت دروازه کرج می‌رسیده است، اما با مطالعاتی که روی پل صفویه کرج انجام شده این احتمال وجود دارد که ساخت پل مربوط به دوره پیش از صفویه باشد و پل حاضر بنای جدیدی است که بر بقایای پل قدیمی‌ساخته شده است.

در برگی دیگر از تاریخ کرج روایت شده که در روزگار سلطنت شاه طهماسب صفوی و پایتختی قزوین بناهای مختلفی ساخته می‌شد که نمونه آن در کرج بنای امام زاده حسن است اما با انتقال پایتخت به اصفهان توسط شاه عباس، کرج و تهران تا حدودی فراموش شدند و از سرعت پیشرفت آنها کاسته شد.

دوران قاجار از شکوفاترین دوره‌های تاریخی کرج است.کاخ زیبای سلیمانیه که در میان درختان پرقدمت دانشکده کشاورزی واقع شده یادگاری از زمان فتحعلی شاه قاجار است که در سال 1225محمد حسین خان نظام الدوله اصفهانی آن را بنا کرد و نام پسرش سلیمان میرزا را بر آن نهاد. کاخ شهرستانک نیز که در این دوره و به خواست ناصرالدین شاه در روستای ییلاقی شهرستانک ساخته شده نشان می‌دهد کرج به عنوان منطقه‌ای خوش آب و هوا و ییلاقی مورد توجه شاهان قاجار بوده است.

در دوره پهلوی و در سال 1310ه . ش با احداث تاسیساتی مانند کارخانه ذوب آهن،‌ دانشکده کشاورزی، ‌کارخانه قند و موسسه دامپروری، کرج پا در عرصه رشد و توسعه در زمینه‌های مختلف گذاشت که تا به امروز نیز ادامه دارد.