موسیقی رمضان باید احیا شود

وقتی صحبت از موسیقی ماه رمضان به میان می آید، اولین پرسش در برابر ماهیت آن قد علم می‌کند. در پاسخ به این سوال است که همه توضیحات اهل فن و هنرمندان موسیقی به یک جمله ختم می‌شود: موسیقی رمضان، گونه و شاخه‌ای خاص از موسیقی نیست، بلکه نوعی کاربرد معنوی از موسیقی به شمار می‌آید.

موسیقی مناجات و دعا

هوشنگ جاوید که پیگیرترین و شناخته‌ شده‌ترین پژوهشگر عرصه موسیقی رمضان است، درباره پیشینه این هنر می‌گوید: نیاکان ما با نغمه‌های آهنگین و ادوات موسیقی، ذکرهای مخصوص ماه رمضان را برای جوانان اجرا می‌کردند تا آنان را با واژگان مقدس و روحانی به سمت پاکی سوق دهند.

وی با اشاره به پررنگ بودن ذکرخوانی در ماه رمضان، می‌افزاید: مناقب خوانی‌ها از دیگر موسیقی‌های این ماه هستند که در رثای امام حسن به مناسبت تولدش در دوم رمضان و امام علی در شب‌های عزاداری 19 تا 21 این ماه خوانده می‌شده است. جاوید ادامه می‌دهد: بخش دیگری از موسیقی رمضان به اطلاع دادن اوقات شرعی می‌پرداخته است. در اول ماه، نقاره زن‌ها رویت هلال ماه را خبر می دادند و در سحر و افطار هم به صدا درمیآمدند. در این دو وقت، اشعاری هم با آواز بلندخوانده می‌شد که به آن رمضانیه می‌گفتند.

ایرج نعیمایی هم درباره ماهیت موسیقی رمضان می‌گوید:‌این ماه مبارک به ماه شب‌زنده‌داری و مناجات معروف است و موسیقی آن نیز به این دو شاخه تقسیم می‌شود.

این کارشناس موسیقی توضیح می‌دهد: موسیقی مناجات شامل سحرخوانی، منقبب‌خوانی بوده و موسیقی دعاها، خواندن ادعیه‌ای چون جوشن کبیر و صغیر را در برمی‌گرفته است.

محمد گلریز که چندی پیش، لوح فشرده‌ای از آواز ویژه ماه رمضان او از سوی مرکز موسیقی صداوسیما منتشر شد، در این باره می‌گوید: در این ماه مبارک، آثار موسیقایی ارائه شده دارای ابعاد عرفانی و معرفتی بوده و هستند که به تقویت نیروی معنوی روزه‌داران کمک می‌کند.

مدیران فرهنگ تا دیر نشده اقدام کنند

این که بخش اندکی از سابقه موسیقایی ماه رمضان به دست ما رسیده و بیشتر نغمه ها و آواهای آن فراموش شده، هشداری است برای مدیران فرهنگی تا دیر نشده اقدامی کرده و برای حفظ و اشاعه این موسیقی بکوشند.

ایرج نعیمایی با اشاره به این که موسیقی رمضان باید احیا شده و به دیگر موسیقی‌های روزمره اضافه شود، می‌افزاید: البته در زنده کردن موسیقی ماه رمضان باید در نظر داشت که این برنامه‌ها با نیازهای امروز جامعه هماهنگ شوند و به آنها نگاهی موزه‌ای نداشته باشیم.

هوشنگ جاوید در همین ارتباط می‌گوید: موسیقی رمضان بخش عمده‌ای از خاطرات کهنسالان و میانسالان را تشکیل می‌دهد که متاسفانه گوش جوانان ما چندان به آن آشنا نیست؛ اما به یقین اگر این نغمه‌ها و الحان به درستی اجرا شوند، می‌توانند به خاطره نسل فعلی جامعه نیز تبدیل شوند.

محمد گلریز نیز در این راستا تاکید می‌کند: کاری که صدا و سیما در تولید و انتشار موسیقی مناسب ماه رمضان انجام می‌دهد، باید به صورت گسترده‌تر دنبال گردد تا جریانی را در این حوزه به وجود آورد و موجب احیاء و تقویت موسیقی رمضان شود.