محسود ، سرسختترین جنگسالار طالبان پاکستان بود
مرگ امیر طالبان
بامداد چهارشنبه 5 آگوست (14 مرداد) بود که یک فروند هواپیمای بدون سرنشین آمریکایی با کاستن از ارتفاع خود در نزدیکی یکی از مراکز جمعیتی ایالت وزیرستانجنوبی پاکستان یک فروند موشک هلفایر به سمت اقامتگاه پدر زن بیتالله محسود، برجستهترین فرمانده طالبان پاکستان شلیک کرد.
کمتر از 5 دقیقه بعد تعدادی از بازماندگان این حمله سعی کردند با فرار از منزلی که هدف قرار گرفته بود با یک دستگاه وانت پیکآپ محل را ترک کنند که با شلیک یک فروند موشک دیگر از این هواپیما پرونده زندگیشان برای همیشه بسته شد.
صبح روز بعد خبری روی خروجی تلکس خبرگزاریها قرار گرفت که از مرگ پدر زن محسود، همسر دوم او و 26 نفر دیگر در این 2 حمله موشکی حکایت داشت لیکن طالبان پاکستان با انتشار بیانیهای اعلام کرد بیتالله در سلامت کامل به سر میبرد و به او آسیبی وارد نیامده است.
با این حال تنها 2 روز بعد یعنی جمعه گذشته (16 مرداد) منابع خبری پاکستان از مرگ بیتالله در همان حملهای پرده برداشتند که پدر زن و همسر دوم او را به کام مرگ کشانده بود. شاه محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان عصر همانروز در حاشیه نشستی تشریفاتی در اسلامآباد، در برابر خبرنگاران حاضر شد و با استناد به اطلاعات به دست آمده از شنود مکالمات رادیویی واحدهای شبهنظامی طالبان پاکستان و شاهدان عینی حمله به اقامتگاه پدر زن بیتالله به صراحت مرگ او را تایید کرد.
او در واقع قربانی بیستوهشتمین حمله هواپیماهای بدونسرنشین ارتش آمریکا به خاک پاکستان پس از روی کار آمدن باراک اوباما، رئیسجمهور آمریکا در ماه ژانویه سال جاری میلادی شد. این حمله به ظاهر با هماهنگی سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و با اطلاعاتی که یکی از نزدیکان بیتالله احتمالا برای انتقامگیری یا به طمع دریافت جایزه 5 میلیون دلار تعیین شده از سوی وزارت امور خارجه آمریکا در قالب برنامه «پاداش برای عدالت» برای زنده یا مرده او به سیا داده بود به مرحله اجرا در آمد.
محسود را که براساس پارهای گمانهزنیها 34 ساله و برپایه برخی اطلاعات 39 ساله بود تا قبل از مرگ نیکمحمد، از جنگسالاران ارشد قبیله محسود در یکی از حملات هواپیماهای بدونسرنشین آمریکا در سال 2004 میلادی حتی در داخل وزیرستانجنوبی به سختی میشناختند.
با این حال محسود بهواسطه رویکردهای قهرآمیز، قلع و قمع ریشسفیدهای قبایلی برای مرعوب کردن قبایل کوچکتر و به متابعت واداشتن آنها و گرد آوردن نزدیک به 30 هزار جنگجوی محلی تحت لوای پرچمی واحد خیلی زود به چهرهای شناخته شده برای پاکستانیها و البته کمی دیرتر برای آمریکاییها تبدیل شد.
رسانهها اولین بار زمانی نام بیتالله محسود را شنیدند که مقامات ارشد دولت پاکستان پس از ترور بینظیر بوتو، نخستوزیر فقید پاکستان در دسامبر سال 2007 میلادی انگشت اتهام را به سوی او نشانه رفتند. بیتالله اندکی بعد آمریکاییها را به اقدامات خصمانه تهدید کرد تا شهرت خود را با تکرار نامش در رسانههای غرب تکمیل کند.
ظهور امیر طالبان
اواخر سال 2007 میلادی بیتالله اعلام کرد قصد دارد استقبالی شایسته از بوتو در بدو ورودش به پاکستان به عمل آورد. وقتی بوتو 2 ماه بعد از طریق کراچی به کشور بازگشت، در مسیر عبور کاروان او از فرودگاه به سمت مرکز شهر 2 بمب منفجر شد که 135 نفر را به کام مرگ کشاند.
وزارت امور خارجه آمریکا در ماه مارس سال جاری میلادی برای تحویل بیتالله یا ارائه اطلاعاتی که به بازداشت او منجر شود 5 میلیون دلار جایزه تعیین کرد
بیتالله در واپسین روزهای سال 2007 میلادی خود را امیر تحریک طالبان یا به عبارت سادهتر رهبر این گروه نامید. او با تلاش برای متحد کردن قبایل مختلف وزیرستان و گردآوری آنها در قالب یک گروه منسجم اندکاندک به عنوان نیرویی تاثیرگذار در مناطق قبایلینشین این کشور مطرح شد. اجرای این برنامه که با کشتار ریشسفیدهای مخالف بیتالله همراه شد دشمنی برخی همقطاران محلی را برانگیخت. قاری زینالدین محسود، از هم قبیلهایهای بیتالله یکی از آنها بود که پس از قتل عمویش به دست نیروهای بیتالله قسم خورده بود او را بکشد. با این حال بیتالله پیشدستی کرد و یکی از نیروهای وفادارش که به جمع محافظان قاری زینالدین رسوخ کرده بود کمتر از یک ماه قبل او را ترور کرد تا رویای دولت پاکستان برای مهار بیتالله با نیرویی بومی نقش بر آب شود.
برچسب 5 میلیون دلاری
وزارت امور خارجه آمریکا در ماه مارس سال جاری میلادی برای تحویل بیتالله یا ارائه اطلاعاتی که به بازداشت او منجر شود 5 میلیون دلار جایزه تعیین کرد تا احتمال خیانت به او در درون قبیلهاش را افزایش دهد.
هرچند هنوز هیچکس به درستی نمیداند آمریکاییها چطور از محل اتراق بیتالله اطلاع یافته بودند اما تا این مقطع محتملترین گزینه کسب اطلاعات از رقبای او در درون قبیلهاش است که با مرگ او دو نشان را با یک تیز زدند؛ «هم جایزه 5 میلیون دلاری را صاحب شدند و هم از شر سرسختترین جنگسالار قبیله، محسود خلاصی یافتند.»
قیمت واقعی محسود با احتساب جایزه 600 هزار دلاری تعیین شده از سوی دولت پاکستان برای دستگیری او یا تحویل جسدش بیش از6/5 میلیون دلار بود که رقمی وسوسهانگیز است.
پس از بیتالله
هنوز جسد بیتالله به خاک سپرده نشده بود که جانشینهای احتمالی او برای جدی گرفتن کنترل نظامیان تحت امرش به تکاپو افتادند.
قاری حسین، معاون بیتالله بخت اول بر عهده گرفتن سکان هدایت شاخه نظامی تحریک طالبان پاکستان است. علاوه بر او والیالرحمن، سخنگوی بیتالله و برادرانش حکیمالله و عظمتالله هم در صف جانشینی او قرار دارند.
اگر این 4 نفر نتوانند بر سر جانشینی بیتالله به توافق برسند تصمیمگیری به حبیب گل و فقیه محمد، از مولویهای محلی و اعضای شورای تحریک طالبان سپرده خواهد شد. ملاعمر، رهبر طالبان در صدر این شورا قرار دارد که دست بر قضا این اواخر رابطه چندان خوبی با بیتالله نداشت و احتمالا از مرگ او چندان هم دلزده و عزادار نیست.
رضا سادات
گفت و گو
