طرح تلخ زیتون

ناجی العلی در گفتگو با دکتر رضوی عاشور، رمان نویس می گوید: اولین کسی که مرا تشویق کرد، غسان کنفانی ، نویسنده فقید فلسطینی بود. آمده بود تا در میزگردی که در اردوگاه ما برگزار می شد، شرکت کند که کاریکاتورهای من را روی در و دیوار دید. صدایم کرد و از من چند کار گرفت و در مجله «الحریه» چاپشان کرد. وی می گوید: بعد از این که مدتی در دانشکده الجعفریه درس دادم ، امکان این را پیدا کردم تا به کویت بروم و در مجله «الطلیعه» کار کنم . قصد داشتم آنقدر پول جمع بکنم تا بتواتم به قاهره یا ایتالیا بروم و هنر بخوانم در این کشور خیلی آزار و اذیت دیدم همین جا بود که «حنظله» من به دنیا آمد. در سایت ناجی العلی از قول وی می خوانیم : من با حل و فصل و سازش (با صهیونیست ها) موافقم ؛ اما با صلح نه من موافق آزادی فلسطین هستم فلسطینی که تنها منحصر به کرانه باختری و نوار غزه نمی شود. کبوتر و شاخه زیتون ، نشانه صلح است و تمام جهان این نشانه ها را می شناسند؛ اما همه نسبت به حق قانونی ما درخصوص فلسطین ناآگاهند. اگر انگشتان دستانم را قطع کنند، با انگشتان پاهایم طراحی خواهم کرد. در جوانی دوست داشتم در عرصه نمایش کار کنم و می خواستم خواسته های بحق خودم را فریاد بزنم ؛ اما شرایط موجود من رابه سوی روزنامه ها کشاند و در این زمان احساس کردم که کاریکاتور بهترین وسیله برای بیان نظراتم است . کاریکاتور تنها یک اعلامیه نیست ؛ بلکه وظیفه دارد تشویق کند و بشارت بدهد. بشارت بدهد از آینده و آرزوها را بیان کند. کاریکاتوریست ها وظیفه دارند ترس میان مردم و حکومت ها را از میان بردارند. بیننده های من نباید تنها با دیدن طرحهای من تفریح کنند؛ بلکه این آثار باید آنها را به اندیشیدن وادارد. تنها خط قرمز در برابر طراحی من ، تسلیم در برابر اسرائیل است و حنظله نماد تلخیهای آغاز راه . او را چون کودکی فلسطینی در نظر گرفتم که به مرور زمان ، آگاهی اش فزونی می یابد من معنای مناورهای سیاسی را نمی فهمم من اصلا سیاست را نمی فهمم و به نظر من تنها راه حل موضوع فلسطین تفنگ است.

ترور و شهادت طراح و کاریکاتوریست بزرگ فلسطینی

حوالی ساعت 5و 13دقیقه بعدازظهر ، روز چهارشنبه 22جولای سال 1987 ناجی العلی به خیابان اکرویرت پلیس رسید. قصد عبور از خیابان درایکوت افنیو به خیابان ایفز در وسط لندن ، که دفتر روزنامه «القبس» آنجا بود را داشت . بعد از این که ماشینش را ابتدای این خیابان پارک کرد، پیاده به طرف ساختمان دفتر روزنامه راه افتاد. هنوز 30متری طی نکرده بود که یکی از همکارانش از پنجره اتاقش که مشرف به خیابان بود، دید که جوانی موسیاه و ژولیده ، قدم به قدمش پیش می آید. چند ثانیه طول نکشید که صدای چند گلوله به هوا برخاست و دید که ناجی العلی روی زمین افتاده است . بنا به گفته پلیس انگلیس ، جوان مجهول الهویه ای که به موازات او گام برمی داشته به طرفش تیراندازی و سپس فرار کرده است . هنوز سوئیچ ماشینش دستش بود و لخته ای خون زیرش جمع شده بود که آمبولانس می آید و او را به بیمارستان نست اشیفنر منتقل می کند. پلیس اسکاتلندیارد باز دیر می رسد العلی را به اورژانس بیمارستان می برد. از بیهوشی کامل در نمی آید و روز دوم او را به بیمارستان چارنگ کروس منتقل می کنند. 38روز بعد از ترور ناجی العلی تمامی خبرگزاری های جهان عرب و کشورهای دیگر خبر شهادتش را مخابره می کنند که در اثر جراحات وارده ، ناجی العلی درگذشت . باوجود وصیت شخصی العلی مبنی بر دفنش در کنار پدر و مادرش در اردوگاه «عین الحلوه» خانواده شهید ناجی العلی ، ناچار می شوند او را در انگلیس و در آرامگاه مسلمانان در بروک وود در منطقه ویکمنگ (30مایلی لندن) به خاک بسپارند در حالی که روی مزار وی پرچم فلسطینی برافراشته است.

ناجی العلی پس از شهادت

پس از شهادت ناجی العلی ، روزنامه کویتی «الوطن» با انتشار مقاله ای تحت عنوان «درختها ، ایستاده می میرند» نوشت : برای مرگ ناجی العلی اندوهگین نباشید؛ بلکه برای خودتان و وضعیتی که دارید، اندوهگین باشید؛ از این لحاظ که ملتی نوآور خود را می کشد. ناجی العلی ، راه زندگی و مرگش را خود انتخاب کرده بود و نسبت به آن اصرار داشت . در این مقاله آمده است : ناجی العلی ، مخالف فعالیت های دکتر رشیده مهران در اتحادیه نویسندگان و روزنامه نگاران فلسطینی بود و براین باور بود که او از طرف اطلاعات و امنیت سازمان آزادیبخش مامور است ناجی العلی چه بسا به این دلیل ترور شد ؛ چرا که یک فلسطینی به معنای کامل کلمه بود و هرگز جز در برابر آزادی تمامی سرزمین های اشغالی کوتاه نمی آمد. ترور شد ؛ چون هنرش از میان مردم برمی خاست و طرحهایش بسیاری از اشخاص را عصبانی می کرد. ترور شد ؛ چون نبض یک فلسطینی در آثارش می زد ترور شد ؛ چون پیش از آن که به دنبال حق غذا باشد ، حق سخن گفتن می خواست به همین دلیل هم با گلوله او را برای همیشه ساکت کردند.

ترجمه : یوسف علیخانی