تاریخ شفاهی

بله. من درست روزی را که در تکیه دولت، شاه را بر مرکب چوبی نشانده بودند یادم می‌آید. آن موقع جزو فوج پیاده‌نظام بودم. باور نمی‌کردم که شاه مرده. باور نمی‌کردم که میرزا رضا، شاه را کشته. دسته ترک‌ها که در پی مظفرالدین شاه به تهران روانه شدند، هزینه سفر نداشتند؛ یعنی ولیعهد پول نداشت از تبریز به تهران بیاید. با کارسازی میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطان به تهران آمد و شاه شد، اما آب خوش از گلویش پایین نرفت. در زمان او خیلی سر و صدا می‌دادند. می‌گفت: چه می‌خواهند؟ می‌گفتند: مشروطه. می‌گفت: سر و صدا ندهند، می‌دهیم!

به پاس این خوشدلی، او آخرین شاهی بود که در ایران می‌مرد. بعد از او 4 پادشاه محمدعلی‌شاه، احمدشاه، رضاشاه و محمدرضا پهلوی توفیق آن را نداشتند که در ایران بمیرند.

استاد لطفا قدری از مشروطه بگویید.

خیلی‌ها تصور درست و روشنی از مشروطه نداشتند.

ماه رمضان شد ننه جان

نان و گوشت ارزان شد ننه جان

خواب من دروغ بود ننه جان

هر چه دیدم دروغ بود ننه جان

این اشعار که خیلی هم طولانی است و ما فقط برای سد جوع خوانندگان گرامی، قطعه‌ای از آن را آوردیم از اشعار صابر است که دده بزم‌آرا نقل کرده (از نسوان خمسه که نام آنها در کتاب کلثوم ننه آقا یاور، مذکور است و در مورد پیروی از خرافات و موهومات زنان به عقاید آنها استناد می‌کنند. نام 4 نفر دیگر از این نسوان عبارت است از: باجی یاسمن، بی‌بی شاه گزل، خاله جان‌ آقا، کلثوم ننه)‌.

علت ناکامی مشروطه را در چه می‌بینید؟

مشتی اسمال شعری دارد که اگر دقت کنید ناکامی مشروطه در آن مستتر است:

مشتی اسمال! به علی کار و بار آزاد شده

پاتوق ما تو بمیری بچه‌بازار شده

هر کسی واسه خود یکه میوندار شده

علی زهتاب در این ملک، پاتوقدار شده

لطفا به عنوان آخرین سوال، دو کلام درست و درمون بفرمایید که «چه باید کرد»؟

بله این «چه باید کرد؟» را خیلی‌ها مطرح کرده‌اند. من خودم از وقتی یادم می‌آید پدر و مادرم «چه کنم؟ چه کنم؟» می‌کردند. در نتیجه نسل بعدی هم که ما باشیم «کاسه چه کنم چه کنم» دست گرفتیم، اما وظیفه ما این است که همواره امیدوار باشیم.

چادر زری می‌خرم واست

نان شکری می‌خرم واست

تا تو فکر رخت می‌کنی ننه

منو سیاه‌بخت می‌کنی ننه