نذری که غیرقانونی ادا می‌شود

چندی پیش خبر مسقف کردن بخشی از این بنای تاریخی که از دست قضا قبر سهراب سپهری شاعر معاصر کشورمان نیز در آنجا واقع شده است در برخی از رسانه‌های محلی کاشان به چاپ رسید تا این روزها همه کسانی که دغدغه حفظ و حراست از آثار تاریخی را دارند به تکاپو بیافتند که راستی ضرورت ساخت و ساز در این بخش از این اثر ثبت شده در فهرست آثار ملی چیست؟

محسن عبدالهی، رئیس اداره‌کل میراث فرهنگی کاشان در این باره می‌گوید: تغییرات در ساختار شکلی مشهد اردهال از چند سال قبل بدون توجه به هشدار‌های سازمان میراث فرهنگی کاشان از سوی هیات امنای این بنا در حال انجام است و این در حالی است که هرگونه ساخت و ساز در این بقعه 900 ساله باید با مجوز این سازمان و بر اساس اصول مرمت و بازسازی ابنیه تاریخی دنبال شود.

او می‌افزاید: در این مورد کسی با مراجعه به دفتر هیات امنای این بنا نذری را در مورد سقف‌دار کردن این صحن مطرح کرده است که این متولیان این بقعه بدون توجه قوانین جاری کشور در مورد ساخت و ساز در بناهای ثبت شده در فهرست آثار تاریخی، تیرآهن و آجر به این بنای تاریخی آورده‌اند تا نذر این خیر را ادا کنند.

سخنان معمار کاشانی

اما در رابطه این ساخت و ساز غیرقانونی اکبر حلی معمار خانه‌های تاریخی کاشان و مدیر موزه مردم‌شناسی این شهر می‌گوید: هرگونه ساخت و ساز در این بنای تاریخی مغایر با اصول مرمتی و حتی طرح جامع مرمت این شهر است. او می‌گوید: طرح مسقف کردن صحن فینی‌های این بقعه که قبر سهراب سپهری نیز در آن واقع شده است آنقدر بی‌برنامه طرح‌ریزی شده است که متاسفانه سرویس بهداشتی این بقعه پس از این کار داخل حرم قرار می‌گیرد که این امر بر خلاف شرع و عرف است.

وی می‌افزاید: در طرح جامع گسترش مسجد این بنای تاریخی نزدیک به 5 هزار متر فضا در اختیار متولیان این امر قرار می‌گیرد که متاسفانه هیچ کس به این طرح جامع نمی‌خواهد توجهی داشته باشد.

او که مرمت و معماری بخش اعظمی از این بنا را در گذشته در اختیار داشته است، می‌افزاید: با مسقف کردن این بخش مطمئنا هویت معماری این مجموعه که 900 سال عمر دارد، زیر سوال می‌رود. کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند، هم‌اکنون ساخت و ساز در این بنا جدا از ملاحظات میراثی از نظر کاربردی برای این زیارتگاه چندان ضروری هم به نظر نمی‌رسد و این امر باعث وارد آمدن آسیب جدی به معماری و منظر بنا گردیده است.

به عقیده ایشان گاهی در بناهایی که این کارها در آنها انجام می‌شوند، دیگر کمتر نشانی از آثار تاریخی باقی می‌ماند، به‌گونه‌ای که برخی اوقات بیش از 70 درصد بنا به‌شکل دل‌خواه، نوسازی و دوباره‌سازی می‌شود، درحالی‌که این آثار شماره ثبت ملی دارند.

موقعیت مشهد اردهال

از دیگر سو ناصر مشهدی‌زاده، کارشناس میراث فرهنگی کاشان که زمانی ریاست اداره میراث فرهنگی نیاسر را نیز بر عهده داشته است در این مورد می‌گوید: مشهد اردهال به واسطه قرار گرفتن در محور تاریخی کاشان  نراق  اراک به طور کامل می‌تواند این شهر را به عنوان مقصد گردشگری مذهبی و تاریخی مطرح کنند، اما این روزها بی توجهی برخی از مسوولان شهری به ساختار تاریخی بناهای تاریخی این شهر باعث شده است که تنها این شهر دو روز از سال که زمان برگزاری مراسم مذهبی قالی‌شویان است مورد توجه قرار بگیرد و دیگر روزهای سال تمامی اهداف کلان این شهر برای توسعه گردشگری و توجه به میراث تاریخی آن در بی‌توجهی صرف به سر ببرند.

ساخت و ساز در بناهای تاریخی ثبت شده در فهرست آثار ملی این روزها آنقدر این روزها رواج یافته است که بسیاری از مسوولان میراث فرهنگی استان‌های کشور دیگر نمی‌توانند در این مورد کاری از پیش ببرند. داشتن چند متولی دولتی و حتی غیر دولتی در مورد اعمال نظر ساخت و ساز در بناهای تاریخی  مذهبی باعث شده است در این بناها هر روزه مکانی غیرقانونی ساخته شود.

بقعه امامزاده علی بن محمد باقر (ع) فرزند بلافصل امام پنجم شیعیان در 41 کیلومتری شمال غربی کاشان و در روستائی به نام اردهال قرار دارد.

مهدی نورعلیشاهی