«قطره» و ترویج مصرف بهینه آب

*‌*‌*‌

آب از جمله عواملی است که عمدتا آن را مترادف با بقا و زندگی می‌دانیم، اما کمبود همین عنصر حیاتی امروزه در بـسـیـاری از کـشـورهـای در حال توسعه (و حتی توسعه‌یافته)‌ به معضلی رو به گسترش تبدیل شده است. اگر هر فرد را در حیطه خرده وظایف شهروندی، در قبال پایداری این عنصر حیاتی مسوول بدانیم، در بحث آموزشی او نقش رسانه را به عنوان ابزاری قدرتمند نمی‌توان نادیده گرفت؛ هم از حیث کاهش هزینه و هم با در نظرگیری پتانسیل بالای ابزار تصویری مانند تلویزیون در انتقال معانی.

در برنامه‌هایی از این دست، می‌بایست ارتباط نزدیک با مخاطب را مدنظر قرار داد. مسائلی از قبیل صرفه‌جویی و مصرف بهینه در تیزرهای تبلیغاتی و برنامه‌های مختلف، بارها در دسترس برنامه‌سازان تلویزیون قرار گرفته است، اما شناسایی مرزهای «تکرار و جذابیت» در رویارویی با مخاطب، مساله‌ای است که کمتر در این سال‌ها بدان توجه شده است.

در این بین، برنامه‌سازان قطره تلاش می‌کنند تا در کنار عنصر آموزش، آیتم‌هایی را در جهت جلب‌نظر مخاطب آماده کنند.

آموزش و اطلاع‌رسانی یا بهره‌گیری از سوال و جواب و در قالب‌های مختلف مسابقه‌ای، الگویی مناسب است تا مخاطب نیز خودش را در کنار برنامه‌ و همراه با آن بداند و هدف اصلی برنامه که انتقال محتوا به بیننده است را میسر سازد.

رفیعی، تهیه‌کننده قطره در این‌باره می‌گوید: «ما در بخش مسابقه ضمن شرکت دادن مخاطب در موضوع، او را با آمار و ارقام آشنا می‌کنیم و در ادامه و در بخش کارشناسی به بررسی پاسخ سوال مطرح شده می‌پردازیم و راه‌های کاهش مصرف یا اتلاف مصرف انرژی در زمینه آب را توضیح می‌دهیم.»

اما در ارائه برنامه‌هایی با محور مباحث تخصصی می‌بایست از منابع پژوهشی مختلفی بهره گرفت. رفیعی از جمله منابع مورد استفاده در این برنامه را مجلات تخصصی در این زمینه و منابع موجود در وزارت نیرو و وزارت کشاورزی و منابع آب و نیروی وزارت نیرو نام می‌برد و اضافه می‌کند: «دو شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و شرکت منابع آب ایران همکاری خوبی با ما دارند و همچنین منابع مکتوبی که از طریق کارشناسان و سازمان‌های متولی در اختیار تیم پژوهش برنامه قرار می‌گیرد، کمک خوبی است برای پیشبرد اهداف برنامه.»

کارشناسان این برنامه عمدتا در بخش‌های عملیاتی وزارت نیرو، دانشگاه‌ها و نیز بخش‌های خصوصی در زمینه پژوهش، فعال هستند و بعد از ارزیابی‌های لازم در جهت کیفیت اطلاعات و مهارت در القای مطالب، برای حضور در برنامه انتخاب می‌شوند.

با توجه به رسالت شبکه یک در همگام شدن با مخاطب عام و در نظر گرفتن بعد سراسری این شبکه می‌توان بینندگان قطره را از تمام گروه‌های سنی دانست. لیکن عمده‌ترین قشری که در این برنامه هدف قرار گرفته‌اند، خانم‌‌های خانه‌دار، گروه‌های اداری عمومی و کشاورزان هستند.

اما در ارائه هر چه بهتر برنامه برای این اقشار، نقش مجری را نمی‌توان نادیده گرفت. او نه‌تنها به عنوان گرداننده و انتقال‌دهنده مفهومی برنامه، بلکه در جلب نظر مخاطب و باورپذیری او نیز نقش به سزایی دارد.

آرزو جعفرپور نامی‌ آشنا است برای اهالی رادیو که اینک اجرای قطره را برعهده دارد. او درباره تفاوت اجرا در این رسانه می‌گوید: «من نوع کار در رادیو و تلویزیون را نسبتا مشابه می‌بینم. ولی در تلویزیون مقدار زیادی از انرژی شما معطوف به بحث‌های ظاهری، اشارات و حرکت دست و صورت می‌شود. در رادیو با راحتی بیشتری می‌توان برنامه را اجرا کرد. ضمن این که این تغییر فضا به کسب اطلاعات بیشتری نیاز دارد.»

اما ارتباط با مخاطب و جلب نظر او در مرحله اول به مجری برمی‌گردد یا ساختار و ریتم برنامه؟ آرزو جعفرپور در این باره معتقد است: مسلما مجری‌ای که سال‌هاست در رادیو اجرا می‌کند، در روزهای اول اجرایش در تلویزیون نگاه‌ها را به خود معطوف می‌کند و مخاطب دوست دارد بداند صاحب این صدا کیست و بعد از ریتم و محتوای برنامه باز هم مجری است که با مخاطب قرار دادن بینندگان، عاطفی کردن و تلنگر زدن به او، حسی را در برنامه‌ ایجاد می‌کند و البته ارائه آمار و ارقام تخصصی و اطلاعات علمی در جای خود سندیت برنامه را تضمین می‌کند.

آنچه به عنوان فرم و قالب برنامه نمود پیدا می‌کند، حاصل تلاش علیرضا آزادی (کارگردان برنامه)‌ است. وی به عنوان کارگردان پخش شبکه یک سال‌هاست که ارتباط برنامه‌های مختلفی را در این شبکه را بر عهده دارد؛ ازجمله برنامه کودکان، ویژه‌برنامه انتخابات امسال و...‌‌‌.

وی درخصوص فرم و محتوای این برنامه (قطره)‌ می‌گوید: «کار به لحاظ محتوایی راضی‌کننده است ولی به نظرم 2 نقص کلی دارد. یکی زمان کم آن که به دلیل شرایط شبکه قادر به افزایش آن نبودیم و دیگر این که فکر می‌کنم اگر برنامه در کنار مجری با حضور چند کارشناس و به صورت گفتگومحور پیش می‌رفت، نتیجه بهتری به دست می‌آمد.»

وی ادامه می‌دهد: «من به مخاطبان پیشنهاد می‌کنم این برنامه را جور دیگر ‌ببینند چون علاوه بر این که به مصرف بهینه انرژی تاکید می‌کند، آیتم‌هایی دارد که برای هر کدام مدت‌ها زحمت کشیده شده که نکات ارزشمند آموزشی بسیاری را در خود جای داده است.»

ذخیره انرژی در تمام دنیا بحثی است که به طرق مختلف به آن پرداخته می‌شود و امروزه به صورت یکی از الزامات زندگی بشر تبدیل شده است و برای پیشبرد اهداف کلان هر کشور در بحث ذخیره انرژی رسانه موظف است در تمام ابعاد به بهترین شکل به این مساله بپردازد.

برنامه قطره نیز که ساعت 4 بعدازظهر هر روز روی آنتن شبکه یک است سعی دارد به این نکته اشاره کند که: «منابع محدود است و باید هوشیار باشیم...»

آزاده خواجه‌نصیری