تبلور پاکیزگی در شهرهای آینده

شما می‌توانید شهری زیبا، پر طراوت و در حال جنبشی را تصور کنید که با منبع انرژی تجدیدپذیر نیروی حیات می‌یابد و حد اعلای ساختمان‌سازی ابتکاری و استانداردهای نوین در عرصه زندگی پایدار در آن جاری است. اینجا شهر مصدر نخستین شهر بدون کربن و عاری از زباله جهان است که به تمامی امکانات و تسهیلات مدرن، خدمات و مزایای زندگی در ابر شهرهای دنیا ولی در محیط زیستی اکولوژیکی و فاقد کربن مجهز است. بله این همان شهر آینده است که در حال حاضر در حول و حوش مرکز امیر نشین ابوظبی در حال شکل گرفتن است. شهر مصدر به عنوان آتی‌شهر قرار است منحصرا با انرژی تجدیدپذیر تغذیه شود و هیچ گونه دی‌اکسیدکربن یا زباله و زایدات شهری را تولید نکند. هم اکنون پژوهشگران انستیتوی تحقیقات فرون هافر مشغول توسعه فناوری‌های جدیدی در مورد برنامه‌ریزی، طراحی و تحقق بخشیدن مدل واقعی شهر اکولوژیکی یا آتی‌شهر هستند. معماری این شهر آینده از معماری سنتی شهرها، کوشک‌ها و بادگیرهای جهان عرب الهام گرفته است. به اعتقاد متخصصان شهرسازی و آینده نگران این شهر بیشتر از یک مفهوم صرف بوده و پدیده‌ای در حال اتفاق افتادن است.

به تازگی انستیتوی فرون هافر و شرکت فیوچر انرژی ابوظبی با معرفی پروژه شهر مصدر، موافقتنامه همکاری برای یک مشارکت راهبردی را امضا نمودند. هر چند هدف همکاری میان بزرگترین موسسه اروپایی تحقیقات کاربردی و شهر آینده‌نگر اکولوژیکی در وهله نخست یافتن یک گروه پروژه‌ای مشترک است، اما در درازمدت هدف این پروژه عظیم ساختمانی آینده نگر برقرای مشارکتی نزدیک در زمینه توسعه پایدار شهری و برنامه‌ریزی و طراحی ساختمان است.

در این میان و به ادعای مدیران این پروژه، همراه شدن تحقیقات کاربردی با مقوله پایدارسازی یکی از استعدادها و توانایی‌های بخش‌های مختلف مهندسی صنعتی، فیزیک ساختمانی و نیز سامانه‌های انرژی خورشیدی مجموعه آنهاست که پای آنها را به پروژه عظیم اکو شهر مصدر کشانده است و در واقع این مشارکت نمایشگر مرحله برجسته‌ای در توسعه راه‌حل‌های پایدار برای پیش‌کشیدن چالش‌های جهانی به شمار می‌رود. ماموریت این گروه پیشرو به گفته خودشان شتاب بخشیدن به روند ابداع و نوآوری در عرصه فناوری‌های پاک و تجدیدپذیر و نیز قابل‌دسترس ساختن و قابل تهیه و خریداری نمودن چنین فناوری‌هایی در مقیاسی جهانی است. البته دامنه این همکاری به دانشگاه‌ها و موسسات معتبری همچون ام‌آی‌تی، کالج سلطنتی بریتانیا و انستیتوی فناوری توکیو نیز رسیده است و در واقع حضور نام آنها گواهی بر باور طراحان آتی شهر مصدر نسبت به ضرورت مشارکت جهانی برای تحقق یافتن این ماموریت است. طراحان اطمینان می‌دهند که این شهر اکولوژیکی نقشی کلیدی در توسعه بخش انرژی تجدیدپذیر این امیرنشین از یک سو و راه‌اندازی نسل نوینی از اختراعات و ابداعات و همچنین تجاری‌سازی فناوری‌های حوزه انرژی پایدار و پاک از سوی دیگر ایفا خواهد کرد.آ

آتی شهر مصدر روی منطقه‌ای به مساحت تقریبی 6 کیلومتر مربع واقع در 30 کیلومتری شرق امیرنشین ابوظبی بنا می‌شود و برای میزبانی جمعیتی در حدود 50000 نفر برنامه‌ریزی شده است. این شهر با برنامه‌ریزی انتشار بدون کربن قرار است کاملا توسط انرژی تجدیدپذیر تامین شود و در این راه بهره‌گیری از تکنیک‌های بازیافت سیستماتیک می‌تواند شهر را به مرزی تقریبا عاری از زباله و زائدات شهری برساند و صد البته به شکل چشمگیر و معنی‌داری مصرف آب را کاهش دهد. نکته جالب توجه در طراحی و برنامه‌ریزی این آتی شهر اکولوژیکی داشتن خیابان‌هایی فاقد ماشین است که در نتیجه وجود سامانه ترابری و حمل و نقل زیر زمینی آن میسر خواهد شد.

انرژی خورشیدی با مجموعه گسترده‌ای از زمینه‌های کاربردی خود به عنوان کانون اصلی کار در این آتی شهر مطرح است. مشابه همین اهمیت در زمینه فناوری‌های پایداری همچون ساختمان‌های با مصرف بهینه انرژی، منابع پایدار طبیعی، فناوری‌های نمک‌زدایی، مفاهیم تامین و عرضه هوشمند نیروی برق، حرکت وانتقال الکتریکی، شبیه‌سازی معماری و مهندسی و رفتار پایدار نیز وجود خواهد داشت. علاوه بر این فناوری‌ها کاربران و ناظران می‌توانند از قبل و در خلال فاز طراحی از فناوری واقعیت مجازی استفاده کنند و همزمان فرایند نقشه کشی و برنامه‌ریزی شهر بی‌کربن را تجربه کنند. نرم‌افزار واقعیت مجازی مورد استفاده طراحان می‌تواند کل فرآیندهای طراحی را پشتیبانی نموده و به مشتریان و بازدیدکنندگان اجازه می‌دهد از طریق گرافیک‌های رایانه‌ای احساس برانگیز و پر ابهت که در آن واحد ارائه می‌شود به تجربه نزدیک این آتی شهر نائل شوند.

برای کاهش انتشارات به خصوص در چنین محیط ناملایم و خصمانه طبیعی، شهر مجموعه کامل و متنوعی از فناوری‌های عجیب و غریب را به خدمت گرفته است. در این اکو شهر تمامی ساختمان‌ها و ابنیه از بهره وری انرژی بسیار مطلوب برخوردار بوده و به منظور کاهش نیاز به نمک‌زدایی، آب باز یافت خواهد شد. برای تحقق بالاترین حد بهره‌وری مصرف آب در طراحی شهر از سامانه‌های شبنم گیری، استحصال باران و حسگرهای الکترونیکی به کار گرفته خواهد شد تا در مواردی مثل نشت کردن لوله‌ها هشدار لازم صورت گیرد. در عوض محوطه‌های چمنی و گل‌ها و گیاهان نیازمند آب فراوان که به قاعده‌ای در فضای شهری ابوظبی بدل شده است، فضاهای سبز ولی با پوشش گیاهان مقاوم به خشکی وجود خواهند داشت. در آتی شهر مصدر هیچ ماشینی اجازه تردد ندارد و در عوض مردم شهر با مهندسی خاصی که در برقراری شریان‌های ارتباطی و مسیرهای حرکتی شهر پیش بینی شده به قدم زدن خواهند پرداخت یا از سامانه پیشرفته حمل و نقل سریع شخصی استفاده می‌کنند و کالاها نیز به همین شیوه جابه‌جا می‌شود. نکته جالب توجه دیگر دیوار کشی شهر به منظور محافظت از بادهای صحرایی گرم است. البته فقدان ماشین‌ها امکان خیابان‌هایی باریک و پوشیده را فراهم خواهد نمود که همچون قیف‌هایی به وزیدن نسیم مطبوع و خنک از سویی به سوی دیگر شهر کمک می‌کند. در این شهر بام‌ها، سایبان‌ها و بخش بزرگی از زمین واقع در حاشیه شهر از صفحات خورشیدی پوشیده می‌شود و از توربین‌های بادی در نوع خود عجیب و غریب، آبگرمکن‌های خورشیدی و تاسیسات کوچک تبدیل زباله به انرژی استفاده می‌شود. در بخش‌هایی از شهر نقاطی برای احداث استخرهای جلبکی منظور شده تا به عنوان مثال روزی به کار تولید سوخت زیستی بیاید و تا آن زمان برای تحقیقات استفاده خواهد شد. نکته جالب دیگر این که کل شهر بر روی پایه و سکویی بالا آمده بنا می‌شود که امکان دسترسی آسانتر به سامانه‌های لوله‌کشی و سیم‌کشی را فراهم خواهد آورد که به طور طبیعی در زیرزمین دفن می‌شوند و از طرفی نصب و راه‌اندازی سامانه تاسیساتی و ابزاری جدید و در نوع خود چالش برانگیزی را در آینده آسانتر خواهد ساخت.

منابع: Masdar city / future world society

مهریار میرنیا