سرپل دزفول...

پل و دژ قلعه که اکنون به جای آن محله قلعه دزفول واقع است، از نخستین بناهایی بوده که در آنجا ساخته شده است و از این جهت آنجا «دژپل» نامیده شده که بعدها آن را معرب نموده و دزفول گفته‌اند. گاهی به مناسبت شهر روناش که سمت غربی رودخانه بوده و اکنون آن را رعناش خوانند، این پل را پل روناش و دز را قصرالروناش و مردمش را قصری نامیده و نیز این شهر را اندامش می‌نامیده‌اند.

انوش، روناش و رعناش در حقیقت قصر یا زندانی بوده که در منتهی الیه سمت شمالی پل دزفول قرار داشته است که پل به دلیل این زندان معروف، به روناش معروف می‌شود.

پل دزفول که به آن پل قدیم می‌گویند، با دست‌اندازهای اطراف آن در فاصله 80 کیلومتری شوشتر (جنوب شرقی دزفول) و 10 کیلومتری ایستگاه راه آهن اندیمشک در ساحل شرقی رود دز واقع شده و طول تقریبی آن 370 متر است. این پل داخل شهر دزفول روی رودخانه دز ساخته شده و هنوز رفت و آمد روی آن جریان دارد. پلی که دو منطقه غربی و شرقی شهر دزفول را به هم متصل می‌سازد، در حقیقت رابط دزفول و اندیمشک بوده است.

این پل از طرف جنوب شرقی به جانب اندیمشک و محله روناش قدیم و رعنای فعلی و باغ سرتیپ و امامزاده‌ای به نام دست‌درازعلی و منتهی الیه خلیج غربی پل که در کنار رودخانه بنا گردیده، محدود می‌شود. این پل در حال حاضر 17 دهانه متفاوت دارد که روی پل قدیمی ساخته شده است.

پل در مرکز دارای سه دهانه بتنی است که در سال 1316 هجری شمسی به هنگام مرمت پل توسط انگلیسی‌ها به آن الحاق شده است. به طور کلی این پل دارای ارزش تاریخی و اصالت باستانی و گویای سبک و فرم معماری دوران ساسانی است و چنانچه ذکر شد احداث آن از زمان ساسانیان آغاز شده و در زمان رضاخان پهلوی چند دهانه آن که در حال خرابی و ریزش بوده تعمیر و به طور کلی تعویض شده است.

پل دزفول جهت روشن نمودن اوضاع تاریخی منطقه خوزستان به طور کلی، و شهر دزفول به صورت ویژه، بسیار پراهمیت است. در عصر ساسانی و در عهد شاپور دوم بر فراز رودخانه در مسیر شمال شرقی  جنوب غربی آن پلی احداث گردیده که اثرات معماری آن تا عصر حاضر با نمای اصیل خود هنوز هم جلوه‌گری می‌نماید. این پل که از محله قدیم قلعه یا خلیج غربی کنونی دزفول به محله روناش در ساحل غربی رودخانه وصل می‌شود، با مصالحی ساخته شده که استحکام آن را بعد از طی 14 قرن تضمین می‌کند. پایه‌های سنگی یکپارچه که تشکیل‌دهنده برج‌شکن‌های پل مزبور هستند گویای یک عامل دفاعی و هدایت‌کننده سیلاب‌های فصل زمستان در این منطقه است. قوس‌های جناغی که بر فراز موج‌شکن‌ها ایجاد شده دلیلی دیگر بر تسلط سبک ساسانی در ساختمان بنای آن است.