قالی کرمان؛ مرکز توجه جهان

این شهر در آغاز قرن بیستم میلادی یکی از معروف‌ترین مراکز قالیبافی جهان به شمار می‌آمد، چنان‌که در آستانه جنگ جهانی اول تعداد دارهای قالی در این استان به بیش از 5 هزار می‌رسید. طرح و رنگ قالی کرمان اهمیتی بسیار دارد، چنان‌که کمتر می‌توان 2 قالی را از نظر رنگ و نقشه شبیه به یکدیگر پیدا کرد. کیفیت و شهرت قالی کرمان به خاطر خوب بودن طرح، رنگ، نوع گره و پشمی بودن تار و پودش است به گونه‌ای که برای رنگ کردن نخ‌های قالی از برگ درخت گردو، روناس، بید و گیاهان دیگر استفاده می‌شود. قالی کرمان بوستانی از گل‌ها و بوته‌های رنگارنگ است که شمیم دلنواز آن مشام جان اهل هنر را مشحون می‌سازد. یکی از نفیس‌ترین قالی‌های کرمان در ساختمان سنای آمریکاست که قریب به یکصد سال قبل بوسیله یکی از هنرمندان کرمانی به نام ابوالقاسم کرباسی به اندازه 400 متر بافته و با مشکلات زیادی ازطریق دریا به این کشور فرستاده شد. بافنده این فرش برای این‌که کسی در اندازه آن تردید نکند آن را درمقابل شبستان غربی مسجد جامع کرمان پهن کرد و از آن عکس گرفت.

ازدیگر قالی‌های معروف کرمانی، فرش آزادی است که توم کولیجان ارمنی آن را از کرمان به آمریکا برد و زیر ناقوس بزرگ آزادی را فرش کرد. به همین مناسبت آن را فرش آزادی نام گذاشتند. قالی کرمان از نظر فرهنگی نیز به علت جنبه تزیینی و استحکام در مصرف، نفوذ عمیق و ارزنده‌ای در بازارهای دور و نزدیک و قدیم و جدید جهان داشته است و در واقع علاوه بر عوامل اقتصادی، قالی کرمان حکم برگ زیبنده و گویایی از فرهنگ، تاریخ و استعداد فرزندان این دیار در جلوی چشم جهانیان است. طرح و رنگ قالی کرمان یکی از نفیس‌ترین، زیباترین و خوش سبک‌ترین بافت‌های جهان به شمار می‌‌آید به‌همین دلیل بسیاری از کشورها همچون افغانستان، چین و پاکستان در چند سال اخیر سعی کرده‌اند با بافت قالی‌هایی با طرح‌های معروف قالی کرمان و ارائه آن به بازارهای جهانی جایگاه ویژه قالی کرمان را در سطح جهان پایین بیاورند و تولیدات نامرغوب و بی‌کیفیت خود را جایگزین آن کنند. امروزه بیش از 240 هزار نفر در استان کرمان به صورت مستقیم و غیرمستقیم از راه صنایع دستی امرار معاش می‌کنند که حدود 150 هزار نفر آنها هنرمندان قالیباف و گلیم‌باف هستند. همچنین نزدیک 80 هزار دار قالی و گلیم سالانه حدود 350 هزار متر مربع از این صنایع دستی را به ایران و جهانیان عرضه می‌کند. اگرچه در شرایط کنونی به دلیل کاهش تقاضای بازارهای جهانی، بالا رفتن تورم، جایگزینی فرش ماشینی به جای فرش دستباف، بالا رفتن قیمت مواد اولیه، عدم بازاریابی صحیح و... جایگاه فرش دستباف در سطح ایران و جهان نزول کرده است، ولی هنرمندان قالیباف کرمان با امید به روزهای روشن آینده تاروپودهای قالی را با نقش‌دل گره می‌زنند تا باردیگر قالی دستباف کرمان از روی شن‌های داغ کویر جانی دوباره یافته و جایگاه واقعی خود را باز یابد.