بازگشت شبح کودتا

روسای جمهوری منطقه آمریکای لاتین بر خلاف ادوار گذشته امروزه ترجیح می‌دهند با پشتوانه مردمی و با آرامش بر کرسی قدرت تکیه بزنند و حتی آنجا که هوس تداوم آن را در سر می‌پرورانند باز هم از طریق رجوع به آرای مردم و مبتنی بر خواست آنان این اندیشه را به پیش می‌رانند.

زلا‌یا از جمله رهبران ا‌ین منطقه است که اندیشه تمدید دوران ریاست جمهوری خود را در سر می‌پروراند. او در این راه قصد داشت از طریق انجام یک همه پرسی و کسب نظر مردم امکان تمدید دوران حکومت خود را فراهم سازد. بر اساس قانون اساسی هندوراس، رئیس‌جمهور در این کشور آمریکای مرکزی، فقط می‌تواند یک دوره پنج ساله حکومت کند و پس از آن بر خلاف بسیاری از کشورهای دیگر، امکان نامزدی او در انتخاباتی که بلافاصله در کشور برگزار می‌شود، ندارد.

تلاش برای در پیش گرفتن این شیوه به ویژه از سوی رهبران چپگرای منطقه دنبال می‌شود که سیاست های خود را بر توجه به طبقات فقیر و محروم جامعه متمرکز ساخته و در این راه به مشی سوسیالیسم و دولتی کردن شرکت ها و منابع و صنایع بزرگ کشور روی می‌آورند.این گونه سیاست ها در کشورهای منطقه که با اکثریت فقیر و گرسنه روبرو هستند همواره با استقبال توده مردم روبه‌رو می‌شود اما در مقابل، خشم طبقه ثروتمند و صاحبان سرمایه و صنعت و تجارت را که در قالب بخش خصوصی قدرت اصلی را در کشور دارند، بر می‌انگیزد. این طبقه بطور معمول مورد حمایت ایالات متحده آمریکا قرار دارد و جدال دائمی میان آنان برای حفظ قدرت و ثروت خود در برابر دولت های چپگرایی که تلاش می‌کنند در مقابل تکیه اقلیت سرمایه دار به آمریکا، قدرت خویش را از طریق افزایش محبوبیت توده‌ای و پشتوانه مردمی تقویت سازند، به یک چالش جدی در منطقه تبدیل کرده است.

طی سال های اخیر، گرایش روزافزون مردم در کشورهای مختلف منطقه به سوی حمایت از دولت های سوسیالیست و چپگرا موجب شده است نه تنها احزاب چپگرا در کشورهایی مانند ونزوئلا، برزیل، کوبا، بولیوی، آرژانتین، شیلی و دیگر کشورهای منطقه جان بگیرند بلکه حتی کودتاها علیه آنها نیز با شکست مواجه شده است. نمونه بارز آن، شکست کودتای مورد حمایت آمریکا در سال 2002 علیه هوگو چاوز و پیروزی وی در همه پرسی قانون اساسی برای امکان حضور در دوره‌های متعدد انتخابات ریاست جمهوری است. در چنین شرایطی، آمریکا که همواره حامی کودتاگران آمریکای لا‌تین بوده است، این بار ناچار شده است به صراحت اعلام کند که از کودتاگران در هندوراس حمایت نمی‌کند، هر چند این موضع را با تاخیر اعلام کرده و کودتاگران نیز ضمن تلاش برای قانونی جلوه دادن اقدام خود گفته اند که در این زمینه با سفیر آمریکا در تگوسیگالپا جلسه داشته اند و رسانه‌های آمریکا نیز همچنان به صورت گسترده مواضع آنان را منعکس می‌کنند.